Publicystyka - ngo.pl

Apel „Wszystkie resorty przy jednym stole” trafił do Prezesa Rady Ministrów, a do wiadomości – do Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Rzecznika Praw Dziecka. Dotyczy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 197), które określa, jakie produkty można sprzedawać dzieciom i młodzieży w szkołach i przedszkolach oraz jakie wymagania muszą spełniać środki spożywcze używane w stołówkach.

Według autorów apelu debata publiczna sprowadziła się do sporu o posiłki z nasion roślin strączkowych i o to, jak często dzieci mają jeść mięso. Tymczasem najważniejsze pytanie brzmi: jakiego wsparcia potrzebują szkoły i przedszkola, aby miliony dzieci odżywiały się zdrowiej i budowały dobre nawyki? Ciężar dezinformacji ponoszą dziś pracownice i pracownicy stołówek i szkół – intendentki, kucharki oraz dyrekcje placówek, na które nałożono nowe obowiązki bez dostatecznego wsparcia.

Apel przypomina wnioski z kontroli Najwyższej Izby Kontroli „Propagowanie i wdrażanie zdrowego odżywiania”: resorty odpowiedzialne za ten obszar nie stosują kompleksowego podejścia, brakuje spójnej polityki publicznej i wykwalifikowanej kadry, a edukacja żywieniowa w szkołach jest głównie teoretyczna.

Żywienie dzieci to jednocześnie sprawa zdrowia, edukacji, polityki społecznej i rodzinnej, rolnictwa, bezpieczeństwa żywnościowego i wyrównywania szans. Dlatego potrzebny jest jeden stół, przy którym usiądą przedstawiciele resortów, samorządów, ekspertów i strony społecznej – piszą autorzy apelu. Jeśli instytucje publiczne nie będą wspólnie i jasno tłumaczyć, co zmieniają nowe przepisy i dlaczego, przestrzeń tę wypełni dezinformacja, którą już obserwujemy.

1. Zespołu międzyresortowego ds. wdrażania rozporządzenia, powołanego przez Prezesa Rady Ministrów, z udziałem resortów, samorządów, ekspertów i organizacji społecznych.
2. Systemowego programu wsparcia placówek: praktycznych szkoleń dla intendentek, intendentów i osób odpowiedzialnych za żywienie, dostępu do konsultacji specjalistów, wymiany dobrych praktyk oraz poprawy zaplecza kuchennego.
3. Jasnego określenia roli i odpowiedzialności samorządów i placówek.
4. Spójnej, skoordynowanej komunikacji rządu skierowanej do rodziców, nauczycieli i dyrekcji – o konkretach: jakości posiłków, profilaktyce zdrowotnej, różnorodności potraw i wyrównywaniu szans – oraz pokazywania szkół i przedszkoli, które już dobrze radzą sobie z nowymi zasadami.
5. Długofalowych lokalnych polityk żywnościowych, które zapewnią dostęp do zdrowej, lokalnej i różnorodnej żywności.

Dzieci i młodzież nie powinny być stroną sporu, a stołówki nie powinny zostać same z wdrażaniem rozporządzenia” – czytamy w apelu.

„Nowe zasady żywienia to krok w dobrą stronę, ale nie da się ich wdrożyć dekretem. Intendentka czy kucharka nie może być jednocześnie dietetyczką, rzeczniczką prasową i mediatorką w sporze z rodzicami. Potrzebuje wsparcia państwa – i to nie jednego ministerstwa, ale wszystkich naraz” – mówi Alicja Pacewicz, koordynatorka merytoryczna SOS dla Edukacji.

„Pozbycie się ze stołówek wysoko przetworzonych produktów, ograniczenie smażenia, cukru, wprowadzenie świeżych warzyw i owoców oraz obowiązkowej różnorodności w posiłkach to potrzebne zmiany na stołówkach szkolnych i przedszkolnych. Ale aby kształtować zdrowe nawyki żywieniowe, szkoły i przedszkola potrzebują wsparcia systemowego” – mówi Katarzyna Banul-Wójcikowska, analityczka Instytutu Strategii Żywnościowych „Grunt”.

O SOS dla Edukacji

SOS dla Edukacji to sieć 99 organizacji społecznych, które razem działają na rzecz dobrej szkoły i mądrej edukacji. Monitorujemy i pokazujemy, jak działa polska oświata, proponujemy zmiany i rozwiązania systemowe, promujemy dobre praktyki. Łączy nas Obywatelski Pakt dla Edukacji. Organizacją patronacką sieci jest Fundacja Civis Polonus.