Zbliża się czas na podjęcie decyzji w sprawie uproszczonej ewidencji w 2026 roku
Inaczej niż w latach ubiegłych robimy to właśnie teraz - w marcu. Czas podjąć decyzję o rodzaju prowadzonej przez organizację pozarządową księgowości. Mamy do wyboru księgowość "pełną", czyli prowadzoną wg zasad z ustawy o rachunkowości, lub uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów dedykowaną organizacjom pozarządowym. Piszemy i przypominamy o tej drugiej, wskazujemy obowiązujące w tym roku terminy oraz omawiamy zmiany, które nastąpiły w UEPIK z początkiem tego roku.
![Tekst: UEPIK [na pomarańczowym tle]. Na drugim planie zdjęcie: kolorowe liczby i liczydła na czarnej powierzchni.](https://api.ngo.pl/media/get/274905?w=1200&h=800)
UEPIK 2026 w skrócie
Milionowy limit przychodów z roku poprzedzającego wybór UEPIK (ten limit obowiązuje już kolejny rok)
Nowe rozporządzenie z tabelami, które umożliwiają m.in. ujęcie dotacji (realizacja zadań publicznych)
Trzy miesiące na zgłoszenie wyboru lub rezygnacji z uproszczonej ewidencji
Uproszczony opis warunków, które należy spełnić, żeby móc stosować UEPIK
Artykuł 10a i nowelizacja ustawy o działalności pożytku
Zasady dotyczące prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów są zebrane w artykule 10a ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. To ten artykuł wskazuję, które organizacje pozarządowe mogą wybrać UEPIK, kiedy muszą podjąć decyzję i kogo o tym zawiadomić. Artykuł 10a zmieniał się stopniowo. Pierwsza zmiana - podwyższenie limitu do MILIONA - nastąpiła 1 stycznia 2025 roku. Kolejne 1 stycznia 2026 roku. Zmiany wprowadziła nowelizacja z końca 2024 roku (zobacz m.in. Nowelizacja pożytku opublikowana).
MARZEC 2026. Wybór i rezygnacja z uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów
Ten rok to pierwszy rok, w którym na podjęcie decyzji o formie prowadzenia księgowości w naszej organizacji pozarządowej mamy aż trzy miesiące. W poprzednich latach musieliśmy dokonać wyboru w miesiąc (a w przypadku rezygnacji nawet szybciej).
Od 1 stycznia 2026 mamy więcej czasu na wybór lub rezygnację z uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów. Zarówno w przypadku wyboru, jak i w przypadku rezygnacji, mamy 3 miesiące lub 90 dni (po rejestracji NGO - czyli w przypadku nowej organizacji - oraz w przypadku rezygnacji) na podjęcie decyzji i powiadomienie urzędu skarbowego.
TERMINY z art. 10a ustawy o działalności pożytku
O wyborze prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów jednostka, w terminie do końca trzeciego miesiąca roku podatkowego, w którym rozpoczyna prowadzenie ewidencji, a w przypadku jednostek rozpoczynających działalność, w terminie 90 dni od dnia rozpoczęcia działalności, zawiadamia naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym.
(ustęp 3 w art. 10a)
Jednostka zawiadamia naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym o:
1) rezygnacji z prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów w terminie 90 dni od końca ostatniego miesiąca, w którym prowadzi tę ewidencję;
2) niespełnianiu warunków, o których mowa w ust. 1, w terminie 90 dni od końca ostatniego miesiąca roku podatkowego, w którym prowadzi uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.
(ustęp 5 w art. 10a)
Organizacje otrzymały również możliwość rezygnacji z UEPIK w ciągu roku (nie tylko na jego początku). Mogą to zrobić "z konsekwencją prowadzenia księgowości zgodnie z przepisami o rachunkowości od początku roku podatkowego".
Pamiętajmy: termin wyboru uproszczonej ewidencji został wydłużony. Mamy jednak marzec i najwyższy czas podjąć decyzję i zgłosić ją do urzędu skarbowego.
Kto może prowadzić UEPIK?
Z uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów mogą korzystać organizacje nieprowadzące działalności gospodarczej, niemające statusu organizacji pożytku publicznego, których przychody z poprzedniego roku nie przekroczyły określonej kwoty. Decydując się na prowadzenie UEPIK w 2026 roku, badamy przychody z 2025 roku. Żeby móc skorzystać z UEPIK musimy zmieścić się w milionie złotych.
Warunki prowadzenia uproszczonej ewidencji od 1 stycznia 2026 roku - trzeba je spełniać łącznie!
UEPIK może prowadzić organizacja pozarządowa która:
- nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo przedsiębiorców,
- nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego,
- w roku poprzedzającym rok wyboru prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów osiągnęła przychody w wysokości nieprzekraczającej 1 000 000 zł, nie wliczając wartości darowizn rzeczowych przeznaczonych na prowadzenie działalności statutowej,
- decyzję w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów podejmie organ zatwierdzający w rozumieniu przepisów o rachunkowości (zwykle będzie to zarząd).
zobacz też w PORADNIK: Które organizacje mogą prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów
Do 31 grudnia 2025 roku opis warunków był bardziej rozbudowany. Na pierwszym miejscu mieliśmy warunek wskazujący, że organizacja musi działać w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pożytku. Dalej pojawiało się wyliczenie przychodów, które może osiągać organizacja decydująca się na uproszczoną ewidencję (wyliczenie wymieniało m.in. darowizny, działalność odpłatną i nieodpłatną pożytku, składki członkowskie czy odsetki bankowe). Skreślenie tych zapisów (zniknęły z ustawy 1 stycznia 2026 roku) powoduje, że podejmując decyzję o wyborze uproszczonej ewidencji, organizacja ma teraz większą pewność, że spełnia proste warunki (brak działalności gospodarczej, statusu pożytku i określone przychody), a decyzja o wyborze jest prawidłowa i nie zostanie zakwestionowana.
Nowością jest też wskazanie, że do rocznego limitu przychodów nie są liczone "wartości darowizn rzeczowych przeznaczonych na prowadzenie działalności statutowej".
Na co zwrócić szczególną uwagę wybierając lub rezygnując z uproszczonej ewidencji
Obowiązujący drugi rok zwiększony do MILIONA limit przychodów określający kto może wybrać UEPIK spowodował, że uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów może prowadzić znaczna większość NGO-sów w Polsce. Z UEPIK wyłączone są organizacje które mają status OPP oraz organizacje prowadzące działalność gospodarczą. Tych pierwszych jest w tej chwili mniej niż 10 tys. - z kolei działalność gospodarczą prowadzi ok. 14% organizacji. Biorąc to pod uwagę UEPIK nadal będzie dostępny dla (szacując ostrożnie) znacznie więcej niż połowy trzeciego sektora w Polsce.
To, że formalnie spełniamy warunki do prowadzenia uproszczonej ewidencji nie oznacza jednak jeszcze, że będzie to forma księgowości idealna dla naszej organizacji. Co roku przypominamy, żeby rozważyć przy wyborze lub rezygnacji nie tylko naszą aktualną sytuację (to czy dziś spełniamy określone ustawą warunki), ale również przewidzieć co może wydarzyć się w zbliżającym się okresie. Co należy wziąć pod uwagę zastanawiając się nad formą prowadzenia księgowości?
Rozważmy czy będziemy:
1. Ubiegać się o status OPP. Status pożytku daje nam różne możliwości – np. możemy ubiegać się o 1,5%. Jeśli nasza organizacja zdecyduje się na rejestrację statusu OPP, a będzie prowadzić UEPIK, to z rejestracją musimy poczekać do kolejnego roku obrotowego (lub zrezygnować z UEPIK w trakcie roku, co jest formalnie możliwe, ale może okazać się skomplikowane). Posiadanie statusu OPP przez organizację eliminuje ją z grona podmiotów, które mogą prowadzić UEPIK. Poważnie myślicie o statusie OPP? Nie decydujcie się na prowadzenie uproszczonej ewidencji.
2. Prowadzić działalność gospodarczą. Prowadzenia działalności gospodarczej nie można łączyć z UEPIK. Jeśli nic nie sprzedajecie, nie pobieracie i nie planujecie pobierać opłat za żadną z waszych usług (w ramach działalności gospodarczej), sytuacja jest bezpieczna. Przy UEPIK można prowadzić odpłatną działalność pożytku, trzeba jednak robić to bardzo uważnie i pilnować, żeby nie przemieniła się ona w działalność gospodarczą. Dobrze rozważcie więc ten aspekt zdobywania środków na działania NGO, zastanawiając się nad uproszczoną ewidencją. Zapomnijcie o UEPIK, kiedy w perspektywie roku planujecie rejestrować działalność gospodarczą!
3. Ubiegać się o wysokie dotacje / często startować w konkursach. Nowelizacja ustawy o pożytku, nowe rozporządzenie w sprawie prowadzenie UEPIK oraz poprawki w rozporządzeniu ze wzorami konkursowymi usunęły formalne ograniczenia w łączeniu uproszczonej ewidencji z dotacjami. Nie oznacza to jednak, że przeniesienie rozliczania projektów do UEPIK będzie za każdym razem i już zawsze bezproblemowe. Warto oszacować ilość zleconych zadań, oczekiwany sposób ich rozliczania, wielkość dotacji. Może to być jeden z najtrudniejszych elementów do oceny, bo tak naprawdę na ile uproszczona ewidencja zmieści nasze projekty pokaże dopiero praktyka.
Warto obejrzeć👇
Opowiadaliśmy o zmianach zanim jeszcze weszły w życie.
Źródło: inf. własna poradnik.ngo.pl
Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
