Natura, sprawczość i zdrowie psychiczne. Co mówi nauka i co potwierdzają nasze doświadczenia?
Czy kontakt z naturą może realnie wspierać zdrowie psychiczne? Czy edukacja środowiskowa prowadzona w terenie, poza salą lekcyjną, bez wykorzystania ekranu lub monitora, ma coś wspólnego z regulacją układu nerwowego i budowaniem dobrostanu? Odpowiedź naukowa brzmi: tak. I właśnie to potwierdza rozmowa przeprowadzona z dr Justyną Józefowicz, dr nauk społecznych w dziedzinie psychologii, terapeutką uzależnień i wykładowczynią akademicką.
Dr Justyna Józefowicz, współpracująca z naszą Fundacją w roli ekspertki, przywołuje w nim nasze programy, m.in. Code for Blue i MobiLab, jako przykład działań, które łączą kontakt z naturą ze sprawczością, edukacją terenową i realnym wpływem na lokalne środowisko.
Dr Józefowicz mówi wprost: relacja człowieka z naturą to nie „miły dodatek” do życia, ale jeden z podstawowych kontekstów regulacji psychicznej. Przywołuje szereg badań, z których aż 92% pokazało poprawę w co najmniej jednym obszarze zdrowia po kontakcie z naturalnym środowiskiem, a w przypadku zdrowia psychicznego odsetek ten wzrósł do 98%.
Dla młodych ludzi, którzy uczestniczą w naszych programach to rzeczywistość oparta na wyjściach w teren, obserwacjach, badaniach i działaniach.
Sprawczość jako antidotum na doomscrolling?
Jednym z wątków wywiadu jest zjawisko nawykowego konsumowania negatywnych informacji, które wzmacnia lęk i poczucie bezradności. Dr Józefowicz pokazuje, jak bezpośredni kontakt z naturą, połączony z realnym działaniem, działa regulująco: pomaga wyjść z pozycji biernego odbiorcy zagrożeń i wrócić do doświadczenia sprawczości.
Właśnie tak działają nasze programy. W School Living Lab i Code for Blue uczniowie nie siedzą i nie czytają o problemach środowiskowych, ale wychodzą z klasy, badają, analizują dane, projektują rozwiązania. Z tych działań powstają realne prototypy: systemy retencjonowania wody, ławki solarne ze stacjami ładowania, aplikacje monitorujące jakość powietrza czy zużycie wody. Uczniowie tworzą też narzędzia edukacyjne, np. gry i systemy wspierające codzienne nawyki środowiskowe.
Dr Justyna Józefowicz komentuje: bezpośredni kontakt z naturą reguluje układ nerwowy, ale dopiero połączenie go z działaniem buduje sprawczość, czyli przekonanie, że mam wpływ. A poczucie wpływu jest jednym z czynników chroniących zdrowie psychiczne, szczególnie u młodych ludzi funkcjonujących dziś w świecie dużej niepewności i przeciążenia.
W wywiadzie pojawia się ważna obserwacja: nawet proste aktywności terenowe, takie jak: obserwacja przyrody, prowadzenie notatek z badań, wspólna analiza lokalnych problemów mogą działać regulująco na układ nerwowy. Łączą one ruch, kontakt z naturą i poczucie celu.
Tego rodzaju doświadczenia, realizowane w modelu projektowym, uczą nie tylko wiedzy o świecie, ale też tego, jak na niego wpływać.
Link do wywiadu można znaleźć na naszej stronie internetowej.
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Iwona Danilewicz