Publicystyka - ngo.pl

Rada Działalności Pożytku Publicznego zwraca uwagę na dwa obszary: środki dla organizacji pozarządowych (głównie w dyspozycji Narodowego Instytutu Wolności i zawarte w programach dotyczących obronności) oraz realizację przez rząd postulatów NGO-sów dotyczące zmian prawnych.

Rada Działalności Pożytku Publicznego, kierując się troską o rozwój społeczeństwa obywatelskiego, realizując swoje ustawowe zadania, wyraża głębokie zaniepokojenie i sprzeciw wobec prowadzonej przez Radę Ministrów polityki na rzecz organizacji pozarządowych, w szczególności wyrażonej w ograniczeniu finansowania działalności obywatelskiej i braku realizacji zapowiadanych zmian legislacyjnych. 
(paragraf 1 uchwały) 

W budżecie państwa zapisano mniejsze środki na Narodowy Instytut Wolności niż te zapisana w ustawie o NIW. Nie przewidziano m.in. pieniędzy na kontynuację programu "Moc Małych Społeczności" (co akurat jest powtórzeniem sytuacji z lat ubiegłych, kiedy środki te pojawiały się już w konkretnym roku, a nie w planowanym budżecie). Rada zwraca uwagę na Fundusz Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i postuluje "przedstawienie, po konsultacji z organizacjami pozarządowymi, harmonogramu uruchomienia w 2027 r. części środków zgromadzonych w Funduszu w poprzednich latach". 

W uchwale przeczytamy, że próbuje się łatać dziury budżetowe zmniejszając, bardzo skromne przecież, fundusze trafiające do organizacji pozarządowych.

Rada stoi na stanowisku, że budżet państwa nie powinien finansować swoich potrzeb pożyczkowych, w tym spłaty zobowiązań, ani zapewniać swojej płynności ze środków Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego kosztem budowania potencjału organizacji pozarządowych.
(paragraf 2 ust. 6 uchwały)

Uchwała pokazuje też, jak zmarginalizowano organizacje społeczne w systemie ochrony ludności. Mimo, że udowodniły one co potrafią zrobić podczas pandemii, po wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie oraz w trakcie powodzi, środki mające wesprzeć ich potencjał w zakresie ochrony ludności stanowią promil kwoty przeznaczanej na ten obszar przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Rada krytycznie ocenia deklarację złożoną przez przedstawiciela MSWiA na posiedzeniu Rady w dniu 18 września 2026 dotyczącą wysokości środków przeznaczonych na wsparcie organizacji pozarządowych poprzez NIW-CRSO. Zaproponowana kwota jest równowartością 0,043 % budżetu MSWiA planowanego na ochronę ludności i obronę cywilną.
(paragraf 3 ust. 2 uchwały)

Paragraf 4 uchwały zawiera apel o podjęcie prac (konkretnie o wpis do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) nowelizacji ustawy i działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Nie chodzi o nowelizację, która niedawno weszła w życie (tzw. mała - zobacz m.in.: 1 września 2026. Wchodzi w życie nowelizacja ustawy o pożytku), ale o poważną zmianę w kluczowej dla organizacji pozarządowych ustawie. 

Rada wyraża również "głębokie rozczarowanie" tempem prac nad nowymi rozporządzeniami ze wzorami. Pierwotnie rozporządzenie to miało być gotowe 1 września tego roku. Przedłużające się prace mogą bardzo skomplikować zlecanie zadań publicznych organizacjom przez samorząd w zbliżającym się okresie (w tradycyjnym sezonie konkursowym startującym w drugiej połowie listopada).

Uchwała zawiera też apel do ministerstw o właściwe zaplanowanie środków dla NGO-sów na 2027 rok, realną wycenę, terminowe ogłaszanie konkursów i ciągłość finansowania.

Rada apeluje do właściwych ministrów i pozostałych dysponentów środków publicznych o ustalenie alokacji na zadania realizowane przez organizacje pozarządowe w 2027 r. z uwzględnieniem rzeczywistych kosztów tych zadań, w tym niezbędnych kosztów organizacyjnych. Rada wnosi o terminowe ogłoszenie konkursów, zapewnienie ciągłości finansowania i takie ustalenie terminów wypłat, aby organizacje nie były zmuszane do przejściowego finansowania zadań publicznych z własnych środków.
(paragraf 6 uchwały)

Uchwała nr 242 Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 28 września 2026 r. w sprawie finansowania organizacji pozarządowych ze środków publicznych w 2027 roku oraz koniecznych zmian w polityce rządu wobec organizacji pozarządowych [KLIKNIJ]