Publicystyka - ngo.pl

Dane dotyczące finansów przedsiębiorstw społecznych pokazują, że choć często dysponują one relatywnie dużymi budżetami, tylko nieliczne z nich mają jakiekolwiek rezerwy finansowe. Ponadto, analizując przeciętną liczbę zatrudnionych osób (8) oraz średni roczny budżet (500 tys. – 1 mln zł), PS prezentują się jako podmioty, które funkcjonują w warunkach ograniczonej stabilności finansowej. Dla takiej oceny sytuacji PS istotną rolę odgrywa fakt prowadzenia przez nie działalności gospodarczej, która wymaga większych zasobów finansowych niż np. realizacja projektów społecznych.

Tę ocenę potwierdzają sami przedstawiciele sektora – problemy ze stabilnością finansową to najpowszechniej wskazywane wyzwanie, które utrudnia ich działalność. Co więcej, zapytani o potrzeby szkoleniowe, najczęściej wskazują na fundraising, co pokazuje, że pozyskiwanie funduszy nadal jest istotną, a jednocześnie niewystarczająco rozwiniętą umiejętnością wśród PS

Zaoferowanie przedsiębiorstwom społecznym wsparcia finansowego i instytucjonalnego na rozwój

Przedsiębiorstwa społeczne to podmioty łączące realizację misji społecznej z (często rozbudowaną i prowadzoną w sposób ciągły) działalnością ekonomiczną. Ich funkcjonowanie wymaga znacznych nakładów finansowych i inwestycyjnych, których pozyskanie staje się szczególnie trudne, kiedy zysk ekonomiczny nie jest wiodącym celem podmiotu. Żeby umożliwić PS skuteczne łączenie tych dwóch funkcji – społecznej i ekonomicznej – konieczne jest uznanie ich specyfiki oraz zapewnienie odpowiedniego wsparcia instytucjonalnego i finansowego. Przykładem może być finansowanie inwestycji, które obecnie jest szczególnie trudne do pozyskania. Podczas gdy środki na utworzenie i utrzymanie nowych miejsc pracy są zazwyczaj dostępne, brakuje funduszy na rozwój, który jest kluczowy dla długoterminowej stabilności i efektywności PS.

Warto rozwijać instrumenty wsparcia finansowego PS, które umożliwią pokrycie kosztów inwestycji, np. w sprzęt, oraz rozwoju strategicznego, np. przez rozszerzanie działalności ekonomicznej. Ważnym tego typu mechanizmem były dotacje na budowanie odporności podmiotów ekonomii społecznej pochodzące z Krajowego Planu Odbudowy – rządowego programu finansowanego ze środków unijnych. Kluczowe jest przy tym uwzględnienie wsparcia możliwości finansowania kosztów administracyjnych, czyli stałych wydatków niezbędnych do stabilnego funkcjonowania PS. Dodatkowym elementem wzmacniającym finansową stabilność PS jest promocja i wdrożenie wieloletnich kontraktów finansowanych ze środków jednostek samorządu terytorialnego (JST) oraz budżetu państwa. Takie rozwiązania zapewniłyby większą przewidywalność i bezpieczeństwo finansowe sektora.

Stworzenie dostępnego i różnorodnego systemu dotacji i pożyczek dla przedsiębiorstw społecznych

Szczególnie użyteczny byłby system różnorodnego wsparcia finansowego dla PS, w tym w formie dotacji i pożyczek. Dotacje dla przedsiębiorstw społecznych powinny być długoterminowe, umożliwiając stabilne planowanie budżetu i rozwoju. Kluczowe jest również ogłaszanie i rozstrzyganie konkursów z odpowiednim wyprzedzeniem, by przedsiębiorstwa mogły efektywnie przygotować się do realizacji projektów. Obecna praktyka przyznawania dotacji ze środków publicznych z opóźnieniem utrudnia planowanie działalności oraz pokrywanie bieżących wydatków. Należy także zadbać o jasne i sprawiedliwe zasady przyznawania dotacji oraz opracowanie transparentnych kryteriów oceny projektów oraz udostępnianie szczegółowych kart ocen, by eliminować wątpliwości dotyczące procesu decyzyjnego.

Jako uzupełnienie dotacji warto rozważyć powiększenie oferty preferencyjnych, niskooprocentowanych pożyczek dla przedsiębiorstw społecznych oraz ich szerszą promocję wśród PS. Pożyczki mogłyby być udzielane przez podmiot publiczny, np. w ramach jednolitego systemu pożyczkowego stworzonego m.in. w oparciu o środki zwracane z realizacji projektów unijnych.

Innym sposobem na rozbudowanie systemu pożyczkowego dla PS jest stworzenie i rozwój funduszu samopomocowego, do którego finansowo kontrybuowałyby zrzeszone podmioty. Fundusz mógłby wspierać przedsiębiorstwa społeczne zarówno w sytuacjach kryzysowych, jak i rozwojowych, np. być wykorzystywany na inwestycje w infrastrukturę, rozwój zespołu czy inne działania strategiczne. Konieczne jest z kolei wspólne wypracowanie przejrzystego mechanizmu działania funduszu. Tego typu wsparcie pożyczkowe zwiększyłoby dostępność środków na rozwój przedsiębiorstw społecznych, jednocześnie wzmacniając ich odpowiedzialność finansową.

Projekt „SAMO-ES. Samoorganizacja przedsiębiorstw społecznych jako odpowiedź na wyzwania społeczne” realizowany jest w partnerstwie, które tworzą Ogólnopolski Związek Rewizyjny Spółdzielni Socjalnych (lider), Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości Społecznej „Być Razem” z Cieszyna, Stowarzyszenie na rzecz Spółdzielni Socjalnych, Stowarzyszenie Klon/Jawor.

ℹ️ Odwiedź nas: www.samo-es.pl