Rozwój Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Projekt ustawy
Posłowie zgłosili projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia idei Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Tzw. UTW to pomysł, który narodził się i był realizowany w środowisku organizacji społecznych jeszcze w ubiegłym wieku. Obecnie działa ponad 600 takich placówek. Projekt zakłada ich rozwój i wsparcie. Nakłada na samorząd powiatowy obowiązek utworzenia UTW.
Projekt wpłynął do Sejmu w sierpniu 2021 roku. Projektodawcy nie proponują oddzielnej regulacji poświęconej Uniwersytetom Trzeciego Wieku – korzystne dla UTW zmiany chcą wprowadzić przez nowelizację czterech ustaw (przede wszystkim ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy o samorządzie powiatowym). Nowe regulacje miałyby wejść w życie 6 miesięcy od dania ogłoszenia.
Celem proponowanej ustawy jest uporządkowanie organizacyjne UTW, nałożenie obowiązku prowadzenia UTW w ramach powiatów wraz z zabezpieczeniem finansowania – przy jednoczesnym zachowaniu różnorodności uniwersytetów trzeciego wieku założonych przed dniem wejścia proponowanej ustawy w życie. Udział finansowy budżetu państwa w organizacji uniwersytetów trzeciego wieku oraz cała proponowana regulacja wpisują się w założenia rządowej strategii „Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność”.
(fragment uzasadnienia)
Obowiązek dla powiatów
Obowiązek tworzenia Uniwersytetów Trzeciego Wieku przez powiaty ma wprowadzić nowy artykuł 3f dodany do ustawy o samorządzie powiatowym. Artykuł ten mówi, że powiat organizuje Uniwersytet Trzeciego Wieku. Dalej wskazuje, że do zadań powiatu w tym zakresie należy w szczególności koordynacja, obsługa administracyjna i organizacyjna UTW, a także że zadanie wykonywane jest we współpracy z uczelnią oraz organizacjami pozarządowymi. Współpraca prowadzona jest na podstawie umowy – umowa i zasady współpracy opisane są w nowych artykułach dodawanych do ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Organizacje pozarządowe w proponowanej regulacji
Jak wspomniano na wstępie NGO-sy od kilkudziesięciu lat tworzyły Uniwersytety Trzeciego Wieku, tworzą je nadal i trudno jest w tej dziedzinie pominąć ich zasługi oraz stan faktyczny. Dlatego autorzy projektu musieli uwzględnić organizacje pozarządowe w przygotowanej propozycji. Zakłada się więc (i zapisuje w ustawie o szkolnictwie wyższym), że UTW będą tworzone przez jednostkę samorządu terytorialnego (starostę – jak wspomniano wyżej to on koordynuje całe przedsięwzięcie), organizację pozarządową i uczelnię. Proponowana regulacja, opisując umowę dotyczącą prowadzenia UTW, również wymienia wskazaną tu trójkę partnerów.
NGO-sy, które będą współtworzyły UTW, będą musiały spełniać określone w ustawie wymagania.
Proponowany artykuł 164b ustęp 3 w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym [określa wymagania wobec organizacji, która byłaby stroną umowy o współpracy w zakresie prowadzenia UTW]
Organizacja pozarządowa, o której mowa w ust. 1:
1) posiada wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego status stowarzyszenia lub fundacji;
2) posiada siedzibę w województwie, na obszarze którego tworzy się Uniwersytet Trzeciego Wieku;
3) do jej celów statutowych należy profilaktyka gerontologiczna, edukacja ustawiczna lub edukacja całożyciowa.
Chociaż projekt jako domyślny model przyjmuje tworzenie UTW przez powiat, organizację i uczelnię, to jednak dopuszcza też sytuację, kiedy Uniwersytet powstaje bez udziału NGO. Dzieje się tak w sytuacji, kiedy nie ma organizacji spełniającej wymagania albo organizacja taka odmawia współpracy.
Finansowanie Uniwersytetów Trzeciego Wieku
Zapisy dotyczące finansowania mają znaleźć się w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zakłada się, że środki będą pochodziły z ministerstwa edukacji.
Proponowany Art. 164d
1. Zadanie uczelni, o którym mowa w art. 164a ust. 1, jest finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
2. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw polityki społecznej, określi w drodze rozporządzenia sposób ustalania wysokości oraz przekazywania dotacji na realizację zadań, o których mowa w art. 164a ust. 1, mając na względzie zasadę proporcjonalności.
Projektodawcy na podstawie danych GUS dotyczących funkcjonujących dziś UTW szacują, że wydatki związane z przedstawioną przez nich propozycją "nie przekroczą 2 mld zł rocznie".
Organizacje pozarządowe i inne podmioty realizujące obecnie zadania z zakresu Uniwersytetu Trzeciego Wieku w niektórych przypadkach uzyskują wsparcie jednostek samorządu terytorialnego i uczelni. Dzisiaj nie stanowi to reguły, a po wejściu w życie niniejszej ustawy będzie to model domyślny funkcjonowania UTW. Oznaczać to będzie znaczące wsparcie finansowe dla organizacji UTW - uruchomione zostaną środki samorządowe i uczelniane. Poza środkami finansowymi wsparcie będzie obejmować również infrastrukturę oraz pracę wykładowców.
(fragment uzasadnienia do projektu /autopoprawka - uzupełnienie uzasadnienia/)
Pierwsze czytanie. Projekt w komisjach
Omówiony tu projekt został skierowany do pierwszego czytania pod obrady aż trzech komisji: do Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, Komisji Polityki Senioralnej oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej.
Będziemy śledzić losy przedłożenia i informować na bieżąco o postępach prac.
Projekt wspierający UTW na stronach sejmowych. Śledź losy projektu
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Iwona Danilewicz