Publicystyka - ngo.pl

Pani Anna (imię zmienione) ma 58 lat, mieszka sama i nie pracuje. Ma rentę. Wychodzi z domu i załatwia podstawowe sprawy, ale gubi się w urzędowych procedurach. Nie korzysta z Internetu, nie ma profilu zaufanego, a niezrozumiałe pisma odkłada na później.

Chce skorzystać z projektu oferującego pomoc w kontaktach z instytucjami i uporządkowaniu spraw. Najpierw musi jednak potwierdzić miejsce zamieszkania i status na rynku pracy. Nie ma umowy najmu, rachunki są wystawione na krewną, a ona nie wie, czym różni się ZUS od PUP ani osoba bezrobotna od biernej zawodowo.

Specjalista pomaga jej ustalić, jakich dokumentów potrzebuje, tłumaczy procedurę i kontaktuje się z instytucjami. Formalnie pani Anna nie jest jednak jeszcze uczestniczką projektu. Pomoc, którą już otrzymuje, trzeba więc nazwać rekrutacją i sfinansować z niewielkich kosztów pośrednich.

Najpierw musi wykazać się sprawnością administracyjną potrzebną do wejścia do projektu, który ma jej pomóc właśnie dlatego, że w takich sprawach sobie nie radzi.

W projekcie finansowanym ze środków UE samo oświadczenie często nie wystarcza. Jeden kandydat/ka przynosi umowę najmu i zaświadczenie z ZUS. Inny musi pokazać orzeczenie, decyzję MOPR, dokument od kuratora, wyrok albo Niebieską Kartę. Nie każdy musi dostarczyć cały ten pakiet, ale musi wiedzieć, które dokumenty dotyczą jego sytuacji, i potrafić je zdobyć.

Tymczasem uczestnikami mają być właśnie osoby starsze, w kryzysie psychicznym, wykluczone cyfrowo czy nieufne wobec instytucji. To właśnie te okoliczności utrudniają zdobycie wymaganych dokumentów. System oczekuje więc od człowieka samodzielności dokładnie w tym obszarze, w którym potrzebuje on pomocy.

Trzeba dotrzeć do osoby, rozpoznać jej sytuację i przełożyć projektowe definicje na zwykły język. Potem ustalić potrzebne dokumenty, skontaktować się z instytucjami, czasem pojechać do domu i wielokrotnie ponawiać kontakt. Formalnie to rekrutacja. W praktyce: praca socjalna, środowiskowa i motywacyjna.

Tej pracy nie można jednak swobodnie finansować z kosztów bezpośrednich, ponieważ osoba nie jest jeszcze uczestnikiem/czką projektu. Obciąża więc niewielkie koszty pośrednie, z których pokrywa się także zarządzanie, księgowość, kadry, rozliczenia, obsługę biura i promocję. W praktyce specjaliści i tak pomagają. Robią to w ramach innych zadań, choć formalnie kandydat/ka nie powinien/na jeszcze otrzymywać od nich wsparcia. Pracuję w projektach społecznych od lat i wiem, że bez tej niewidocznej pracy wiele osób nigdy nie przeszłoby rekrutacji. I wszyscy udajemy, że tak się nie dzieje.

Pieniądze idą za uczestnikiem/czką, ale nie finansują uczciwie drogi, którą osoba w kryzysie musi przejść, żeby uczestnikiem/czką zostać.

Instytucja Zarządzająca często wymaga udokumentowania także kryteriów premiujących, które decydują o miejscu na liście rankingowej. Kandydat może więc zostać poproszony o orzeczenie, wyrok, Niebieską Kartę albo inny dokument odsłaniający bardzo osobistą część jego historii. Bez dokumentu nie otrzyma punktów. Żeby zwiększyć swoją szansę na pomoc, musi ujawnić doświadczenia, o których być może nie chce po raz kolejny opowiadać.

Środki publiczne wymagają kontroli, a organizacja musi wykazać, że pomoc trafiła do osób spełniających kryteria projektu Problem zaczyna się wtedy, gdy koszt tej kontroli - czas, wizyty w instytucjach, zdobywanie dokumentów i ujawnianie prywatnych doświadczeń - ponosi przede wszystkim osoba, która ma najmniej zasobów.

Pani Anna zbierze dokumenty, jeśli ktoś pomoże jej zrozumieć procedurę, skontaktować się z instytucjami i dopilnować kolejnych kroków. Bez takiej pomocy może zrezygnować z projektu stworzonego właśnie dla osób takich jak ona.

Dostępność nie zaczyna się od podpisania deklaracji. Zaczyna się przy pierwszej rozmowie i pierwszym dokumencie, którego człowiek nie potrafi zdobyć sam. Jeśli nie uznamy i nie sfinansujemy tej pracy, projekty skierowane do osób zagrożonych wykluczeniem nadal będą wykluczać już na wejściu.