Publicystyka - ngo.pl

Wystąpienie to połączono z oficjalnym wnioskiem w trybie art. 241 KPA, skargą na bezczynność i przewlekłość postępowań (art. 37 § 1 KPA) oraz żądaniem pilnego zbadania struktur resortu pod kątem transparentności antykorupcyjnej. Pismo zostało złożone w kancelariach obu urzędów i przekazane m.in. do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Narodowego Instytutu Wolności.

Dokument odsłania głęboki kryzys na styku administracji rządowej a niezależnych organizacji pozarządowych. Fundacja ATS Warszawa (będąca członkiem stowarzyszonym międzynarodowej sieci Children of Prisoners Europe – COPE) sformułowała szereg twardych zarzutów popartych orzecznictwem sądowym oraz własnymi doświadczeniami.

1. Fikcyjny dialog i fasadowe działania PR-owe resortu

Fundacja zarzuca Ministerstwu Sprawiedliwości rażącą dysproporcję pomiędzy medialnymi działaniami wizerunkowymi a realnym wsparciem finansowym. Jako przykład podano współorganizację przez MS akcji biegowej „Yellow Ribbon Run”, czy oficjalne deklaracje dotyczące wdrożenia założeń Karty Praw Dziecka Osoby Pozbawionej Wolności. W praktyce, po PR-owych spotkaniach, w resorcie zapadła „głęboka cisza robocza”, a programy pomocowe odcięto od finansowania. Co więcej, spotkania konsultacyjne z NGO mają charakter czysto deklaratywny i pomijają mniejsze, wyspecjalizowane podmioty.

2. „Wspieramy, ale róbcie to sami” – systemowa blokada inicjatyw

W liście opisano sytuację odmowy wsparcia dla międzynarodowej inicjatywy integracyjnej „Game with Mum and Dad”, mającej pomóc rodzinom w kryzysie penitencjarnym na Mazowszu. Choć Biuro Komunikacji i Promocji MS (Znak: BK-XV.064.8.2026), Służba Więzienna oraz CZSW przesłały pisemne wyrazy uznania i gratulacje, to wszystkie te instytucje wydały jednolitą decyzję odmowną w kwestii finansowania. Fundacja podkreśla, że formułki grzecznościowe typu „róbcie to dalej, ale sami” nie zastąpią transparentnych procedur.

3. Praca u podstaw za prywatne środki NGO

Podczas gdy fundusze celowe MS pozostają zamrożone, Fundacja ATS Warszawa realizuje strategiczne zadania państwa (określone m.in. w art. 43 k.k.w.) z własnych środków statutowych i przy minimalnym wsparciu samorządów. Wśród realizowanych projektów wymieniono:

· Autorskie warsztaty prawno-readaptacyjne „Restart” dla skazanych.

· Projekt wsparcia emocjonalnego dla dzieci więźniów „Mikołaj i Ja” (sfinansowany przez m.st. Warszawa).

· Działania sportowo-integracyjne dla rodzin w OZ Warszawa-Bemowo.

· Złożony do KPRM wniosek na utworzenie specjalistycznego domu readaptacyjnego dla kobiet opuszczających zakłady karne (placówek takich drastycznie brakuje w Polsce).

4. Podejrzenie korupcji strukturalnej i nepotyzmu

Kluczowym elementem listu jest formalne wezwanie do zbadania potencjalnego konfliktu interesów i nepotyzmu na styku funkcjonariusz publiczny – beneficjent środków. Fundacja wyraża obawę, że arbitralny dobór organizacji i paraliż decyzyjny mogą wynikać z nieszczelności systemu kontroli. Żąda audytu i wyjaśnień, czy funkcje zarządcze lub doradcze w uprzywilejowanych NGO nie są łączone z czynną służbą lub pracą w:

· Służbie Więziennej (SW, CZSW, OISW),

· Akademii Wymiaru Sprawiedliwości (AWS),

· Instytucie Wymiaru Sprawiedliwości oraz Instytucie Ekspertyz Sądowych,

· Strukturach kurateli sądowej i przedsiębiorstwach przywięziennych.

Fundacja wprost pyta o jaskrawe przypadki łączenia funkcji prezesa/członka zarządu NGO z etatem w Służbie Więziennej oraz żąda przedstawienia rejestru korzyści i umów ekspertów oceniających wnioski.

5. Naruszenie zasad praworządności i Konstytucji RP

W dokumencie przywołano ugruntowaną linię orzeczniczą sądów (m.in. wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1735/16). Fundacja wskazuje, że przyznawanie laurek merytorycznych przy jednoczesnej odmowie wsparcia bez obiektywnego uzasadnienia narusza zasadę zaufania obywatela do państwa, a przetrzymywanie środków celowych uderza w cele ustawowe (Zasada Legalizmu – art. 7 Konstytucji RP). Reformowanie Funduszu Sprawiedliwości nie może być pretekstem do zaniechania obowiązków państwa.

Fundacja ATS Warszawa wzywa Ministra Sprawiedliwości do udzielenia publicznej, merytorycznej odpowiedzi na 10 szczegółowych pytań w ustawowym terminie 14 dni. Brak odpowiedzi lub próba zbycia wniosku pismem ogólnym poskutkuje natychmiastowym skierowaniem skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarówno treść listu, jak i oficjalna odpowiedź resortu zostaną w pełni upublicznione.

Fundacja ATS Warszawa (Abstynenckie Towarzystwo Społeczne), działająca od czerwca 2025 roku, to niezależna organizacja pozarządowa prowadząca realną pomoc prawną, psychologiczną i readaptacyjną dla osób w kryzysie penitencjarnym oraz przeciwdziałająca wykluczeniu ich rodzin.