Publicystyka - ngo.pl

W dniach 2–7 listopada 2026 roku przedstawicielki Stowarzyszenia „Dla Ziemi” wzięły udział w sześciodniowym kursie „Resilience and Well-being Strengths for Teachers” (Odporność psychiczna i dobrostan – rozwijanie mocnych stron edukatorek), zorganizowanym przez Europass Teacher Academy w Barcelonie. Uczestniczyło w nim 12 kobiet z siedmiu krajów: Chorwacji, Czech, Cypru, Irlandii, Holandii, Niemiec i Polski. Międzynarodowy charakter grupy stworzył przestrzeń do wymiany doświadczeń oraz poznawania różnych perspektyw dotyczących edukacji, odporności psychicznej i dobrostanu. Szkolenie łączyło wiedzę z zakresu psychologii, edukacji i rozwoju osobistego z praktycznymi metodami wspierania dobrostanu. Ważnym elementem były ćwiczenia indywidualne i grupowe, praca z emocjami oraz działania edukacyjne wykorzystujące sztukę i przestrzeń miasta.

Jednym z głównych tematów kursu była odporność psychiczna (resilience), rozumiana jako zdolność do adaptowania się do zmian, radzenia sobie z przeciwnościami oraz odzyskiwania równowagi po trudnych doświadczeniach. Podczas szkolenia podkreślano, że odporność psychiczna nie oznacza braku stresu, lęku czy innych trudnych emocji. Jest raczej umiejętnością korzystania z własnych zasobów, wsparcia innych osób i wypracowanych strategii działania w sytuacjach wymagających szczególnego wysiłku. Uczestniczki analizowały także różnice między odpornością psychiczną a dobrostanem (well-being). Choć pojęcia te są ze sobą ściśle powiązane, nie oznaczają tego samego. Odporność pomaga nam przechodzić przez trudności, natomiast dobrostan odnosi się do jakości naszego funkcjonowania i samopoczucia w wymiarze psychicznym, fizycznym i społecznym. Ważnym przesłaniem kursu było przekonanie, że odporność psychiczną można wzmacniać poprzez codzienne praktyki, świadome budowanie relacji, rozwijanie samoświadomości oraz dostrzeganie własnych możliwości.

Istotną częścią szkolenia była praca oparta na mocnych stronach osób. Uczestniczki poznawały podejścia psychologii pozytywnej, w tym koncepcję inteligencji emocjonalnej Daniela Golemana, ideę nastawienia na rozwój (growth mindset) oraz metodę Appreciative Inquiry, czyli podejście skoncentrowane na odkrywaniu zasobów i pozytywnych doświadczeń. Praktyczne ćwiczenia pomagały rozpoznawać indywidualne zdolności, wartości i umiejętności, a także zastanawiać się, w jaki sposób można z nich korzystać w codziennym życiu i pracy edukacyjnej. Jedno z ćwiczeń polegało na opowiedzeniu drugiej osobie o sytuacji, w której czułyśmy, że działamy najlepiej, wykorzystując swoje możliwości. Zadaniem słuchaczki było rozpoznanie mocnych stron ujawniających się w tej historii. Takie podejście pozwala spojrzeć na siebie z innej perspektywy i zauważyć kompetencje, których często same nie doceniamy. 

Uczestniczki pracowały również z kartami mocnych stron, opowiadaniem historii, refleksją nad własnymi przekonaniami oraz zadaniami pokazującymi, jak schematy myślenia mogą ograniczać dostrzeganie nowych rozwiązań. Szczególnie ważne było przełożenie tych doświadczeń na praktykę edukacyjną: jak dostrzegać potencjał osób uczących się, wzmacniać ich poczucie sprawczości i tworzyć warunki, w których mogą rozwijać swoje umiejętności bez lęku przed popełnianiem błędów.

Dużo uwagi poświęcono inteligencji emocjonalnej, rozpoznawaniu własnych emocji i reagowaniu na stresujące sytuacje. Omawiano znaczenie samoświadomości, samoregulacji, empatii oraz umiejętności budowania relacji. Uczestniczki poznawały również strategie wspierające równowagę psychiczną: uważność, świadomy oddech, odpoczynek, życzliwość wobec siebie i innych oraz praktykę wdzięczności. Ta ostatnia stała się punktem wyjścia do wielu prostych działań, które można wykorzystać w pracy z grupami. Tworzenie dzienników wdzięczności, zapisywanie pozytywnych doświadczeń, dzielenie się tym, za co jesteśmy wdzięczne, czy przygotowywanie wiadomości z podziękowaniami to przykłady praktyk służących wzmacnianiu pozytywnych emocji i relacji. Ważnym elementem była także refleksja nad współczuciem wobec siebie (self-compassion). W pracy społecznej i edukacyjnej, często związanej z dużym obciążeniem emocjonalnym, umiejętność rozpoznawania własnych potrzeb, akceptowania ograniczeń i korzystania ze wsparcia innych osób ma szczególne znaczenie.

Kurs nie ograniczał się do zajęć prowadzonych w sali szkoleniowej. Część działań praktycznych odbywała się również poza nią, między innymi w Museu Nacional d'Art de Catalunya (MNAC), czyli Narodowym Muzeum Sztuki Katalońskiej, oraz na Uniwersytecie w Barcelonie. Podczas zajęć muzealnych uczestniczki wykorzystywały kontakt ze sztuką jako okazję do refleksji nad emocjami i osobistymi doświadczeniami. Poszukiwały dzieł, które kojarzyły im się z takimi uczuciami i stanami jak nadzieja, miłość, wdzięczność, spokój, zainteresowanie, optymizm czy entuzjazm. Takie ćwiczenie pokazuje, że sztuka może stanowić punkt wyjścia do rozmowy o emocjach, wartościach i sposobach postrzegania świata. Nie wymaga przy tym specjalistycznej wiedzy artystycznej – ważniejsze są indywidualne skojarzenia, uważna obserwacja i możliwość dzielenia się własną interpretacją. To podejście jest szczególnie bliskie Stowarzyszeniu „Dla Ziemi”, które od lat wykorzystuje działania artystyczne, muzykę, ruch i twórczą ekspresję w edukacji oraz pracy integracyjnej.

Kolejnym ważnym zagadnieniem było budowanie zespołów i wspierających społeczności. Uczestniczki analizowały, jak zaufanie, komunikacja, współpraca i poczucie przynależności wpływają na funkcjonowanie grup. Podkreślano, że odporność psychiczna nie jest wyłącznie indywidualną cechą człowieka. Ogromną rolę odgrywa otoczenie – relacje z innymi, atmosfera bezpieczeństwa, dostępność wsparcia i możliwość współdecydowania. W edukacji oznacza to potrzebę tworzenia przestrzeni, w której osoby uczestniczące w zajęciach czują się akceptowane, mogą swobodnie wyrażać emocje, rozwijać swoje mocne strony i doświadczać sukcesu rozumianego nie tylko jako osiągnięcie celu, ale również jako postęp i osobisty rozwój.

Udział w szkoleniu w Barcelonie jest częścią rozwijania kompetencji zespołu Stowarzyszenia „Dla Ziemi” w ramach programu Erasmus+ Edukacja Dorosłych. Zdobyta wiedza ma szczególne znaczenie w kontekście działalności organizacji, która od 2009 roku pracuje z osobami z doświadczeniem uchodźstwa i migracji, prowadzi działania edukacyjne i integracyjne oraz wspiera kobiety, dzieci i osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. W pracy z osobami doświadczającymi zmian, niepewności, przymusowej migracji czy trudności adaptacyjnych niezwykle ważne jest wzmacnianie zasobów, budowanie poczucia bezpieczeństwa i sprawczości, a także tworzenie relacji opartych na zaufaniu. Metody poznane podczas kursu mogą znaleźć zastosowanie podczas warsztatów edukacyjnych, spotkań integracyjnych, działań artystycznych oraz zajęć prowadzonych w Ogrodzie Społecznym w Bratniku. Mogą również wspierać sam zespół Stowarzyszenia w przeciwdziałaniu przeciążeniu emocjonalnemu i dbaniu o dobrostan osób zaangażowanych w pracę społeczną. Szkolenie w Barcelonie przypomniało o ważnej zasadzie: aby skutecznie wspierać innych, trzeba również troszczyć się o własne zasoby i dobrostan. Odporność psychiczna nie polega na tym, by zawsze być silną, lecz na umiejętności dostrzegania swoich potrzeb, korzystania ze wsparcia i odnajdywania możliwości działania nawet w trudnych okolicznościach.

Mobilność odbyła się w ramach projektu „Połączone – edukacja somatyczna drogą do porozumienia” w Programie Erasmus+ Krótkoterminowe projekty na rzecz mobilności dorosłych osób uczących się i kadry w sektorze edukacji dorosłych (KA122-ADU).