Publicystyka - ngo.pl

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. zastępuje przepisy z 2016 roku i wchodzi w życie 1 września 2026 r. Przynosi zmiany, na które czekały tysiące rodzin, dzieci i specjalistów.ek ds. żywienia:

1. Roślinne zamienniki mięsa i nabiału wchodzą do kanonu — przepisy wprost wymieniają napoje roślinne, roślinne alternatywy produktów mlecznych oraz roślinne alternatywy mięsa jako pełnoprawne składniki szkolnego żywienia.
2. Co najmniej raz w tygodniu — w pełni roślinny obiad — szkoły są zobowiązane do podania potrawy przygotowanej na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych. 
3. Strączki jako standard, nie wyjątek — nasiona roślin strączkowych pojawiają się w rozporządzeniu wielokrotnie: jako alternatywa dla mięsa i ryb, jako obowiązkowy element obiadu raz w tygodniu, jako podstawa dań dla dzieci niespożywających produktów odzwierzęcych.

To, co dziś wygląda jak jeden dokument prawny, jest efektem sześciu lat systematycznej pracy — rzeczniczej, eksperckiej i społecznej — prowadzonej przez Green REV Institute i Federację Bezpieczna Żywność oraz cały ruch organizacji, osób eksperckich, rodziców i młodych Polek i Polaków. 

W 2025 REV opublikował w Magazynie Nowa Bezpieczna Żywność wyniki badań: analizy posiłków w polskich szkołach. Wyniki dot. szkół na Mazowszu wskazały między innymi, że:

• Dania mięsne dominują w jadłospisach szkolnych, stanowiąc niemal 80% wszystkich obiadów. W niektórych szkołach posiłki mięsne stanowią nawet 100% menu, co wskazuje na brak różnorodności w ofercie żywieniowej. W wielu szkołach dania bezmięsne stanowią tylko 10–20% menu. Tymczasem liczba dzieci z nadwagą w Polsce rośnie, a dieta bogata w mięso może pogłębiać ten problem zdrowotny.
• Tylko 64,43% jadłospisów zawierało pełne informacje o alergenach, a jeszcze mniej – szczegółowe informacje o składzie dań. Ponadto wiele szkół nie podaje informacji o wywarze, na którym przygotowywane są zupy, co utrudnia ocenę, czy są one odpowiednie dla osób na diecie wegańskiej i wegetariańskiej.

Tomasz Jeżewski, doktor n. medycznych, kardiolog inwazyjny, specjalista w dziedzinie kardiologii oraz chorób wewnętrznych: “Przedstawiony raport z badania mazowieckich szkół przeprowadzony przez Green REV Institute ukazuje trudności, które napotykają placówki edukacyjne w zapewnieniu uczniom zdrowych i pełnowartościowych posiłków roślinnych. Obecnie około 78,76% posiłków to dania mięsne. Tylko 0,28% szkół oferuje pełną dietę wegańską, jedynie 2,5% proponuje dania roślinne. Większość placówek mimo deklaracji dostępności posiłków roślinnych serwuje jedynie dania wegetariańskie lub opcje bezmięsne, które wciąż zawierają produkty odzwierzęce. Jest to niewątpliwie niezwykle niski wskaźnik, szczególnie w obliczu rosnącego zainteresowania młodzieży dietą roślinną oraz znanych korzyści zdrowotnych i ekologicznych związanych z takim sposobem odżywiania. Jako kardiolog i specjalista medycyny prewencyjnej muszę podkreślić, że dieta roślinna w sposób istotny wpływa na profilaktykę chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca typu 2 i choroby sercowo-naczyniowe. Dostępność w szkołach wysokiej jakości posiłków roślinnych mogłaby stanowić naturalną metodę profilaktyki zdrowotnej, zmniejszając ryzyko nadwagi i otyłości, z którą boryka się już 25% polskich dzieci. “

Katarzyna Błażejewska-Stuhr, dietetyczka kliniczna i psychodietetyczka z dyplomami Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Szkoły Głównej Psychologii Społecznej oraz doktorantka na Pomorskim Uniwersytecie Medycznym: “Badania naukowe mówią jasno: im mniej mięsa w naszej diecie, a więcej roślin (warzyw, pełnoziarnistych produktów zbożowych, roślin strączkowych, owoców i pestek), tym jesteśmy zdrowsi i obniżamy ryzyko chorób dietozależnych, takich jak otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie, choroby układu krążenia, nowotwory, depresje i wiele, wiele innych.”

Rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 r. REV wraz z Federacją przygotowują kolejne działania w obszarze wzmacniania szkół, budowania sieci Ambasadorów i Ambasadorek Roślinnej Szkoły i lokalnych polityk żywnościowych.

Anna Spurek, CEO Green REV Institute: “Nowe rozporządzenie to dla coś więcej niż sukces prawny. To lekcja o tym, jak naprawdę działa zmiana systemowa. Sama mobilizacja społeczna — bez eksperckiego zaplecza i precyzyjnego rzecznictwa — pozostaje w sferze postulatów i haseł. Z kolei samo rzecznictwo i eksperckość — bez ruchu ludzi, którzy stoją za daną zmianą — nie ma siły przebicia w politykach publicznych. Dopiero połączenie obu tych sił daje rezultaty. I właśnie dlatego budowałyśmy jednocześnie: wiedzę ekspercką w Roślinnej Szkole, koalicję instytucjonalną w Federacji Bezpieczna Żywność i Future Food 4 Climate i ruch Ambasadorów i Ambasadorek — ludzi, którzy tę zmianę nieśli do swoich rad miejskich, okręgów wyborczych i gabinetów.” 

Morgan Janowicz, Federacja Bezpieczna Żywność: “To początek kolejnych działań. Stawiamy edukację w centrum zmiany napędzanej zdrowie, troską o klimat, środowisko naturalne, prawa człowieka i zwierząt. Rozporządzenie to krok milowy dla budowania kompetencji żywnościowych młodych Polek i Polaków.”

Green REV Institute to polski instytut badawczo-rzeczniczy działający na rzecz zrównoważonych systemów żywnościowych, praw zwierząt i zdrowia publicznego poprzez transformację w kierunku diet opartych na roślinach. REV łączy kropki na mapie praw człowieka, zwierząt, klimatu. Inicjator Programu Roślinna Szkoła, zrzeszającego sieć lokalnych Ambasadorów i Sojuszniczek, wydawca Magazynu Nowa Bezpieczna Żywność oraz Portalu Bezpieczna Żywność. REV jest akredytowany przy Programie Środowiskowym ONZ, interesariuszem EFSA, Partnerem European Climate Pact, członkiem EU Platform on Animal Welfare. 

Federacja Bezpieczna Żywność to koalicja organizacji, ekspertów.ek i instytucji działających na rzecz poprawy jakości i bezpieczeństwa żywności oraz praw osób konsumenckich, zainicjowana w 2021 r. przez Green REV Institute jako koalicja Future Food 4 Climate. Federacja zrzesza 36 organizacji, osób eksperckich oraz inicjatyw.