Publicystyka - ngo.pl

Pierwszą kwestią jest reforma systemu zlecania zadań publicznych. Dyskusje nad tym tematem podejmujemy od wielu lat w różnych środowiskach. Potrzebujemy zmian m.in. w uporządkowaniu zakresu zlecanych zadań, kontraktach wieloletnich, zapewnieniu ciągłości działań organizacjom, które działają w obszarze pomocowym, wprowadzeniu nowych trybów, czy też zwiększeniu kwoty dotacji w ramach trybu 19a do 30 tys. Konkretne propozycje zostały wypracowane przez zespół ds. reformy systemu zlecania zadań publicznych pod kierunkiem Michała Gucia, w pracach którego brałam aktywny udział.

Kolejną rzeczą jest wzmocnienie w obszarze traktowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego jako realnego partnera dialogu. W trakcie VI kadencji Rady Działalności Pożytku Publicznego przygotowaliśmy koncepcję, a następnie projekt ustawy o Radzie Dialogu Obywatelskiego, która ma m.in. inicjatywę uchwałodawczą. Projekt jest w dyspozycji Przewodniczącej Komitetu ds. Pożytku Publicznego.

Konieczne jest również zwiększenie kompetencji różnego rodzaju ciał konsultacyjno-doradczych, niestety obecnie często ich działania są fasadowe.

Niezbędne jest wzmocnienie dialogu na poziomie regionalnym, czy wzmocnienie realnego udziału organizacji i ciał we współtworzeniu polityk publicznych, braniu czynnego udziału w konsultacjach. Niestety pomimo wielu narzędzi, jakimi dysponujemy wciąż udział w konsultacjach często jest fasadowy. I z jednej strony głos organizacji nie zawsze jest traktowany poważnie, a z drugiej organizacje nie wykazują się dużą aktywnością w uczestniczeniu w procesach partycypacyjnych, czy konsultacjach, mam na myśli działania na poziomie lokalny.

Zmiany potrzebne są też w składach tych ciał. Niestety często się zdarza, że wielu członków i członkiń zasiadających w tych ciałach jest powiązanych z samorządami, przy których działają, co wpływa często na obiektywność działań i transparentność.

Organizacje pozarządowe mają bardzo dużo obowiązków sprawozdawczych, z których często się nie wywiązują, głównie ze względu na brak wiedzy. Konsekwencje niewywiązywania się z obowiązków sprawozdawczych mogą być poważne dla organizacji. Obowiązki sprawozdawcze organizacji w Polsce są regulowane przez kilka niezależnych od siebie aktów prawnych, np. ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, ustawa z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej, ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, itd.

Charakter naszej sprawozdawczości uzależniony jest od formy prawnej, a nie od zakresu działań czy wielkości organizacji, co jak wiemy skutkuje np. tym, że organizacja, która ma kilka tysięcy złotych przychodu, realizuje jedno działanie rocznie, ma takie same obowiązki sprawozdawcze jak organizacja, której przychody liczymy w milionach.

Przepisy dotyczące wolontariatu nie zmieniły się od czasu wejścia w życie ustawy o pożytku, czyli od 20 lat. W tym czasie zdobyliśmy już wystarczająco dużo doświadczenia, aby usiąść i zastanawiać się nad tym, co nie działa i gdzie potrzebne są zmiany. Ostatnie sytuacje związane z pandemią czy wojną w Ukrainie pokazały nam, jakie wyzwania stoją przed wolontariatem. Konieczne jest uregulowanie wolontariatu a pracy społecznej.

Wzmocnienie funkcji Komitetu ds. Pożytku Publicznego, którego rolą jest koordynowanie i organizowanie współpracy organów administracji publicznej i podmiotów działających w sferze pożytku publicznego. Komitet powinien wsłuchiwać się też w głos organizacji z każdego regionu. Specyfika regionów jest bardzo różna. Komitet poza koordynowaniem współpracy powinien wspierać inicjatywy organizacji.

Ważną kwestią jest również dyskusja nad formułą paneli ekspertów w instytucjach publicznych. Tak, aby ich praca była bardziej transparentna i nie wzbudzała wątpliwości wśród organizacji pozarządowych. Ważne jest, aby środowisko organizacji miało też możliwość wskazywania swoich członków.

Konieczne jest zrobienie „remanentu” przepisów prawnych dotyczących organizacji. Jest to bardzo trudny i wymagający proces, ale konieczny. Mamy wiele grup pracujących nad propozycjami zmian, uproszczeń. Jak się okazuje, rozwiązania, które proponują, są często bardzo podobne do siebie, różnią się szczegółami, ale te szczegóły czasem są bardzo ważne. Wynika to z naszych różnych doświadczeń i dlatego tak ważne jest, abyśmy współpracowali ze sobą. Każdemu z nas zależy na dialogu i o tym dialogu piszemy.

Jako Konwent WRDPP i WROS wystosowaliśmy apel i przygotowujemy się do spotkań w regionach (Okrągłego Stołu Pożytku Publicznego). Spotkań, podczas których chcemy rozmawiać o potrzebach organizacji działających w różnych regionach, w różnych obszarach, tych mniejszych i większych. Zapraszamy przedstawicieli JST, otoczenie organizacji obywatelskich. Ostatnie lata postawiły przed nami wiele wyzwań o których jeszcze kilka lat temu nie myśleliśmy. Jesteśmy na etapie przygotowywania 16 spotkań regionalnych.

Bardzo ważne są również kwestie, o których mówimy od dawna również w Konwencie Wojewódzkich Rad Działalności Pożytku Publicznego jak: uporządkowanie kwestii związanych z KGW, kwestie podatkowe, dostępność – zapisy w umowach dotacyjnych, badań sprawozdań OPP, wynagradzania itd. Obszarów jest bardzo dużo. Nie da się zmienić wszystkiego od razu. Ważne, żebyśmy byli otwarci na współpracę i korzystali ze wspólnego doświadczenia.

Alicja Gawinek – prezeska Opolskiego Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych. Członkini Prezydium Konwentu WRDPP, członkini RDPP na poziomie krajowym, wojewódzkim i miejskim. W sektorze pozarządowym działa od 20 lat.