Olsztyńscy uczniowie wracają nad wodę. Relacja z wiosennych warsztatów programu „Życie nad Wodą”
Program edukacyjny „Życie nad Wodą”, zainicjowany przez Fundację Czysta Rzeka jesienią 2025 roku, wkroczył w decydującą, wiosenną fazę. Uczniowie trzech olsztyńskich szkół podstawowych spotkali się ponownie z edukatorami, by kontynuować naukę w swoich „wodnych laboratoriach” pod gołym niebem. Każda z placówek sprawuje opiekę nad innym akwenem, odkrywając jego tajemnice i ucząc się odpowiedzialności za lokalne zasoby.
Trzy szkoły, dwa jeziora i rzeka
Pierwsze warsztaty odbyły się jesienią. Uczestnicy poznali wówczas zagadnienia ekologii wodnej, bioróżnorodność lokalnych akwenów oraz po raz pierwszy doświadczyli kąpieli leśnej. Zimą uczniowie prowadzili obserwacje własne. Natomiast w dniach 23-24 marca odbyły się kolejne, ale już wiosenne warsztaty terenowe, podczas których przeprowadzili badania wody oraz pracowali z kartami „Moc lasu”:
- Szkoła Podstawowa nr 30 im. Marii Zientary-Malewskiej powróciła nad brzegi Jeziora Kortowskiego. Uczniowie sprawdzali m.in. jak po zimie przyroda budzi się do życia i jakie gatunki ptaków powróciły na ten akwen.
- Szkoła Podstawowa nr 14 im. Marii Konopnickiej kontynuowała swoje działania nad Łyną. Warsztaty skupiły się na ekosystemie rzecznym w sercu miasta oraz sprawdzaniu parametrów koryta rzeki.
- Szkoła Podstawowa nr 7 im. Ziemi Warmińskiej spotkała się na drugim cyklu warsztatowym, by monitorować stan podopiecznego akwenu – Jeziora Długiego.
Głos edukatorów: nauka przez doświadczenie
Zakres merytoryczny warsztatów wykraczał poza zwykłe obserwacje. Uczniowie, wyposażeni w profesjonalny sprzęt badawczy, wcielili się w rolę młodych naukowców. Zdaniem edukatorów - pomiary parametrów fizykochemicznych umożliwiają obiektywną ocenę jakości środowiska wodnego i warto nimi zainteresować uczniów.
„Powrót nad wodę pokazał, jak bardzo dzieci zżyły się z 'swoim' zbiornikiem. To już nie jest po prostu woda na mapie, ale konkretny ekosystem, za który czują się odpowiedzialne. Podczas warsztatów badaliśmy m.in. przejrzystość wody, zawartość tlenu czy pH wody. To kluczowe parametry dla życia ryb i innych organizmów. Cieszy mnie, że uczniowie SP7, SP 14 i SP 30 tak sprawnie nauczyli się posługiwać sprzętem pomiarowym i potrafią wyciągać wnioski z uzyskanych wyników. To najlepsza lekcja ekologii w praktyce” – mówi dr inż. Konrad Stawecki, hydrobiolog, edukator Fundacji Czysta Rzeka.
Edukatorzy Fundacji Czysta Rzeka podkreślają, że cykliczność spotkań pozwala dzieciom zauważyć zmiany zachodzące w przyrodzie i buduje więź z konkretnym miejscem. praktyczny wymiar edukacji terenowej, który przygotowuje uczniów do nadchodzących wyzwań.
„Te warsztaty oswajają i zaprzyjaźniają młodych ludzi z otaczającą przyrodą. To doskonały wstęp do planowanych na kwiecień i maj akcji sprzątania. Uczniowie widzą realny problem zanieczyszczenia i sami wyciągają wnioski, że dbanie o czystość zbiorników wodnych i ich okolic to proces, który trwa cały rok, a nie tylko od święta” – dodaje Izabela Sałamacha, edukatorka Fundacji Czysta Rzeka.
Co przed nami? Kierunek: Hydropolis
Zakończenie marcowych warsztatów to dopiero początek wiosennych aktywności. Już w kwietniu i maju uczniowie wszystkich trzech szkół wyruszą nad „swoje” zbiorniki, by przeprowadzić wielkie akcje sprzątania brzegów. W maju odbędzie się również ostatni cykl warsztatów merytorycznych.
Zwieńczeniem całego programu „Życie nad Wodą” będzie wyjątkowa nagroda – finałowa wycieczka m.in. do Hydropolis we Wrocławiu, gdzie uczniowie będą mogli zobaczyć interaktywne wystawy poświęcone wodzie i ugruntować wiedzę zdobytą nad olsztyńskimi brzegami.
To pierwsza edycja projektu „Życie nad wodą” dedykowana uczniom szkół podstawowych w Olsztynie. Projekt jest realizowany w ramach grantu, który Fundacja Czysta Rzeka otrzymała w ramach wsparcia z Funduszu Meridiam - Meridiam's Endowment Fund oraz spółki Dobra Energia dla Olsztyna sp. z o.o.
Prezydent Miasta Olsztyna – Robert Szewczyk oraz Warmińsko-Mazurska Kurator Oświaty – Jolanta Weronika Skrzypczyńska objęli honorowy patronat nad programem edukacyjnym „Życie nad wodą”.
O programie „Życie nad wodą”
Celem programu jest propagowanie wrażliwości ekologicznej oraz postaw przyjaznych środowisku, a także nauka uważności i obserwacji przyrody oraz doceniania dobroczynnego wpływu, jaki natura ma na nasze funkcjonowanie. W ramach zajęć w plenerze uczniowie dowiedzą się, czym jest różnorodność biologiczna i jaka jest jej rola w funkcjonowaniu obszarów wodnych i związanych z wodą, doświadczą działania w grupie i rozwiną kompetencje obywatelskie, które pozwolą na aktywne i odpowiedzialne uczestnictwo w życiu społecznym w przyszłości.
Program „Życie nad wodą” obejmuje pięć spotkań edukacyjnych nad wybranym przez szkołę akwenem, który na okres roku szkolnego placówka weźmie „pod opiekę”. W trakcie autorskich zajęć uczestnicy zaprzyjaźniają się z najbliższą rzeką lub jeziorem oraz otoczeniem przyrodniczym, poznają historię i zwracają uwagę na to, jaki wpływ człowiek wywiera na środowisko. Uczniowie poszerzają także swoją wiedzę na temat form ochrony przyrody, poznają rodzaje odpadów oraz ich szkodliwość, a także zasady odpowiedzialnego gospodarowania odpadami. Swoje wnioski zapisują w osobistym Dzienniczku Obserwacji.
Fundacja Czysta Rzeka
Organizacja pozarządowa bazująca na 7-letnim doświadczeniu przeprowadzania akcji społecznego sprzątania rzek i terenów zielonych pod nazwą „Operacja Czysta Rzeka”, gromadząca ponad 95-tysięczna społeczność, która uprzątnęła z łona natury ponad 2000 ton odpadów. Warmia i Mazury plasuje się wysoko wśród zaangażowanych w tę inicjatywę województw. Tylko w ubiegłym roku odbyły się tutaj 103 akcje, w ramach których 3600 uczestników zebrało prawie 55 ton odpadów. Kilka akcji zorganizowano w samym Olsztynie, w tym akcje organizowane przez PTTK Mazury nad Łyną i na Łynie czy przez Centrum Współpracy z Otoczeniem Społeczno-Gospodarczym UWM na Kortowie, Koło Naukowe PROSPERO czy akcje szkolne. W 2023 r. za działania promujące ochrony przyrody na Warmii Operacja Czysta Rzeka wygrała w plebiscycie KLIMATYCZNI.
Fundację tworzą ludzie zaangażowani, działający z pasją i ceniący wyjątkowość i bogactwo otaczającej nas natury. Z szacunku do przyrody organizacja promuje postawę ekologicznej wrażliwości, aby zachować ją dla przyszłych pokoleń. Fundacja Czysta Rzeka zajmuje się edukacją ekologiczną. Wśród celów organizacji znajdują się, m.in. działalność edukacyjna w zakresie ochrony zasobów wodnych, odpowiedzialnego i prośrodowiskowego stylu życia, w tym zarządzania odpadami oraz promocja zrównoważonego rozwoju społeczności lokalnych.
Fundatorem Fundacji Czysta Rzeka jest 5 Strona Sp. z.o.o – wydawca czasopisma „Kraina Bugu”, inicjator Operacji Czysta Rzeka.
Więcej informacji na https://czystarzeka.org/.
Źródło: Fundacja Czysta Rzeka