Publicystyka - ngo.pl

Obecnie w Polsce nie istnieje centralny państwowy system dla stowarzyszeń zwykłych (na wzór Krajowego Rejestru Sądowego). Rejestry te prowadzą lokalnie starostowie i prezydenci miast, udostępniając je w swoich Biuletynach Informacji Publicznej (BIP) w najróżniejszych formatach – od plików PDF, przez Word, aż po Excel.

Zainspirowała nas petycja obywatelska skierowana do Ministerstwa Cyfryzacji i Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego, w której argumentowano, że centralny rejestr drastycznie zwiększyłby przejrzystość działań społecznych. Ponieważ taki system do dziś nie powstał, postanowiliśmy wziąć sprawy w swoje ręce. Udowadniamy, że mała organizacja, dysponująca odpowiednimi umiejętnościami i nowoczesnymi narzędziami, jest w stanie zbudować ogólnopolską bazę bez milionowych nakładów.

Wykorzystaliśmy zaawansowane modele sztucznej inteligencji, aby zautomatyzować proces zbierania i formatowania danych rozsianych po setkach lokalnych BIP-ów. Dzięki AI błyskawicznie konwertujemy nieustrukturyzowane pliki urzędowe prosto do naszej ujednoliconej bazy.

Gdzie jesteśmy dzisiaj? Choć wciąż intensywnie budujemy strukturę, moduły i bazę wiedzy, efekty już są imponujące:

• Już pierwszego dnia udało nam się przetworzyć dane z 16 urzędów!

• Mamy wgrane dane z 20 ze 380 samorządów (powiatów i miast na prawach powiatu), które prowadzą takie rejestry.

• Zaimportowaliśmy już 4257 organizacji.

Nasz system to nie tylko sucha lista. Pozwala on na zaawansowane wyszukiwanie i przeglądanie szczegółowych danych organizacji. W profilu każdego stowarzyszenia (takiego jak np. przykładowe stowarzyszenie HISTOGIS z Warszawy) znajdziesz m.in.:

• dane adresowe i kontaktowe (siedziba, gmina, powiat, województwo),
• dane rejestrowe (NIP, REGON, data rejestracji, numer w rejestrze gminy),
• szczegółowe cele, teren i środki działania (np. edukacja, ochrona środowiska, działalność historyczna),
• informacje o reprezentacji (kto wchodzi w skład zarządu lub kto jest przedstawicielem).

Tworzymy inicjatywę oddolną, dlatego stawiamy na zaangażowanie społeczności i urzędów:

• Weryfikacja społeczna: Przy każdym stowarzyszeniu znajduje się data ostatniego importu oraz bezpośredni link do źródłowego rejestru w BIP urzędu. Każdy użytkownik może kliknąć, sprawdzić stan faktyczny na dany dzień, a jeśli zauważy błąd – wystarczy, że użyje przycisku "Zgłoś konieczność aktualizacji danych".
• Konta dla Gmin i Powiatów: Właśnie rozbudowujemy moduły, które pozwolą jednostkom samorządu terytorialnego zakładać bezpłatne konta. Dzięki temu urzędnicy będą mogli samodzielnie dodawać nowe podmioty i edytować dane organizacji ze swojego terenu.

Wierzymy w wolny dostęp do informacji publicznej. Rejestr to otwarte dane. Każdy zainteresowany może pobrać z naszej strony zbiorcze pliki w formacie Excel lub JSON, aby samodzielnie przetwarzać i analizować zbiory. Obecnie pracujemy nad ogólnodostępnym API, jednak ze względu na ograniczone zasoby naszych serwerów, przy dużym obciążeniu publiczne API może być limitowane – dlatego głównym sposobem na pobranie bazy pozostaną pliki.

Wierzymy, że to pospolite ruszenie i zaangażowanie wolontariuszy, samorządów oraz samych organizacji zmotywuje Ministerstwo Cyfryzacji do stworzenia obowiązkowego, państwowego rejestru. Kiedy to nastąpi, nasza baza (nawet z danymi z 2026 roku) będzie doskonałym punktem wyjścia do zasilenia centralnego systemu, a gminy będą miały ułatwione zadanie przy jego aktualizacji.

Jesteśmy w fazie aktywnego rozwoju. Zachęcamy każdego – obywateli, urzędników i działaczy społecznych – do zaangażowania się w ten projekt.

• Odwiedź serwis: stowarzyszenia.fabiandigital.org
• Zgłoś uwagi: Masz pomysł na rozwój modułów? Zauważyłeś błąd? Chcesz nam pomóc? Napisz do nas na adres: [email protected]

Wspólnie budujmy przejrzystą Polskę obywatelską!