Publicystyka - ngo.pl

Podstawą postulowanego rozwiązania są zapisy art. 174 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który jednoznacznie wskazuje, że Unia Europejska dąży do zmniejszania dysproporcji rozwojowych pomiędzy regionami oraz do szczególnego wspierania obszarów wiejskich, regionów peryferyjnych i dotkniętych trwałymi niekorzystnymi uwarunkowaniami. 

W tym duchu Polska Sieć LGD postuluje przeznaczenie 30% nieprzydzielonych środków Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na realizację rural target, rozumianego jako docelowy udział środków finansowych ukierunkowanych na rozwój obszarów wiejskich w całym spektrum interwencji publicznych. Takie rozwiązanie pozwoli na realne uwzględnienie potrzeb terytoriów wiejskich w planowaniu i wydatkowaniu środków UE.

Obszary wiejskie w Polsce stoją obecnie przed szeregiem złożonych i wzajemnie powiązanych wyzwań. Należą do nich m.in. niska dochodowość rolnictwa, ograniczona dywersyfikacja lokalnych gospodarek, niedostateczna dostępność infrastruktury technicznej i społecznej, a także presja demograficzna związana ze starzeniem się społeczeństwa i odpływem młodych ludzi.

Dodatkowo tereny wiejskie są szczególnie narażone na skutki kryzysów klimatycznych, geopolitycznych i ekonomicznych, a ograniczone zdolności instytucjonalne na poziomie lokalnym utrudniają realizację zintegrowanych projektów rozwojowych. Brak dedykowanego mechanizmu rural target w Planach Partnerstwa grozi dalszą marginalizacją tych obszarów oraz niewykorzystaniem ich potencjału rozwojowego.

Skuteczność realizacji celu wiejskiego w dużej mierze zależy od zastosowania odpowiednich instrumentów terytorialnych. W tym kontekście Polska Sieć LGD podkreśla konieczność obowiązkowego uwzględnienia instrumentu LEADER‑RLKS (Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność) w działaniach finansowanych w ramach rural target. 

Postuluje się, aby 30% budżetu przeznaczonego na rural target zostało alokowane na realizację podejścia LEADER‑RLKS. Instrument ten, oparty na oddolnym i partnerskim modelu zarządzania, umożliwia skuteczne angażowanie lokalnych społeczności, integrowanie działań infrastrukturalnych, społecznych i gospodarczych oraz wzmacnianie kapitału społecznego na obszarach wiejskich.

LEADER‑RLKS w pełni wpisuje się w cele Komisji Europejskiej, takie jak wspieranie silnych społeczności lokalnych, ochrona demokracji i wartości europejskich oraz budowanie odporności terytorialnej. 

Dla zapewnienia spójnej i efektywnej realizacji rural target Polska Sieć LGD postuluje, aby zarządzanie środkami przeznaczonymi na ten cel zostało powierzone Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi, we współpracy z samorządami regionalnymi, lokalnymi grupami działania oraz partnerami społecznymi i gospodarczymi.

Takie rozwiązanie umożliwi lepszą koordynację polityki rozwoju obszarów wiejskich z polityką spójności, wzmocni podejście terytorialne oraz zapewni realne wykorzystanie instrumentu LEADER‑RLKS jako narzędzia wdrażania celu wiejskiego.

Przeznaczenie 30% nieprzydzielonych środków Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na rural target, przy jednoczesnym obligatoryjnym zastosowaniu LEADER‑RLKS, stanowi istotny krok w kierunku budowy spójnej, odpornej i konkurencyjnej przestrzeni wiejskiej w Polsce w perspektywie WRF 2028–2034. Zaproponowane rozwiązania są zgodne z celami Unii Europejskiej w zakresie spójności terytorialnej, partnerstwa oraz odpowiedzi na lokalne i regionalne wyzwania rozwojowe.