KPH: Jest decyzja NSA. Odmawianie transkrypcji małżeństw niezgodne z prawem
W dzisiejszym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził interpretację Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu, wskazując na zobowiązanie Polski do przestrzegania prawa unijnego. KPH – „To niezwykle ważny krok, ale nie ostatni”.
Dziś, 20 marca, NSA orzekł, że z prawa UE wynika obowiązek uwzględniania w polskich rejestrach stanu cywilnego związków małżeńskich osób tej samej płci zawartych za granicą. Tym samym jedyną drogą, żeby spełnić ten obowiązek, jest dokonanie ich transkrypcji, do czego zobligowany jest każdy Urząd Stanu Cywilnego w Polsce.
"Dzisiejsze rozstrzygnięcie NSA jasno pokazuje, że Polska jako kraj członkowski Unii Europejskiej musi przestrzegać jej prawa. NSA słusznie podtrzymał interpretację Trybunału w Luksemburgu i wskazał jednocześnie, że jedyną możliwością realizacji tego rozstrzygnięcia jest dopuszczenie dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa. Orzeczenie to jest istotnym krokiem w stronę równości małżeńskiej, ale na pewno nie wystarczającym” – komentuje dzisiejszy wyrok Przemek Walas, kierownik rzecznictwa w KPH.
Przypomnijmy: decyzja zapadła po tym, jak NSA rozpatrzył skargę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA podtrzymał bowiem decyzję wojewody, który wcześniej utrzymał w mocy decyzję kierownika Urzędu Stanu Cywilnego odmawiającą transkrypcji aktu małżeństwa dwóch mężczyzn. Sprawa trwa zatem od 2019 r. i oparła się o sądy administracyjne obu instancji oraz Trybunał luksemburski.
W listopadzie 2025 roku, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) odpowiedział na pytanie polskiego sądu w tej sprawie, wskazując na konieczność uznawania przez nasz kraj małżeństw zawartych w innych krajach Unii Europejskiej.
Polska musi przestrzegać prawa unijnego
NSA w swoim dzisiejszym rozstrzygnięciu podzielił perspektywę TSUE. Skoro z odpowiednich przepisów traktatowych wynika obowiązek uwzględniania przez Polskę małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą, to jedynym rozwiązaniem jest dokonywanie ich transkrypcji.
W konsekwencji NSA uchylił zarówno wyrok WSA, jak i poprzednie decyzje administracyjne i przekazał sprawę do Urzędu Stanu Cywilnego. USC powinien teraz dokonać transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, uwzględniając tym samym złożony przez parę wniosek.
Dzisiejsze rozstrzygnięcie jest precedensowe. Jeśli faktycznie w niedługiej przyszłości USC dokona transkrypcji, to w polskim porządku prawnym zacznie funkcjonować małżeństwo osób tej samej płci – dwóch mężczyzn. To otworzy furtkę dla wielu par, które od lat są w związku małżeńskim nieuznawanym w Polsce.
Uznanie małżeństwa zawartego za granicą to pierwszy krok na drodze do równości, a najbliższe miesiące i lata pokażą, czy system prawny faktycznie zagwarantuje równe prawa wszystkim osobom w związkach formalnych, m.in. w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, wspólnego rozliczania się, zwolnień podatkowych czy dziedziczenia.
