Publicystyka - ngo.pl

Mimo powszechnie dostępnych danych naukowych dotyczących emisyjności rolnictwa, rozporządzenie nie uwzględnia kwestii transformacji systemu żywnościowego jako niezbędnego elementu sprawiedliwej transformacji klimatycznej. Powoduje to, że działania są niepełne i długookresowo będą prowadzić do dalszego pogłębiania ubóstwa żywnościowego, problemów z realizacją planów zmniejszania emisji oraz kosztów społecznych, zdrowotnych i środowiskowych.

Raport European Environmental Bureau analizujący plany Danii, Węgier, Włoch, Holandii, Hiszpanii i Szwecji ujawnia niepokojący fakt - pomimo pilnej potrzeby działania w obliczu kryzysu klimatycznego, wiele państw członkowskich pomija rolnictwo w swoich planach klimatycznych. Rolnictwo jest postrzegane jako sektor bardzo złożony, w którym redukcja emisji jest trudna i kosztowna. W praktyce przekłada się to na brak celu dotyczącego emisji rolniczych w większości państw członkowskich.

Chociaż Komisja Europejska w niektórych przypadkach zwraca uwagę na brak ambicji poświęconej emisjom rolniczym, jej zalecenia są nieliczne, ogólne i pozbawione poczucia pilności. Komisja wydaje się faworyzować rozwiązania technologiczne, które nie kwestionują niezrównoważoności obecnych metod produkcji. Zalecenie dotyczące promowania produkcji biometanu wciąż utrwala model intensywnej hodowli zwierząt zamiast torować drogę ku agroekologii.

Jak zaznaczono w stanowisku Federacji Bezpieczna Żywność, Rozporządzenie ignoruje szkodliwe subsydia dla przemysłu mięsnego i mlecznego. Zgodnie z danymi Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wsparcie związane z sektorem produkcji zwierzęcej w latach 2020-2024 wyniosło ponad 17 miliardów złotych. Federacja postuluje rozszerzenie definicji szkodliwych subsydiów środowiskowych o dopłaty do hodowli zwierząt oraz wprowadzenie mechanizmu przekierowania wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na rzecz produkcji roślinnej.

Rozporządzenie nie łączy ubóstwa energetycznego z ubóstwem żywnościowym i prawem do zdrowej, zrównoważonej żywności. Analizy Banków Żywności wskazują, że w 2023 roku skrajne ubóstwo objęło 522 tysiące dzieci i młodzieży w Polsce. Badania Green REV Institute wyraźnie pokazują, że osoby młode nie mają dostępu do wiedzy i kompetencji w obszarze żywności, które pozwalałyby na zdrowe i bezpieczne wybory żywnościowe.

Dania włączyła transformację żywnościową do swoich planów inwestycyjnych poprzez Action Plan for Plant-Based Foods. Plan obejmuje finansowanie badań i innowacji nad białkiem roślinnym oraz mechanizmy wsparcia dla rolników i rolniczek przestawiających gospodarstwa na produkcję roślinną. Przykład Danii pokazuje, że Krajowe Plany Energii i Klimatu powinny obejmować również sprawiedliwą transformację systemów żywnościowych.

Federacja Bezpieczna Żywność postuluje, aby krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu obligatoryjnie zawierały sekcję dotyczącą transformacji systemu żywnościowego, wprowadzenie wymogu raportowania emisji metanu z hodowli zwierząt oraz uwzględnienie celów redukcji emisji z sektora rolno-spożywczego. Organizacja wzywa do wprowadzenia harmonogramów redukcji subsydiów dla hodowli przemysłowej zwierząt oraz do finansowania badań nad białkiem alternatywnym i wsparcia transformacji gospodarstw na produkcję roślinną.

Federacja zaznacza, że transformacja w kierunku neutralności klimatycznej do 2050 roku nie będzie możliwa bez fundamentalnej zmiany sposobu produkcji i konsumpcji żywności, wycofywania szkodliwych subsydiów dla hodowli przemysłowej oraz inwestycji w zrównoważone, roślinne systemy żywnościowe.

Konsultacje publiczne trwają do 12.03.2026 r.

Federacja Bezpieczna Żywność powstała w ramach zadania Rozwój instytucjonalny Koalicji Future Food 4 Climate, finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.