Publicystyka - ngo.pl

„Masz Wpływ” brzmi jak zachęta, ale na festiwalowej scenie było raczej pytaniem i początkiem wielowątkowych dyskusji. Kto dziś naprawdę ma wpływ? Czy ludzie korzystający z technologii czy technologia, która coraz bardziej kształtuje zachowania ludzi? Czy organizacje społeczne mogą dotrzymać tempa rozwoju sztucznej inteligencji, skoro co tydzień zmienia się krajobraz narzędzi? I co właściwie oznacza wpływ, jeśli algorytm decyduje, kto zobaczy Twój komunikat?

Odpowiedzi, jakie padały przez te dwa dni, miały jeden wspólny mianownik. Wpływ nie zaczyna się od technologii, lecz od ludzi, relacji i pytania „po co?”. Na scenach, w salach warsztatowych i w studiu podcastowym spotkały się perspektywy, które rzadko siedzą obok siebie – od futurologii przez psychologię przywództwa, po praktykę sektora społecznego. Rozmawiali eksperci i ekspertki z polskich organizacji społecznych, ale też ze Stanford Institute for Human-Centered AI i University of North Carolina Charlotte, Microsoft, Ringier Axel Springer Polska, Orange, Campus AI, twórcy spółdzielni cyfrowych i dziennikarze.

Gościem specjalnym Festiwalu był prezydent Aleksander Kwaśniewski, który w rozmowie z Magdaleną Rigamonti z Onetu mówił o trzecim sektorze jako nadziei na to, że demokratyczny świat nie zwariuje do końca.

Profesor Tomasz Trzciński z Politechniki Warszawskiej i Instytutu IDEAS zajmuje się sztuczną inteligencją od 17 lat. Widział już wiele fal, które narastały gwałtownie, a potem spokojnie opadały. Jego rada na FOMO?

Trzciński dał organizacjom także bardzo obrazową radę nt. wykorzystywania danych do podejmowania właściwych decyzji. Co niesie więcej informacji – zdanie „w Barcelonie świeci słońce” czy „w Barcelonie pada śnieg”? Oczywiście śnieg, bo to sytuacja rzadka. Tak samo z danymi w organizacji – prawdziwą informację niesie to, co odstaje od normy, nie standardowy odczyt – mówił Trzciński.

Dr Ewa Woydyłło odpowiedziała na FOMO w podobnym, spokojnym tonie, przypominając, że naszą przewagą jest refleksja – umiejętność zatrzymania się i sprawdzenia, co dana technologia z nami robi.

– tłumaczyła psycholożka i pisarka roku.

Agnieszka Filipiak z Forbes Woman, Małgorzata Kowalewska z Fundacji Orange i prof. Renata Włoch z Uniwersytetu Warszawskiego rozmawiały z Kamilem Śliwowskim o tym, ile sprawczości zostało nam w przestrzeni cyfrowej. Odpowiedź okazała się mniej oczywista niż mogłoby się wydawać.

Punkt wyjścia? Kompetencje cyfrowe to za mało. Włoch zwracała uwagę, że samo pojęcie jest dla wielu osób abstrakcyjne – ludzie przewracają oczami, kiedy o nim słyszą. Zamiast o kompetencjach warto mówić o praktykach: jak korzystam z technologii, po co i z jakim skutkiem. Kowalewska dorzuciła twarde dane z badań EU Kids Online – 60% młodych osób napisało test wiedzy cyfrowej z niskim wynikiem. Co ósma osoba nie odpowiedziała poprawnie na żadne pytanie. Jedna trzecia nastolatków uważa, że pierwszy wynik w wyszukiwarce to najlepsze źródło informacji.

Agnieszka Filipiak mówiła o tym, że dziennikarki i dziennikarze toczą nową walkę, której wcześniej nie znali. Google podsyła odpowiedzi generowane przez sztuczną inteligencję, ludzie nie klikają w artykuły, a sprawdzone informacje przegrywają z memami i fake newsami. Nawet doświadczone osoby z mediów dają się nabrać. Filipiak apelowała o coś prostego: chwilę zastanowienia przed podaniem dalej.

Dla organizacji społecznych z tego panelu płynie rada: nie musisz wygrywać z algorytmem. Możesz go ominąć. Buduj małą, wiarygodną społeczność a zanim cokolwiek podasz dalej, policz do dziesięciu.

O zaufaniu, komunikacji i technologii w pracy zespołowej rozmawiały w trakcie panelu Iwona Szylar, szefowa polskiego oddziału Microsoft, dr Barbara Zych, założycielka Human+ Institute, i Agnieszka Szelągowska, wiceprezeska Szkoły Liderstwa. Panelistki podkreślały, że punktem wyjścia powinno być rozpoznanie realnych potrzeb organizacji, jej misji i problemów zespołowych, a dopiero później dobór narzędzi.

– mówiła Iwona Szylar, dyrektor generalna Microsoft Polska.

Kluczowe znaczenie mają przy tym rola liderów, zarządzanie zmianą, włączanie pracowników o różnym poziomie gotowości oraz odpowiedzialne podejście do emocji, obaw i kompetencji ludzi. Wspólnym wnioskiem rozmowy prowadzonej przez Bartłomieja Polakowskiego było to, że technologia może wspierać organizację, ale nie zastępuje relacji, sensu działania i uważnego przywództwa.

„W tym świecie chaosu po prostu trzeba zrobić coś konkretnego” – przekonywał Marcin Meller, dziennikarz, reporter i autor książek. Punktem wyjścia stało się pytanie o to, co skłoniło wieloletniego publicystę do zaangażowania się w projekt budowy średniej szkoły zawodowej w wojennym, zniszczonym regionie Tigraj w północnej Etiopii.

Rozmowa szybko wyszła poza ramy samej Etiopii i dotknęła kwestii etyki pomagania oraz mądrego wykorzystywania własnych zasięgów. Meller, czerpiąc ze swoich doświadczeń reporterskich z Afryki z lat 90., krytycznie odniósł się do dawnych modeli zachodniej filantropii, przypominając absurdalne, niedopasowane transporty „lodówek bez prądu” czy butów na szpilkach. Podkreślił, że pomoc musi być pragmatyczna, dlatego budowana przez niego szkoła na wsi ma uczyć konkretnego fachu i dawać młodym ludziom pracę na miejscu, realizując zasadę dawania wędki, a nie ryby. Wspólnym mianownikiem całej dyskusji było przekonanie, że każdy z nas ma potencjał do zmieniania rzeczywistości. Jak podsumował gość, najważniejsze to po prostu „żyć życie” i nie bać się działać w zgodzie z tym, co uważa się za słuszne.

Organizacje pozarządowe to jedne z najważniejszych elementów tkanki społecznej. Ich liderzy i liderki mają ogromny wpływ na rzeczywistość. Świetnym podsumowaniem Festiwalu w tym temacie były słowa prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w rozmowie z Magdaleną Rigamonti z Onetu.

– mówił prezydent Aleksander Kwaśniewski, który swoją rolę po zakończonych kadencjach porównał do aktywisty i jednoosobowego NGO.

Aleksander Kwaśniewski podkreślił, że osoby zaangażowane w organizacje pozarządowe to „wielka nadzieja”, bo dopóki ludzie są aktywni, chcą myśleć i słuchać, dopóty jest szansa na wiedzę, refleksję i relacje międzyludzkie. A te z kolei dają szansę na kontrolę władzy i platform algorytmicznych.

Jednym z najsilniejszych zdań rozmowy było podsumowanie prezydenta: „Póki społeczeństwo obywatelskie istnieje, demokracja nie umrze”.

Festiwal Sektor 3.0 jest także co roku okazją do wręczenia Nagrody Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności Sektor 3.0. W tym roku kapituła doceniła organizację, która łączy transformację cyfrową z bezpośrednim wsparciem swoich podopiecznych. Fundacja ISKIERKA – bo o niej mowa – od lat odważnie testuje nowe rozwiązania w pracy z dziećmi w terapii onkologicznej. Zaczynała od Kinecta i VR, a dziś wykorzystuje sztuczną inteligencję do tworzenia spersonalizowanych książek terapeutycznych dla małych pacjentek i pacjentów. Fundacja otrzymała 40 000 zł na działania statutowe.

– mówił uzasadniając wybór kapituły Radosław Jasiński z Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

Przedstawicielki Fundacji nie kryły wzruszenia. Małgorzata Bereza-Stanisławska, psycholożka Fundacji Iskierka tak mówiła o inicjatywie „Tarcza zdrowienia”, czyli personalizowanych z pomocą AI książkach terapeutycznych dla dzieci. 

W Fundacji połączyłyśmy mnóstwo zasobów: wiedzę psychologiczną, nowe technologie, trochę finansów, kreatywność i otwartości całego zespołu. Powstało coś naprawdę niesamowitego. Dziś mam ogromny zaszczyt obserwować moment, kiedy dziecko dostaje książeczkę o sobie, uśmiecha się i mówi: „Tak, to ja”. To też ten moment, kiedy rodzic wzrusza się. Kiedy lecą łzy. Kiedy zmienia się narracja o chorobie – o tym, czym ona jest, o dziecku w tej chorobie

– podała w uzasadnieniu członkini kapituły, Anna Kowalik-Mizgalska z Fundacji Orange.

Festiwal Sektor 3.0 realizowany jest w ramach programu Sektor 3.0 Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Jego organizatorem jest Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.

Organizatorzy: Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności

Patronat Honorowy: Akademia Leona Koźmińskiego, Ministerstwo Cyfryzacji, Prezydent m.st. Warszawy

Główny Patronat Medialny: Onet.pl

Partnerzy Technologiczni: Microsoft, Orange

Partnerzy Wspierający: CampusAI, DELab UW, Fundacja Dbam o mój zasięg, Kampus Innowacji CIC Warsaw, Szkoła Liderstwa im. Z. Pełczyńskiego, Venture Café Warsaw Foundation

Patronat Medialny: Android.com.pl, ngo.pl