Publicystyka - ngo.pl

Badanie „III sektor w kulturze. Diagnoza sektora pozarządowego w obszarze kultury w Polsce. Raport z badania” zostało zrealizowane przez niezależną pracownię Badania i Działania. Autorami raportu są Magdalena Tędziagolska i Bartłomiej Walczak. Wyniki badania posłużą Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego do przygotowania nowego programu współpracy z trzecim sektorem oraz projektowania skuteczniejszych mechanizmów wsparcia.

Sektor tworzą przede wszystkim fundacje (41%) i stowarzyszenia rejestrowe (44%). Organizacje działają w całej Polsce – najwięcej fundacji jest w największych miastach, ale niemal co piąta prowadzi działalność na terenach wiejskich, pokazując, że kultura tworzona przez trzeci sektor ma także silny lokalny wymiar. Większość organizacji nie ogranicza się do jednego obszaru działalności. Łączą edukację, animację kultury, ochronę dziedzictwa czy muzykę, prowadząc równolegle warsztaty i działania artystyczne.

Choć średni budżet organizacji wzrósł w latach 2023-2025 do 446 tys. zł, poprawa ta nie dotyczy całego sektora. Ponad połowa organizacji nadal funkcjonuje przy budżecie nieprzekraczającym 50 tys. zł rocznie, a ponad jedna trzecia dysponuje kwotą poniżej 10 tys. zł.

Największym wyzwaniem pozostaje brak stabilności finansowej. Większość organizacji nie posiada rezerw pozwalających na funkcjonowanie dłużej niż trzy miesiące, a ponad połowa nie ma ich w ogóle.

Organizacje finansują swoja działalność przede wszystkim ze środków publicznych, zwłaszcza samorządowych. Dla wielu z nich dotacje gmin i miast pozostają podstawowym źródłem finansowania, uzupełnianym przez środki samorządów województw, Ministerstwa Kultury Dziedzictwa Narodowego oraz darowizny od osób prywatnych.

Największą siłą organizacji są zaangażowani ludzie. Większość organizacji działa w niewielkich zespołach. Ponad jedna trzecia nie zatrudnia pracowników, a etaty należą do rzadkości. Dlatego funkcjonowanie sektora w dużej mierze opiera się na pracy społecznej i wolontariacie.

Największymi barierami rozwoju pozostają niedobór środków finansowych i brak stabilności ekonomicznej. Organizacje zwracają również uwagę na nadmierne obciążenia administracyjne oraz trudności z pozyskiwaniem pracowników i utrzymaniem zespołów.

Mimo licznych wyzwań, z którymi musi się mierzyć, sektor organizacji pozarządowych w kulturze jest nastawiony na rozwój. Ponad trzy czwarte organizacji chce w najbliższych latach utrzymać lub zwiększyć skalę swojej działalności, co pokazuje dużą odporność i potencjał na przyszłość organizacji pozarządowych działających w kulturze.

» 446 tys. zł – średni budżet organizacji w 2025 r.,

» Ponad połowa organizacji działa z budżetem poniżej 50 tys. zł,

» 81% nie posiada finansowego bezpieczeństwa na okres dłuższy niż 3 miesiące,

» 76% współpracuje z wolontariuszami,

» Ponad trzy czwarte organizacji planuje rozwój.

Dziękujemy wszystkim organizacjom pozarządowym, które wzięły udział w badaniu. Zachęcamy do zapoznania się z raportem oraz do dzielenia się opiniami na jego temat. Komentarze można przesyłać na adres: [email protected].