Publicystyka - ngo.pl

Pierwszą część Forum poświęcono nowej wersji Modelu współpracy jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych. Pierwszy Model powstał ponad dekadę temu i przez lata korzystały z niego zarówno samorządy, jak i organizacje. Wersja 2.0 to jego aktualizacja, przygotowana przez przedstawicieli i przedstawicielki samorządów i organizacji.

Najważniejsze punkty Modelu współpracy 2.0:

• Trzy płaszczyzny: dialog samorządu i organizacji, realizacja zadań publicznych oraz infrastruktura współpracy, czyli tworzenie warunków do działania organizacji i aktywności mieszkańców.
• Konkretne narzędzia. Każda płaszczyzna ma swoje obszary i narzędzia. W dialogu to np. rada działalności pożytku publicznego jako stałe miejsce rozmowy samorządu z organizacjami. W realizacji zadań publicznych – zakup usług od organizacji, który przy wielu zadaniach może być bardziej efektywny niż dotacja. W infrastrukturze współpracy – inicjatywa lokalna, często niewykorzystane narzędzie współpracy samorządu z mieszkańcami.
• Standard minimum. Dla każdej płaszczyzny Model współpracy 2.0 określa, co powinno działać w każdej gminie, powiecie i województwie, niezależnie od wielkości samorządu.
• Zasada puzzli. Nie trzeba wdrażać wszystkiego naraz. Model znajdzie inne zastosowanie w dużym mieście, a inne w niewielkim powiecie. Dlatego JST i organizacje mogą sięgać tylko po adekwatne dla ich sytuacji rozwiązania opierając się na modelu trzech płaszczyzn jako podstawie ich doboru.
• Kultura współpracy. Przepisy to nie wszystko – Model podkreśla wagę zaufania, otwartości i stosowania zasad współpracy w praktyce.

Model współpracy 2.0 znajdziesz na stronie Sieci SPLOT w zakładce „NGO i JST” – w wersji interaktywnej z wyszukiwarką i jako PDF do pobrania 👉 siecsplot.pl/model-wspolpracy-2

Jeśli w Twoim samorządzie działa rozwiązanie, które ułatwia współpracę, możesz dodać je do Modelu 👉 siecsplot.pl/zglos-przyklad-modelu

W drugiej części spotkania przedstawiciele Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego KPRM omówili zmiany w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, które weszły w życie 1 września 2026 r., oraz stan prac nad dwoma rozporządzeniami: o wzorach ofert, ramowych wzorach umów i wzorach sprawozdań oraz o uproszczonym wzorze oferty i sprawozdania. Potem przyszedł czas na pytania i dyskusję.

Jakie pytania padły?

• Kiedy nowe wzory wejdą w życie i dlaczego ustawa nie przewidziała dla nich vacatio legis?
• Czy samorządy mają czekać na nowe wzory, czy ogłaszać konkursy na 2027 r. na dotychczasowych drukach? Kiedy nowe wzory trafią do generatorów?
• Czy nie lepiej wprowadzić nowe wzory w spokojniejszym terminie, np. 1 kwietnia lub 1 lipca, i z dłuższym vacatio legis?
• Jak zmiana wzorów wpłynie na małe samorządy, w których współpracą z organizacjami zajmuje się jedna osoba, obok wielu innych zadań?
• Czy do wzoru umowy trafi limit 20% przesunięć między pozycjami kosztów i od jakiej kwoty miałby być liczony?
• Czy zamiast limitu procentowego można zapisać, że przesunięcia mają być celowe i efektywne?
• Kto decyduje o zakresie dostępności w zadaniu publicznym? Co z zadaniami, w których zapewnienie dostępności jest trudne, np. w kulturze fizycznej?
• Jak stosować zapisy o kontroli po nowelizacji, skoro obowiązuje jeszcze stary wzór umowy?
• Jak klasyfikować wydatki majątkowe od 2027 r., jeśli organizacje składają oferty na starych wzorach?
• Czy statut będzie załącznikiem do oferty?
• Czy propozycje zmian w ustawie, przyjęte przez Radę Działalności Pożytku Publicznego w 2025 r., zostaną wykorzystane w kolejnej nowelizacji?
• Czy po publikacji rozporządzeń odbędzie się spotkanie, na którym zostaną wyjaśnione nowe wzory?

Odpowiedzi przedstawicieli KPRM i całą dyskusję znajdziesz w nagraniu.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018–2030 PROO.