Publicystyka - ngo.pl

Status organizacji pożytku publicznego może uzyskać organizacja pozarządowa, a także niektóre inne podmioty wskazane w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, np. jednostki kościelne albo spółki. Również stowarzyszenie zwykłe  może zostać OPP

Przede wszystkim NGO musi prowadzić działalność pożytku publicznego na rzecz ogółu społeczności albo określonej grupy, np. znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej lub materialnej.

Masz więcej pytań z tej lub innej dziedziny prawa? Pisz do Stowarzyszenia Nowoczesnej Edukacji Prawnej: [email protected]

Co do zasady organizacja musi prowadzić działalność pożytku publicznego nieprzerwanie przez co najmniej dwa lata. Wyjątek dotyczy ochotniczych straży pożarnych, które nie muszą spełniać tego dwuletniego warunku. 

Działalność gospodarcza może być prowadzona tylko jako działalność dodatkowa w stosunku do działalności pożytku publicznego, a nadwyżka przychodów nad kosztami musi być przeznaczana na działalność pożytku publicznego.

Organizacja musi też mieć statutowy, kolegialny organ kontroli lub nadzoru, odrębny od zarządu i niezależny od niego w wykonywaniu kontroli.

Status OPP uzyskuje się go poprzez wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Organizacja składa do sądu rejestrowego wniosek o wpis informacji o spełnianiu wymagań. Sąd bada, czy organizacja spełnia wymagania ustawowe, a po dokonaniu wpisu uzyskuje ona status OPP. 

W praktyce przed złożeniem wniosku trzeba więc przede wszystkim sprawdzić statut. Musi on odpowiadać wymaganiom dotyczącym OPP, w szczególności zawierać odpowiednie zasady działania organu kontroli oraz ograniczenia dotyczące majątku organizacji.

W statucie musi być m.in. zakaz udzielania pożyczek i zabezpieczania zobowiązań majątkiem organizacji na rzecz członków, władz, pracowników i ich osób bliskich, przekazywania im majątku na preferencyjnych lub bezpłatnych warunkach, wykorzystywania majątku organizacji na ich korzyść na warunkach korzystniejszych niż dla innych osób.

Organizacja musi mieć status OPP najpóźniej 30 listopada danego roku. Jeżeli uzyska go dopiero w grudniu, nie dostanie 1,5 proc. za ten rok podatkowy, lecz będzie mogła znaleźć się w wykazie za kolejny rok.

Drugi warunek to terminowe wywiązanie się z obowiązku sprawozdawczego. OPP musi zamieścić w bazie sprawozdań OPP wymagane sprawozdanie finansowe i sprawozdanie merytoryczne. Jeżeli organizacja nie zrobi tego w terminie, co do zasady nie trafia do wykazu uprawnionych do 1,5 proc. Wyjątek przewidziano dla sytuacji, gdy organizacja wykaże, że opóźnienie nastąpiło bez jej winy albo z przyczyn od niej niezależnych.

Organizacja pożytku publicznego jest obowiązana nie później niż do dnia 30 czerwca kolejnego roku podać naczelnikowi urzędu skarbowego numer rachunku bankowego do uzyskania środków z 1,5 procenta.

Organizacja nie może też znajdować się w likwidacji ani w upadłości.

Status OPP daje również określone zwolnienia podatkowe i z opłat. OPP może korzystać, na zasadach określonych w innych ustawach, ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, podatku od nieruchomości, podatku od czynności cywilnoprawnych, opłaty skarbowej oraz opłat sądowych, ale tylko w zakresie związanym z prowadzoną działalnością pożytku publicznego.

OPP ma także możliwość korzystania na szczególnych zasadach z nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Nie jest to jednak automatyczne prawo do otrzymania lokalu czy działki.

Kolejnym przywilejem jest możliwość nieodpłatnego informowania o działalności OPP w publicznej radiofonii i telewizji.

Organizacja pożytku publicznego przede wszystkim musi składać sprawozdanie merytoryczne, a co za tym idzie - zbierać dane potrzebne do tego sprawozdania. Mniejsze OPP mogą składać sprawozdanie uproszczone (od niedawna to organizacje do 200 tys. zł przychodu).

Organizacja pożytku publicznego podlega kontroli Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego, a często również wojewodów. Kontrola ma sprawdzić przede wszystkim, czy OPP rzeczywiście działa zgodnie z prawem, statutem i warunkami, które musi spełniać organizacja posiadająca ten status.

Kontrolujący może żądać od organizacji dokumentów, informacji i wyjaśnień. W praktyce może więc interesować się m.in. statutem, uchwałami władz, dokumentacją finansową, sposobem wykorzystania majątku, działalnością odpłatną i nieodpłatną, realizacją zadań publicznych czy spełnianiem warunków związanych ze statusem OPP.

Jeżeli NGO uzyska status OPP, nie może korzystać z UEPiK, tylko prowadzi pełną księgowość.

Organizacja musi także dbać o wypełnianie obowiązków prawnych. Podstawą wykreślenia statusu OPP mogą być np. poważne zaległości podatkowe, przekraczające przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw za poprzedni rok i trwające co najmniej sześć miesięcy, zaległości wobec ZUS przekraczające trzykrotność tego wynagrodzenia albo niewykonanie wyroku sądu powszechnego lub administracyjnego.

Masz więcej pytań z tej lub innej dziedziny prawa? Zapraszamy organizacje z Dolnego Śląska, Wielkopolski, Pomorza Zachodniego i Ziemi Lubuskiej (i z całej Polski, ze wsi i miast do 25 tys. mieszkańców). Pisz do Stowarzyszenia Nowoczesnej Edukacji Prawnej: [email protected]

Projekt realizowany przez Niezależną Poradnię Prawną oraz Stowarzyszenie Nowoczesnej Edukacji Prawnej i finansowany ze środków Rządowego Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022-2033

Projekt „Wzmocnienie 30 organizacji poradniczych poprzez regranting, animacje i edukację” realizowany przez Stowarzyszenie na Rzecz Edukacji Pomost.