Publicystyka - ngo.pl

Wyobraźmy sobie gęsi lecące w równym kluczu: harmonijne, współpracujące, dzielące się odpowiedzialnością, mistrzynie długiego dystansu. Zespoły społeczników wiele mogą się od nich nauczyć.

Z tej metafory narodziła się Ścieżka Gęsi – program rozwojowy Fundacji Masz Moc, zaprojektowany z myślą o zespołach organizacji pozarządowych. Oparty na pracy z relacjami, komunikacją i odpowiedzialnością, czerpie z obserwacji tego, jak funkcjonują gęsi lecące w kluczu.

– Gęsi są w dużej uważności na siebie jako grupa. Potrafią się wymieniać rolami, wspierać i dbać o tempo lotu. Dokładnie z tymi samymi wyzwaniami mierzą się zespoły społeczne. Ścieżka Gęsi pomaga im odzyskać motywację, wzmocnić komunikację i odbudować współpracę – wyjaśnia Agnieszka Otapowicz.

Program skierowany jest do organizacji, które poczuły, że coś przestało działać: pojawiło się zmęczenie, spadek motywacji, trudności w komunikacji, brak zaufania albo wypalenie.

Problem jest powszechny. Z raportu „Kondycja organizacji pozarządowych 2024” Stowarzyszenia Klon/Jawor wynika, że aż 38 proc. organizacji doświadcza wypalenia liderek i liderów, a 41 proc. nie potrafi znaleźć następców w zarządach. Coraz częściej kryzys dotyczy nie tylko pojedynczych osób, ale całych zespołów.

– Chaos organizacyjny, niejasne role, brak wsparcia emocjonalnego i przeciążenie obowiązkami sprawiają, że ludziom po prostu odechciewa się chcieć – mówi Agnieszka Otapowicz.

Tworząc Ścieżkę Gęsi, Fundacja Masz Moc sięgnęła po narzędzia powszechnie stosowane w biznesie: coaching zespołowy i grupowy oraz elementy superwizji. Choć ich skuteczność jest dobrze udokumentowana, w trzecim sektorze wciąż są rzadkością.

Z lokalnych badań Fundacji wynika, że:

• 93 proc. liderów NGO nie zna coachingu zespołowego,
• 84 proc. nie widzi jego potencjalnych korzyści,
• 93 proc. wskazuje brak środków finansowych jako główną barierę dostępu.

– Dlatego postawiłyśmy na pracę z całymi zespołami – nie nad kolejnym dokumentem strategicznym, ale nad relacjami, komunikacją, konfliktami i zaangażowaniem – podkreślają twórczynie programu.

Ścieżka Gęsi to cykl intensywnych spotkań zespołu z doświadczoną osobą prowadzącą, pracującą procesowo. Warunkiem udziału jest gotowość całego zespołu do wspólnej pracy nad realnymi wyzwaniami.

– Nie da się wejść i od razu zapytać: „co u was trudnego?”. Najpierw trzeba zbudować zaufanie. Pracujemy relacyjnie i procesowo. W biegu ludzie często są w działaniu, ale nie w relacji – nie mają poczucia tożsamości zespołu. Jeśli w zespole jest „trup w szafie”, to go wyjmujemy i o nim rozmawiamy – mówi Agnieszka Otapowicz. Dopiero po wejściu na Ścieżkę Gęsi zespoły miały przestrzeń, by oczyścić atmosferę, nazwać napięcia i przypomnieć sobie, co ich połączyło. Najczęściej okazywało się, że największą potrzebą jest praca nad komunikacją – zwłaszcza w trudnych, nerwowych sytuacjach, których w codziennym funkcjonowaniu organizacji nie brakuje.

Aktualnie w programie biorą udział organizacje z czterech województw. Uczestnicy i uczestniczki podkreślali, że po raz pierwszy mieli przestrzeń na prawdziwą rozmowę – nie w biegu, nie „przy kawie”, ale z uważnością. 

Uczestnicy i uczestniczki Ścieżki Gęsi pisali w ankietach:

• „Dla mnie była to pierwsza możliwość usłyszenia potrzeb i spostrzeżeń na temat funkcjonowania w grupie poszczególnych osób.”
• „Potrzebuję jeszcze większej otwartości na siebie nawzajem. Dostrzeżenia nas jako ludzi, nie tylko jako współpracowników.”
• „Czujemy podobnie, tylko każdy z nas subiektywnie i ze swojej perspektywy o tym mówi.”
• „Przydałby nam się coaching z dawania komunikatów zwrotnych w trudnych, nerwowych sytuacjach. Potrzebujemy też nauczyć się wzajemnej superwizji.”

Doświadczenia Ścieżki Gęsi pokazały, że klasyczny coaching zespołowy nie zawsze jest możliwy w realiach NGO. Fundacja Masz Moc zmodyfikowała więc podejście, tworząc dedykowaną ścieżkę pracy rozwojowej z zespołami, łączącą narzędzia coachingu zespołowego z elementami edukacyjnymi i superwizyjnymi – dostosowanymi do kontekstu i możliwości danej organizacji.

Efekt pozostaje ten sam: zespoły lepiej się komunikują, rozwiązują konflikty, odbudowują zaufanie i zaangażowanie. A przede wszystkim – odzyskują energię do wspólnego działania.

– Chcemy, by narzędzia pracy rozwojowej z zespołami były dostępne dla organizacji pozarządowych w całej Polsce – podsumowuje Agnieszka Otapowicz. – Bo bez zadbania o ludzi nie da się budować trwałych działań społecznych.

Artykuł przygotowany w ramach projektu „Mocny Fundament: Rozwój Fundacji Masz Moc i Wsparcie Dla Społeczników” sfinansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 (PROO).