Publicystyka - ngo.pl

Bardzo często jesteśmy z nimi sami/same. Nasze prawo nie odpowiada na ten problem adekwatnie. Nie jesteśmy w tym aspekcie państwem wyjątkowym – wiele krajów, także europejskich, nie potrafi zareagować odpowiednio. Jednakże problem ten nie jest ignorowany – szczególnie dostrzega się go na poziomie europejskim, wśród specjalistycznych agencji i organizacji międzynarodowych. Warto prześledzić lata badań i rozwiązań prawnych, które zmierzają do ochrony przed stresem w miejscu pracy.

Pod koniec zeszłego roku Fundacja Stabilo rozpoczęła realizację projektu #DziałamyDlaZmiany (Aktywni Obywatele Fundusz Krajowy), którego celem jest poprawa warunków pracy i zwiększenie dobrostanu aktywistów i aktywistek w organizacjach pozarządowych i nieformalnych ruchach społecznych. Cele projektu realizuje zwiększając świadomość społeczną dotyczącą wypalenia zawodowego i zapobiegania kryzysom psychicznym, a także podejmując próby wpłynięcia na zmianę prawa krajowego oraz zmiany zapisów w dokumentacjach konkursowych. Na potrzeby tego projektu powstało wyjątkowe badanie, które zbiera informacje o rozwiązaniach prawnych wprowadzanych i debatowanych na arenie międzynarodowej i w krajach europejskich.

Znajdziemy w nim zarówno regulacje, które funkcjonują od lat, takie jak europejska dyrektywa dotycząca czasu pracy, jak i rozwiązania zupełnie nowe, wprowadzane przez pojedyncze kraje – np. prawo do bycia offline debatowane w Unii, a wprowadzone we Francji. Analiza ta pokazuje, że szereg instytucji – ONZ, WHO, Międzynarodowa Organizacja Pracy czy Unia Europejska wypracowały już pewne rozwiązania, które należy przenieść na poziom krajowy.

W Polsce, jak wynika z analizy, problem ten jest traktowany drugorzędnie. Nie jesteśmy pionierami we wprowadzaniu nowych rozwiązań (np. zmniejszania czasu pracy, choć we Francji od 222 lat już możliwym jest pracowanie po 7 godzin dziennie), ale pozostajemy również w tyle w implementacji zobowiązań międzynarodowych. Wciąż nie jest możliwym otrzymanie zwolnienia lekarskiego w przypadku wypalenia, chociaż WHO uznało je za syndrom zawodowy. Pomimo nowych regulacji WHO, wypalenie wciąż nie zostało wpisane do katalogu chorób zawodowych. Dyrektywa unijna o ochronie sygnalistów miała zostać wdrożona w Polsce do końca grudnia – 4 miesiące później wciąż nie widzimy projektu ustawy. A przecież niedługo powinniśmy wprowadzić kolejną dyrektywę do naszego porządku prawnego – dyrektywę o work-life balance.

Raport ten niech będzie inspiracją dla nas wszystkich na temat rozwiązań, które możemy i powinniśmy postulować. Czas najwyższy na zmiany prawa, które ochronią nas przed nadmiernym stresem w pracy. Wypaleni nie będziemy bowiem w stanie nikomu pomóc.

Magdalena Wilczyńska, prawniczka zajmująca się prawami człowieka (LL.M.) w szczególności wolnością słowa i wolnością stowarzyszania się, była ekspertka w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, obecnie ekspertka w dziedzinie badania dezinformacji na Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych. Doktorantka Instytutu Nauk Prawnych PAN.

Projekt #DziałamyDlaZmiany realizowany jest z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszy EOG.

Projekt objęty Honorowym Patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.