Publicystyka - ngo.pl

Propozycja unijnego rozporządzenia znanego jako AI Act pojawiła się w 2021 roku. Machina prawna ruszyła i mozolnie parła do przodu. Stopniowo wprowadzano kolejne regulacje, żeby 2 sierpnia 2026 roku nałożyć obowiązek informowania, że treść powstała lub została zmodyfikowana z użyciem sztucznej inteligencji. Do tej pory akt dotyczył między innymi zakazów, w tym: szkodliwych manipulacji czy oszustw opartych na AI.

Teraz przyszedł czas na nałożenie obowiązku na użytkowników i twórców. Czy oznaczanie treści powstrzyma to rozwój tzw. AI slop (zalewu treści niskiej jakości generowanych przez AI)? Wątpliwe, ale może to zapewnić większą przejrzystość w Internecie. My jako twórcy też będziemy mogli podkreślać, jak powstają nasze teksty, audio czy wideo. Przepisy Kodeksu postępowania w zakresie przejrzystości treści generowanych przez sztuczną inteligencję dotyczą dwóch grup – dostawców rozwiązań AI i korzystających z tych rozwiązań. W tekście skupimy się na tych, którzy wykorzystują dostępne narzędzia AI w swojej pracy.

Musimy rozłożyć nowe unijne regulacje na czynniki pierwsze. Nie każda ingerencja czy użycie AI przy tworzeniu treści wymaga opisu. Podzielimy przykłady na dwie grupy. Pokażemy, kiedy trzeba ujawnić (ang. disclosure), że AI odegrała jedną z głównych ról w tworzeniu materiału.

Opisujemy, jeśli:

• korzystamy z chatbota w kontaktach z odbiorcami, wówczas ktoś, kto rozmawia z chatbotem, musi wiedzieć, że po drugiej stronie nie ma człowieka,
• tworzymy realistyczne multimedia (grafiki, zdjęcia, wideo, dźwięk),
• publikujemy teksty informacyjne, jeśli: zostały wygenerowane lub zmodyfikowane przez AI, mają charakter informacyjny i są skierowane do opinii publicznej oraz dotyczą istotnych społecznie spraw (zdrowie, bezpieczeństwo, gospodarka itp.).

Nie musimy opisywać, kiedy:

• korzystamy z asysty AI przy poprawianiu tekstu (interpunkcyjnie czy gramatycznie), kadrowaniu zdjęć czy poprawie jakości dźwięku,
• AI wykorzystujemy przy tworzeniu naszych materiałów wewnętrznych (takich, które nie są dla szerokiego grona odbiorców), ale i opisów produktów czy szkoleń skierowanych na zewnątrz,
• korzystamy z tłumaczenia maszynowego, ale tylko jeśli odzwierciedla tekst oryginalny.

Wyjątkiem redakcyjnym, niewymagającym opisu, jest artykuł o interesie publicznym, który przeszedł realną merytoryczną kontrolę człowieka. Ta osoba powinna mieć wpływ merytoryczny na tekst i móc go odrzucić w przypadku wątpliwości. W takim wypadku powinniśmy móc to także udokumentować. Jak? Stwórzmy procedury i wewnętrzny rejestr dokumentów, w którym opiszemy to, jakie działania zostały podjęte przed publikacją.

Chcesz poukładać pracę z AI w swojej organizacji zgodnie z Waszymi wartościami, prawem i z szacunkiem do odbiorców/odbiorczyń? Przeczytaj praktyczną publikację: Wewnętrzne zasady korzystania z AI. Przewodnik dla organizacji społecznych.

Żeby każdy, kto zetknie się z materiałem, zauważył nasz opis, stosujemy zasadę WSW – informacja o udziale AI w tworzeniu konkretnej rzeczy musi być Widoczna, Słyszalna i Wykrywalna.

Nie możemy chować takiego opisu w dużej ścianie tekstu ani w komentarzach. Chodzi o to, żeby ułatwić odbiorcy odpowiednią ocenę materiału, tak by od razu wiedział, z czym ma do czynienia. Tak zwane metadane, czyli informacje niejako „zaszyte” w plikach, są po stronie dostawców oprogramowania i narzędzi. Odbiorca ich nie widzi. Dlatego my, twórcy treści, musimy oznaczyć materiał tak, żeby informacja o AI do niego dotarła.

• Zdjęcia i grafiki – powinny zawierać w widocznym miejscu czytelną etykietę AI. Można wykorzystać w tym celu ikony przygotowane przez Komisję Europejską.
• Wideo – możemy skorzystać z powyższej instrukcji lub poinformować o wykorzystaniu AI przez planszę na początku filmu.
• Audio – w krótkich materiałach wystarczy głosowa wzmianka na początku, a w dłuższych powinna być powtarzana co jakiś czas.
• Tekst – informację możemy umieścić na samym początku (na przykład przy nagłówku) lub przy fragmencie, którego dotyczy informacja.

Zobaczmy to na przykładach.

ŹLE – zbyt ogólnie, nie odnosi się do konkretnego materiału, nie wskazuje co i jak powstało czy zostało zmodyfikowane.

DOBRZE – wskazujemy konkretny materiał i to jak powstał, dodajemy szczegół, który zwiększy przejrzystość.

UWAGA: Niektóre media społecznościowe wykrywają wytwory AI, ale nie opisują tego wprost. Taka publikacja nie będzie poprawnie oznaczona – to nadal nasz obowiązek.

Skorzystaj z darmowego kursu e-learningowego Sektor 3.0 i Microsoft – poznaj podstawy sztucznej inteligencji i dowiedz się, jak Copilot może wesprzeć Cię w codziennej pracy i zwiększyć Twoją produktywność.

Kto odpowiada za złe oznaczenie materiału? Odpowiedzialność spoczywa zawsze na pracodawcy (czyli organizacji), a nie na konkretnej osobie. Jeśli publikujemy pod swoją marką organizacyjną, musimy mieć tego świadomość. Jeśli nie dopełnimy obowiązku przejrzystości, to mogą nam grozić kary finansowe, ale oficjalnie dopiero od 28 października 2026 roku. Przestrzeganie tej części AI Act ma kontrolować, powołana w jego ramach, Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Organ nie ma jeszcze swojej oficjalnej strony internetowej. Według informacji dostępnych w sieci może on zacząć działać dopiero za kilka miesięcy.

1. Zidentyfikuj to, jak AI jest wykorzystywana w Twojej organizacji.
2. Sprawdź, czy wiadomo, kto jest odpowiedzialny za kwestię wykorzystania AI?
3. Podziel tworzone materiałów na trzy grupy ze względu na wykorzystanie AI (AI w roli asystenta, zmodyfikowane i wygenerowane).
4. Zdecyduj, jak będziesz oznaczać te treści, które tego wymagają.
5. Zbieraj opublikowane materiały i ich oznaczenia.
6. Spotkaj się z zespołem i upewnij się, że wszyscy dysponują wiedzą na takim samym poziomie.

Warto także przyjrzeć się współpracom zewnętrznym. Już teraz do wielu umów wprowadzane są zapisy dotyczące tego, jak podwykonawcy mają wykonywać swoją pracę. To kwestia, która także powinna zostać omówiona w zespole.

UWAGA: Jeśli jakiś materiał został opublikowany przed 2 sierpnia 2026, to nie musimy go opisywać. Przepisy nie działają wstecz. Jeśli jednak chcemy go opublikować ponownie lub wykorzystać w reklamie, kampanii, lub dystrybuować na nowo, to wówczas obowiązek opisu jak najbardziej jest w mocy!

AI Act zaznacza także potrzebę podnoszenia kompetencji zespołów. Nie ma systemu certyfikacji, nie ma standardu, brak także określonych sposobów na sprawdzanie wiedzy pracowników. Osoby, które są odpowiedzialne za pracę z wykorzystaniem AI powinny jednak mieć pewien zestaw umiejętności znany jako AI Literacy.

AI literacy – umiejętności, które pozwalają rozważnie i bezpiecznie korzystać z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Oznacza to, że rozumiemy podstawy działania narzędzi (nie chodzi o stronę techniczną), potrafimy wychwycić „czerwone flagi” i rozpoznać halucynacje oraz korzystać z narzędzi (dobierając odpowiednie do danych zadań).

Obowiązek szkoleniowy może być skontrolowany. W takim wypadku pracodawca nie może zagwarantować poziomu wiedzy, ale powinien mieć: listy obecności, program szkolenia i jego określony efekt. Jako Sektor 3.0 dbamy o wiedzę i materiały edukacyjne dla organizacji społecznych. Skorzystajcie z naszej bezpłatnej platformy edukacyjnej online.

Możesz zaprosić swój zespół do skorzystania ze ścieżki edukacyjnej przygotowanej przez Sektor 3.0 we współpracy z Microsoft. To kompleksowy cykl szkoleniowy, który jest dostępny bezpłatnie!

• Internet chce znów człowieka. A prawo chce wiedzieć, kiedy go zabrakło
• Zmęczeni AI czy zmęczeni zmianą? O tym, co naprawdę nas wyczerpuje w erze sztucznej inteligencji
• Dane, bezpieczeństwo, prawo – zestaw do wdrażania AI przez organizacje społeczne

Interesujesz się nowymi technologiami i chcesz w oparciu o nie rozwijać swoją organizację? Zajrzyj również na portal Sektor 3.0 i zapisz się do naszego newslettera, żeby nie przegapić kolejnych artykułów. Zapraszamy!