Publicystyka - ngo.pl

Tygodniowe grupy dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym stanowią efektywną formę wspierania rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych. Intensywny format, obejmujący kilkugodzinne codzienne aktywności, pozwala uczestnikom w bezpieczny sposób eksperymentować z własnymi zachowaniami i emocjami w kontekście grupowym. Program realizowany jest cyklicznie, głównie w okresach ferii lub wakacji, co umożliwia dzieciom doświadczenie intensywnego treningu kompetencji społeczno-emocjonalnych poza ramami standardowych zajęć szkolnych. Inspiracją do tego modelu były obserwacje i współprowadzenie tygodniowych grup przez naszych psychoterapeutów w innych ośrodkach, które pozwoliły nam dostrzec potencjał tej formy pracy rozwojowej.

Podstawowym celem tygodniowych grup jest wspieranie dzieci w poznawaniu własnych reakcji i zachowań w kontekście grupy rówieśniczej. Aktywności projektowane są tak, aby rozwijać tzw. „miękkie” kompetencje społeczno-emocjonalne, obejmujące między innymi:

• wyrażanie własnego stanowiska i argumentowanie swojego zdania w sposób konstruktywny,
• przyjmowanie odmowy i radzenie sobie z frustracją,
• współpracę i negocjowanie kompromisów w interakcjach z rówieśnikami,
• obserwację własnych emocji i refleksję nad własnym zachowaniem oraz jego konsekwencjami.

W ramach tygodniowego formatu dzieci uczestniczą w różnorodnych aktywnościach praktycznych, takich jak symulowane sytuacje decyzyjne, zadania wymagające wspólnego planowania działań czy odgrywanie ról w scenkach grupowych. Aktywności te pozwalają dzieciom doświadczać konsekwencji swoich decyzji w naturalnym, kontrolowanym kontekście grupowym. Intensywność programu umożliwia uczestnikom obserwowanie własnych reakcji w różnych sytuacjach i stopniowe modyfikowanie zachowań w odpowiedzi na informację zwrotną od rówieśników oraz prowadzących.

Uczestnictwo dzieci w grupach rówieśniczych ma szerokie, wielowymiarowe korzyści rozwojowe, które potwierdzają obserwacje praktyków oraz wyniki badań w obszarze rozwoju społeczno‑emocjonalnego. Grupa rówieśnicza jest często uznawana za jeden z kluczowych kontekstów socjalizacji w wieku dziecięcym; interakcje z innymi dziećmi sprzyjają kształtowaniu się i zacieśnianiu więzi społecznych oraz nabywaniu kompetencji, które mają wpływ na późniejsze funkcjonowanie w środowisku szkolnym i społecznym.

To w jaki sposób komunikujemy się z drugim człowiekiem, rozwija się intensywnie w sytuacjach grupowych. Dzieci uczą się wyrażać swoje myśli i potrzeby, aktywnie słuchać innych oraz negocjować role i strategie działania w zadaniach grupowych. Aktywne uczestnictwo w dialogu z innymi sprzyja zarówno werbalnym, jak i niewerbalnym formom komunikacji, co jest fundamentem efektywnej współpracy.

Empatia oraz sposoby adaptacyjnego regulowania własnych emocji to kompetencje silnie stymulowane przez interakcje w grupie. Wspólne aktywności, wymiana perspektyw i obserwacja reakcji rówieśników ułatwiają rozpoznawanie uczuć, rozumienie stanów emocjonalnych innych osób oraz odpowiednie reagowanie na potrzeby kolegów i koleżanek. Taka praktyka sprzyja rozwijaniu inteligencji emocjonalnej, która jest silnie związana z umiejętnością nawiązywania bliskich relacji i adaptacją w nowych sytuacjach społecznych.

Ponadto kompetencje komunikacyjne i rozwiązywanie konfliktów są w naturalny sposób kształtowane, gdy dzieci współpracują nad wspólnymi zadaniami. Konflikty, które pojawiają się w interakcjach, stają się okazją do nauki kompromisu, negocjowania rozwiązań i pielęgnowania szacunku wobec różnicy zdań. Ćwiczenie tych umiejętności w kontekście rówieśniczym wzmacnia zdolność dzieci do radzenia sobie w sytuacjach społecznych, które wykraczają poza konkretną grupę.

Badania wskazują również, że doświadczenia w małych grupach sprzyjają poczuciu sprawczości, przynależności i pewności siebie. Dziecko, które doświadcza akceptacji ze strony rówieśników oraz otrzymuje pozytywne informacje zwrotne o swoich działaniach, wzmacnia swoje poczucie wartości i gotowość do podejmowania kolejnych wyzwań społecznych.

Podsumowując, uczestnictwo w grupie sprzyja zarówno rozwojowi umiejętności społecznych i emocjonalnych, jak i budowaniu tożsamości społecznej oraz odporności psychicznej. Intensywne tygodniowe formaty grupowe, takie jak te, które prowadzimy, oferują szczególnie bogate środowisko do praktykowania tych kompetencji w sposób dynamiczny i ciągły.

Prowadzenie grup przez dwóch profesjonalistów, najlepiej różnej płci, umożliwia dzieciom obserwację zróżnicowanych modeli zachowań i strategii komunikacji. Taki układ wspiera indywidualne dostosowanie aktywności do potrzeb dzieci, pozwala reagować w sytuacjach wymagających dodatkowego wsparcia i wzmacnia proces modelowania adaptacyjnych zachowań. Obserwacja prowadzących oraz superwizja procesu grupowego jest integralną częścią – pozwala na bieżące monitorowanie dynamiki grupy i wprowadzanie adekwatnych interwencji psychoterapeutycznych.

Intensywne tygodniowe grupy pozwalają dzieciom doświadczać zróżnicowanych sytuacji społecznych w kontrolowanym, bezpiecznym środowisku. Uczestnicy mają możliwość praktykowania nowych zachowań, testowania strategii radzenia sobie z trudnymi emocjami oraz obserwowania efektów własnych decyzji w czasie rzeczywistym.

Program wspiera rozwój umiejętności regulacji emocji – dzieci uczą się rozpoznawać własne reakcje, kontrolować impulsy i konstruktywnie reagować w sytuacjach konfliktowych. Aktywności grupowe rozwijają również odporność emocjonalną, pewność siebie i zdolność adaptacji w nowych okolicznościach. Dzieci zdobywają doświadczenia w zakresie planowania działań, negocjowania kompromisów oraz refleksji nad własnym zachowaniem, co wzmacnia ich kompetencje społeczno-emocjonalne w sposób bezpośrednio wspierający proces rozwojowy.

Tygodniowe grupy rozwojowe dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym to skuteczna i wszechstronna forma wspierania rozwoju kompetencji społeczno-emocjonalnych. Intensywny format, różnorodność aktywności oraz obecność profesjonalnie przygotowanych prowadzących umożliwiają uczestnikom rozwój samoświadomości, kompetencji interpersonalnych oraz umiejętności regulacji emocji. Programy realizowane okazjonalnie w okresach ferii lub wakacji stanowią wartościowe narzędzie w praktyce psychoterapeutycznej, pozwalając dzieciom rozwijać swoje kompetencje w skupionym, intensywnym formacie. Doświadczenie naszego zespołu w prowadzeniu takich grup potwierdza ich efektywność i znaczenie w wspieraniu rozwoju emocjonalnego, społecznego i poznawczego dzieci.

Wsparcie psychologiczne i terapeutyczne dzieci w formie indywidualnej i grupowej w Centrum Pomocy Dzieciom Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę w Starogardzie Gdańskim jest współfinansowane ze środków Fundacji Drzewo i Jutro w latach 2024 – 2028. Więcej informacji o projekcie.

Autor artykułu: Emil Korzeniewski, psychoterapeuta w CPD w Starogardzie Gdańskim.