Publicystyka - ngo.pl

Kilka dni temu na ngo.pl opisywaliśmy dwie decyzje Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z 17 lipca i 21 września 2026 r. Urząd zabezpieczył w nich przewidywane zobowiązania dwóch stowarzyszeń z tytułu CIT za lata 2020–2021 na łączną kwotę ok. 2,1 mln zł. W pierwszej sprawie chodzi o 999,6 tys. zł, w drugiej o 1,13 mln zł. Ponad jedną trzecią tych kwot stanowią odsetki za zwłokę. Obie organizacje realizowały wtedy projekty finansowane z dotacji celowych Ministra Sprawiedliwości ze środków Funduszu Sprawiedliwości. Jeden z tych projektów obejmował cykl szkoleń dla seniorów o tym, jak nie dać się oszukać.

Mechanizm jest prosty. Państwo przekazuje organizacji pieniądze na konkretne zadanie publiczne i rozlicza każdą złotówkę. Kilka lat później inna instytucja tego samego państwa stwierdza, że te pieniądze były dochodem do opodatkowania, a wydatki na realizację projektu nie obniżają podatku.

Art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych zwalnia z podatku dotacje otrzymane z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Szczeciński urząd przyznaje, że Fundusz Sprawiedliwości jest państwowym funduszem celowym, którym dysponuje Minister Sprawiedliwości. Uważa jednak, że to za mało, bo przychody Funduszu nie pochodzą wyłącznie z budżetu państwa, ale także m.in. z nawiązek zasądzanych przez sądy.

Urząd przywołuje przy tym definicję dotacji z ustawy o finansach publicznych, która wprost obejmuje środki z państwowych funduszy celowych. Nie wyciąga jednak z niej wniosku, że taka dotacja korzysta ze zwolnienia. Odrzuca też drugą podstawę zwolnienia, czyli art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, bo uznaje, że działalność informacyjna i szkoleniowa nie mieści się w katalogu celów statutowych. Wydatków na projekty nie uznaje również za koszty uzyskania przychodów. W efekcie podatek wynosi w praktyce 19% całego przychodu, a odsetki liczone od 2021 i 2022 r. sięgają ok. 61–63% kwoty samego podatku.

Sprawą zajął się poseł Michał Woś. Złożył do ministra finansów i gospodarki interpelację nr 20429 w sprawie utrwalonej praktyki stosowania zwolnienia z CIT do dotacji otrzymywanych przez organizacje pozarządowe z państwowych funduszy celowych. Jak wskazuje autor, interpelacja jest odpowiedzią na sygnały od stowarzyszeń i fundacji.

Poseł przypomina, że organizacje od lat realizują zadania publiczne finansowane z tych funduszy: sportowe, edukacyjne, kulturalne, społeczne, rehabilitacyjne, obywatelskie i proekologiczne. Planowały swoje działania i rozliczenia podatkowe w oparciu o obowiązujące przepisy i dotychczasową praktykę organów podatkowych. Zgodnie z tą praktyką dotacje z funduszy celowych traktowano na potrzeby zwolnienia tak, jakby pochodziły z budżetu państwa.

Najważniejsze w interpelacji jest to, że nie ogranicza się ona do jednego funduszu. Poseł pyta o dotacje finansowane ze środków:

• Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej,
• Funduszu Promocji Kultury,
• Funduszu Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego,
• Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów,
• Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych,
• Funduszu Edukacji Finansowej,
• Funduszu Solidarnościowego,
• Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
• Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków,
• Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
• innych państwowych funduszy celowych, z których finansowane są zadania organizacji pozarządowych.

To kluczowe, bo argument szczecińskiego urzędu ma charakter ogólny. Przychody większości funduszy celowych też nie pochodzą wyłącznie z budżetu państwa. Jeśli ta logika się utrzyma, podatku mogą się obawiać kluby sportowe, organizacje wspierające osoby z niepełnosprawnościami, fundacje kulturalne i organizacje ekologiczne.

Poseł prosi resort o odpowiedź na pięć pytań:

1. Czy dotacje otrzymywane przez stowarzyszenia i fundacje z państwowych funduszy celowych korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 47 ustawy o CIT?
2. Czy zwolnienie obejmuje także fundusze, których przychody pochodzą z różnych źródeł?
3. Czy takie podejście jest utrwaloną praktyką organów podatkowych? Poseł prosi o wskazanie konkretnych interpretacji indywidualnych, interpretacji ogólnych lub objaśnień podatkowych.
4. Czy organizacje, które w latach ubiegłych stosowały zwolnienie zgodnie z tą praktyką, mogły to robić?
5. Czy te zasady pozostają aktualne dla dotacji otrzymywanych obecnie?

Pytanie drugie dotyczy wprost argumentu, którym posłużył się urząd w Szczecinie.

Dotacja jest z góry przypisana do projektu. Organizacja nie odkłada z niej rezerwy na podatek, którego nikt wcześniej nie żądał, i nie może dowolnie przesuwać środków, bo musi je wydać zgodnie z umową. Jeśli po kilku latach urząd żąda 19% od całej kwoty wraz z odsetkami, dla wielu stowarzyszeń i fundacji oznacza to realne ryzyko upadłości. Opisane w Szczecinie organizacje miały przychody od 1,1 do 2,4 mln zł rocznie, a każde z zabezpieczeń sięga ok. miliona złotych.

Jasna odpowiedź ministra może przywrócić pewność prawa. Jeśli resort potwierdzi dotychczasową praktykę, organizacje zyskają mocny argument w sporach z organami podatkowymi. Jeśli odpowiedź będzie wymijająca, niepewność obejmie cały sektor finansowany z funduszy celowych.

Szczecińskie decyzje to decyzje o zabezpieczeniu wydane na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, a nie ostateczne określenie wysokości podatku. Mają jednak z mocy prawa rygor natychmiastowej wykonalności i obowiązują do czasu doręczenia decyzji wymiarowej. Organizacje muszą więc mierzyć się z ich skutkami już dziś.

Organizacje, które otrzymywały dotacje z państwowych funduszy celowych, powinny sprawdzić swoje statuty pod kątem zgodności z katalogiem z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT i śledzić odpowiedź na interpelację nr 20429.

• Interpelacja nr 20429 posła Michała Wosia (sejm.gov.pl)
• Horrendalny podatek od dotacji z Funduszu Sprawiedliwości! Absurdalne decyzje Urzędu Skarbowego! (ngo.pl)
• Szczecinskie24.pl