Publicystyka - ngo.pl

Monitoring, Evaluation, Accountability, Research and Learning to ramowe podejście do zarządzania, monitorowania i oceny działań, stosowane m.in. w projektach rozwojowych, humanitarnych oraz w pracy organizacji pozarządowych.

Jego istotą jest systematyczne zbieranie i analizowanie informacji, słuchanie osób korzystających ze wsparcia, wyciąganie wniosków i wykorzystywanie zdobytej wiedzy w dalszym działaniu. Dzięki temu organizacja może nie tylko sprawdzać, co udało się zrealizować, ale również lepiej rozumieć, czy jej działania odpowiadają na rzeczywiste potrzeby odbiorców.

Swoimi doświadczeniami podzieliła się z nami Olha Babachenko, specjalistka ds. MEARL w Centrum Pomocy Migrantom i Uchodźcom Caritas Archidiecezji Katowickiej.

Caritas Archidiecezji Katowickiej od ponad 35 lat prowadzi działalność pomocową na rzecz osób znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych. Organizacja działa m.in. na rzecz osób starszych, chorych, osób z niepełnosprawnościami, osób w kryzysie bezdomności, migrantów i uchodźców, prowadząc placówki opiekuńcze, pomocowe, medyczne i integracyjne. W ramach Caritas Archidiecezji Katowickiej działa również Centrum Pomocy Migrantom i Uchodźcom, które wspiera osoby przybywające do Polski w procesie adaptacji i integracji.

Centrum działa od 2018 roku, wspierając potrzebujących w adaptacji i integracji w Polsce. W ostatnich latach zmieniał się zarówno charakter jego pracy, jak i potrzeby osób korzystających ze wsparcia.

Jak mówi Olha Babachenko, wcześniej działalność Centrum w większym stopniu koncentrowała się na bezpośredniej pomocy. Obecnie coraz ważniejsza staje się integracja. Wraz ze zmianą charakteru działalności zmieniają się również potrzeby odbiorców, dlatego Centrum stale je obserwuje i analizuje.

Dane zbierane są na kilku poziomach. Pierwszy obejmuje informacje wymagane w ramach realizowanych projektów i potrzebne do sprawozdawczości. Drugi związany jest z oceną i ewaluacją działań. Trzeci stanowią wewnętrzne analizy prowadzone na potrzeby samego Centrum oraz poszczególnych projektów.

To właśnie ten ostatni element pokazuje, że dane mogą mieć znacznie większą wartość niż tylko potwierdzenie realizacji założonych wskaźników.

Centrum analizuje między innymi strukturę demograficzną osób korzystających ze wsparcia: ich wiek, płeć czy kraj pochodzenia. Przygląda się również temu, z jakimi problemami zgłaszają się migranci i jakiego rodzaju usług oraz wsparcia potrzebują.

Jak tłumaczy Olha Babachenko, kiedy pojawia się możliwość realizacji nowego projektu, jednym z pierwszych pytań jest to, czy jego grupa docelowa odpowiada osobom, które rzeczywiście korzystają z Centrum.

– Od razu rozumiemy, czy dany projekt albo wsparcie jest dla nas. Jeśli projekt jest przeznaczony dla osób z kraju, z którego nie mamy odbiorców, nie ma sensu w niego wchodzić – podkreśla.

To przykład, który pokazuje praktyczny wymiar MEARL. Dane nie pozostają w raportach. Stają się pomocą w podejmowaniu decyzji o tym, w jakie działania warto angażować czas i zasoby organizacji.

Drugim ważnym źródłem informacji są sami odbiorcy.

W zależności od projektu Centrum wykorzystuje ankiety ewaluacyjne. Funkcjonują również elektroniczne formy przekazywania informacji oraz fizyczne skrzynki, do których można wrzucać uwagi, także anonimowo.

Do organizacji trafiają podziękowania i gratulacje, jednak z punktu widzenia realizacji i dalszego rozwijania działań szczególnie ważne są uwagi oraz propozycje nowych form wsparcia. To właśnie one są istotnym źródłem wiedzy w procesie uczenia się organizacji.

Olha Babachenko podkreśla, że jednorazowe rozpoznanie potrzeb nie wystarcza. To proces, który trzeba regularnie powtarzać.

– Każda informacja zwrotna, jaką otrzymujemy, pozwala nam zauważyć potrzeby, które pojawiają się wraz ze zmianą charakteru działalności. Widzimy, że nasi beneficjenci bardzo potrzebują wspólnych spotkań, warsztatów, wydarzeń oraz przestrzeni umożliwiających budowanie relacji. To dla nas bardzo ważny głos, ponieważ te informacje płyną od osób bezpośrednio zainteresowanych naszą pomocą i wsparciem.

A co z organizacjami, które dopiero zastanawiają się nad uporządkowaniem monitoringu i ewaluacji? Szczególnie tymi mniejszymi, dla których MEARL może na początku kojarzyć się z kolejnymi wskaźnikami, tabelami i obowiązkami?

Zdaniem naszej rozmówczyni warto zacząć możliwie wcześnie.

– Trzeba zbierać dane od początku działalności organizacji, a nie dopiero wtedy, kiedy działamy już rok czy dwa i zdajemy sobie sprawę, że są nam potrzebne w projekcie.W naszym Centrum takie podejście ułatwia codzienną pracę. Zebrane informacje pozwalają szybko sprawdzić, co dzieje się w Centrum, kim są osoby korzystające ze wsparcia, czego potrzebują i jakie działania są do nich kierowane. Dzięki temu również osoby reprezentujące Centrum na zewnątrz mogą opierać się na aktualnej wiedzy, zamiast wyłącznie na intuicji czy pojedynczych doświadczeniach.

Być może właśnie od tego warto zacząć myślenie o MEARL: nie od rozbudowanego systemu ani kolejnej tabeli, ale od pytania: jakiej wiedzy potrzebujemy dzisiaj, żeby za kilka miesięcy podejmować lepsze decyzje?

Projekt Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego „Wzmocnienie kompetencji organizacji obywatelskich w obszarze ewaluacji i procesów pokrewnych” wspiera organizacje w rozwijaniu monitoringu, ewaluacji, odpowiedzialności i procesów uczenia się. Jego założeniem jest między innymi lepsze wykorzystywanie potrzeb i opinii osób oraz społeczności otrzymujących wsparcie, tak aby zdobywana wiedza przekładała się na jakość realizowanych działań.