Publicystyka - ngo.pl

Fundacje Robinson Crusoe i Samodzielni Robinsonowie działają w Gdańsku od 2018 roku. Wtedy powstał gdański Wehikuł Usamodzielnienia (grupa wsparcia i rozwoju) dla młodzieży z rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo-wychowawczych. Młodzi ludzie zaczęli robić też staże w programie Bezpieczny Staż oraz jeździć na letnie i zimowe obozy usamodzielnienia.

Od 2022 r. działania Wehikułu Usamodzielnienia w Gdańsku finansuje Fundacja Drzewo i Jutro (która wspiera finansowo działania Fundacji Robinson Crusoe od 2018 roku). Tak więc to już 6 rok działań gdańskiej grupy usamodzielnienia, a w tym trzeci finansowany przez fundację Drzewo i Jutro.

Program każdej grupy Wehikułu (aktualnie działa 9 takich grup w Polsce) jest co roku tworzony od nowa w odniesieniu do potrzeb i specyfiki danej grupy. Tak samo jest też w Gdańsku. Dlatego można chodzić na zajęcia przez dwa lata lub więcej, nie powtarzając w kółko tego samego.

Ten rok wehikułowy, jak zawsze, zaczął się przyjęciem nowych uczestników do grupy. Trochę czasu trzeba było poświęcić na to, żeby nowe osoby poznały się z tymi, którzy byli w Wehikule już w ubiegłym roku szkolnym. Robinsonowie uczestniczyli w różnych zabawnych grach, angażujących ruchowo, myślowo, na refleks i wykorzystujących też techniki dramy. Przyzwyczajali się do struktury spotkania, wspólnie przygotowywali posiłki oraz uczyli się mówić o sobie i dzielić z resztą grupy tym, co wydarzyło się ostatnio w ich życiu.

Jednym z pierwszych tematów merytorycznych podjętych na spotkaniach było zdrowie – fizyczne i psychiczne. Cykl warsztatów dotyczących tej tematyki rozpoczęła gra symulacyjna „Robinson u lekarza”. Robinsonowie wcielili się w pacjentów, którzy muszą poradzić sobie w polskim systemie ochrony zdrowia – umówić wizytę, przyjść do lekarza i opowiedzieć o objawach choroby, zadbać o to, by otrzymać kod recepty oraz skierowanie, a następnie umówić wizytę do specjalisty i wykupić leki w aptece. Kadrę fundacji w przeprowadzeniu gry wsparli wolontariusze z firmy Chiesi, wcielając się w role rejestratorów oraz lekarzy.

Kolejne warsztaty uczyły określania miejsc, osób i instytucji, do których można zwrócić się po pomoc, wzmacniały umiejętności podejmowania decyzji związanych ze zdrowiem, reagowania w trudnych sytuacjach zdrowotnych (np. wypadek, kryzys psychiczny, utrata dokumentów) oraz korzystania z porad lekarskich, psychologicznych oraz telefonu zaufania.

Grudniowe spotkanie przedświąteczne zostało poświęcone tematyce marzeń i celów. Robinsonowie czuli się już na tyle dobrze ze sobą, że otwarcie rozmawiali o swoich planach i ambicjach, a również o stojących przed nimi wyzwaniach. Od samego początku trenerzy pracowali z młodzieżą w sposób, który pomagał dostrzec jej mocne strony, predyspozycje i pasje, co podczas tych warsztatów przełożyło się na wsparcie w stawianiu realnych i osiągalnych celów.

Po świętach Robinsonowie ćwiczyli m.in. załatwianie spraw urzędowych. Podejmowali takie tematy, jak trudności ze zrozumieniem urzędnika, brak wszystkich potrzebnych dokumentów, kolejka w urzędzie, niezrozumiały formularz. Zastanawiali się, jak zareagować i ćwiczyli to w scenkach z trenerami.

Kolejna bardzo praktyczna umiejętność, jaką trenerzy ćwiczyli z młodzieżą, to planowania domowego budżetu. Robinsonowie dobierali też sposoby oszczędzania adekwatne do danej sytuacji i poznawali (na szczęcie w teorii) konsekwencje nadmiernego zadłużania się oraz ryzyka związane z braniem tzw. szybkich pożyczek. Osoby, które mieszkają już samodzielnie, i muszą zarządzić swoim budżetem tak, by wystarczyło im na comiesięczne opłaty, jedzenie i inne konieczne wydatki, dzieliły się swoimi doświadczeniami i sposobami, które wykorzystują w praktyce.

Trenerzy uczyli też młodzież nazywać emocje, rozpoznawać sygnały z ciała, które na nie wskazują, radzić sobie z emocjami i stresem poprzez wykorzystanie wybranych technik ich regulacji. Jedne z zajęć w całości zostały poświęcone uzależnieniom – ich mechanizmom, konsekwencjom oraz prowadzącym do nich wyborom. Odbyły się też zajęcia, które w całości dotyczyły savoir-vivre’u i tego, jak dostosować zachowanie do sytuacji oraz tego, jak rozpoznać, które zachowanie jest odbierane jako kulturalne, a które jako niegrzeczne lub lekceważące.

Tematyka podejmowana podczas zajęć Wehikułu Usamodzielnienia zawsze, choć nie zawsze wprost i nie zawsze w sposób bezpośrednio dostrzegalny, wiąże się z procesem usamodzielnienia. Na przykład gdy Robinsonowie poznają swoje granice, gdy uczą się tego, jak o nich mówić, jak je stawiać i jak respektować granice innych (a takie zajęcia też odbyły się w tym roku w Wehikule gdańskim), to uczą się też w ten sposób, jak radzić sobie samodzielnie w relacjach z osobami bliskimi, znajomymi, w szkole czy w pracy. Przygotowywanie posiłków, nakrywanie do stołu albo sprzątanie po warsztatach to też nabywanie umiejętności potrzebnych w samodzielnym życiu. Nawet wspólne rozmowy, które odbywają się przy posiłkach, uczą tego, jak komunikować swoje potrzeby i jak słuchać innych.

Fundacja Robinson Crusoe i Fundacja Samodzielni Robinsonowie, żeby pokazać, jak złożony i długotrwały jest proces osiągnięcia samodzielności wskazują na 6 filarów usamodzielnienia: relacje, zdrowie (psychiczne i fizyczne), edukację i pracę, finanse, mieszkanie i prawo. Osoba samodzielna musi zadbać o nie wszystkie. Nie można pozostawić żadnego z nich, o żadnym zapomnieć, bo w którymś momencie upomni się o siebie, np. nawet jeśli będziemy mieć świetną, dobrze płatną pracę, a nie będziemy mieć wokół siebie osób bliskich, to odczujemy ten brak. Dlatego co roku na warsztatach Wehikułu trenerzy wracają do koncepcji 6 filarów usamodzielnienia i przyglądają się z Robinsonami temu, jak wygląda sytuacja każdego z nich w każdym z filarów, namierzając w ten sposób obszary szczególnie wymagające wsparcia. Często staje się to punktem wyjścia do pogłębionej pracy indywidualnej.

Trenerzy prowadzący grupę, pracując z Robinsonami, coraz lepiej ich poznają. Dzięki temu wiedzą, jakie dodatkowe programy wsparcia zaproponować danej osobie. W ramach współpracy z Fundacjami Robinson Crusoe i Samodzielni Robinsonowie mogą to być m.in. staże, nauka i konwersacje z języka angielskiego (program Future Makers), wyjazdy na obozy, a nawet stypendia dla studiującej młodzieży.

Wehikuł Usamodzielnienia to praktyczne warsztaty, wsparcie grupy rówieśniczej i mądrych dorosłych oraz praca indywidualna nakierowana na potrzeby, możliwości i zainteresowania młodzieży.

Projekt w Gdańsku jest finansowany ze środków Fundacji Drzewo i Jutro.