Publicystyka - ngo.pl

Od banków czasu po Ochotę

Praca koncepcyjna, a nie przekładanie papierów, pociągała ją od zawsze. Jest absolwentką socjologii i choć nie skończyła jeszcze trzydziestu lat, obecna praca w Centrum Komunikacji Społecznej jest kolejną pozycją w jej zawodowym dorobku. Wcześniej tworzyła między innymi ogólnopolską sieć banków czasu razem z Akademią Rozwoju Filantropii. Idea takich banków jest bardzo prosta. Jeśli ktoś może zaoferować innym swoją pomoc lub usługę, zapisuje się do banku i poświęca czas potrzebującym. Dzięki temu jego konto w tym przedziwnym banku usług się powiększa, co z kolei pozwala mu na korzystanie z usług innych osób, które są w sieci banków czasu zrzeszone. Akademia Rozwoju Filantropii była jednak przystankiem, choć jak sama przyznaje dość długim. Innym ważnym etapem była praca w Państwowym Muzeum Etnograficznym. Współpracując z fundacją na rzecz kobiet „Ja kobieta” z kolei stworzyła w zeszłym roku we współpracy z mieszkańcami Ochoty nietypową mapę dzielnicy.

Mapa utkana z emocji 

Pomysł takiego nietypowego planu Starej Ochoty zrodził się przypadkowo. – Bardzo interesuje mnie to, w jaki sposób ludzie tworzą indywidualny, swój prywatny obraz przestrzeni. Dzięki warsztatom i spacerom po Ochocie staraliśmy się odkryć właśnie te prywatne mapy. Funkcjonującą podskórnie topografię miasta analizowałam też, badając współczesne legendy miejskie na potrzeby swojej magisterki. Powstała mapa Warszawy z miejscami, które wydają się wyjątkowo zagrażające. Krąży o nich wiele niesamowitych historii. Najczęściej są to „obszary natury”, np. okolice Wisły lub podziemia prawdziwe bądź wyobrażone. To mnie interesuje. Indywidualne obrazy przestrzeni, jakie ludzie noszą w sobie – tłumaczy Marta Trakul.

I taka właśnie jest mapa Ochoty, która powstała na bazie różnych, często skrajnych emocji – jedyna w swoim rodzaju i w pewnym stopniu osobista, choć tworzyło ją około dwudziestu osób. Jak powstała? Najpierw biorący w projekcie ochotnicy – od młodych po tych, którzy przeżyli tu szmat czasu – nanieśli na specjalne kalki ulubione bądź nielubiane przez siebie miejsca. – Można było na nią także nanieść ścieżki dla turystów, którzy nigdy wcześniej tu nie byli – opowiada animatorka. Następnie twórcy mentalnej mapy wybrali się w plener z profesjonalnym fotografem, by stworzyć fotostory opisujące w kadrach wszystkie te nacechowane emocjonalnie miejsca.

Jaki był rezultat? Uczestnicy pokazali sobie wzajemnie ważne dla siebie miejsca, ale też wyszły na jaw konkrety, takie jak brak dobrze oświetlonych ulic i chodników. Ponadto mieszkańcom marzy się więcej kafejek i restauracji na jednej z głównych ulic dzielnicy – Grójeckiej. Nie podoba im się również to, że kierowcy parkują samochody na podwórkach kamienic. Te i inne postulaty widać na mapie jak na dłoni. Skończony plan trafił do Urzędu Ochoty. Jego pomysłodawczyni podsumowuje: – Plan się wyjątkowo udał. I dodaje, że kolejne dzielnice już stoją w kolejce. Być może niedługo przyjdzie czas na emocjonalną mapę Pragi Południe czy Mokotowa.

 

Zakochaj się w (zielonej) Warszawie

Przy tym projekcie Marta mogła wysłuchać mieszkańców, dowiedzieć się, co ich denerwuje w mieście, a czego im brakuje. Już jako współpracowniczka Centrum Komunikacji Społecznej stworzyła projekt Zielonych Debat –  warszawskich śniadań na trawie.

Zielone debaty są próbą odpowiedzi na pytanie, czego mieszkańcy stolicy oczekują od terenów zielonych. Czy bardziej odpowiadają im parki w typie Łazienek Królewskich czy Pola Mokotowskiego, odgradzać je od reszty miasta czy nie, stawić w nich rzeźby i pomniki czy raczej np.

Pierwsze spotkania wystartowały pod koniec lipca. Na pierwszym (zobacz Dlaczego warszawiacy nie chodza po trawie?) na barce przy Syrence Warszawskiej urzędnicy, eksperci i przede wszystkim mieszkańcy dyskutowali o znaczeniu parków historycznych. Temat ten jest o tyle aktualny, że dopiero jakiś czas temu władze Łazienek Królewskich zdecydowały się pozwolić na uprawianie joggingu na terenie parku bez ograniczeń czasowych. Pytanie zatem o to, czy na terenie parków, które są w pewnym stopniu zabytkiem, powinny pojawiać się tereny rekreacyjne, jest bardzo zasadne. Chodzi przede wszystkim o możliwość siedzenia na trawie, jazdy na rowerze czy przyprowadzania psów.

– Potrafię sobie wyobrazić, że komuś to może przeszkadzać. Mnie to absolutnie nie wadzi – zaznacza Marta, ale szybko dodaje, że szanuje opinie tych, którzy nie wyobrażają sobie pikniku w Łazienkach i traktują ten park wyłącznie jako miejsce spacerów. To jednak nie jedyny problem, który podczas Zielonych Debat był i będzie poruszany.

– Kępa Potocka to mój ulubiony warszawski zieleniec – mówi Marta. Jej zdaniem ten teren spełnia wiele funkcji, bo można tam wypocząć, spędzić aktywnie czas i zrelaksować się, zapominając o zgiełku wielkiego miasta. I właśnie w tym parku na Żoliborzu toczyła się dyskusja o zieleni miejskiej (zobacz: Zielona alternatywa małych przestrzeni) wykraczającej poza teren parków. Mieszkańcy mogli zabrać głos i wypowiedzieć się, czy ich zdaniem cmentarz można nazwać parkiem albo jak ważne są rośliny, takie jak na przykład bluszcz na budynkach.

– Nie spodziewałam się, że mieszkańcy tak żywo włączą się w Zielone Debaty. Przychodziło naprawdę sporo osób, duża grupa to byli spacerujący w danym momencie po parku, którzy się zainteresowali tematem. Okazuje się, że pozornie błahy temat, jakim jest zieleń w mieście, jest dla mieszkańców niezwykle ważny. Zieleń jest ważną przestrzenią aktywności i przede wszystkim komunikacji społecznej właśnie – spostrzega Marta.

 

Stokrotki i rumianek w centrum wielkiego miasta

Niektóre ogrody gwarantują nam jednak nie tylko kontakt z naturą, ale także ze sztuką. I taki był temat kolejnego spotkania w Parku Bródnowskim (zobacz: Natura czy kultura). Niedawno powstały tam Park Rzeźby Pawła Althamera to pomysł na uatrakcyjnienie tego nieco zapomnianego warszawskiego parku. Wywiązała się bardzo ciekawa dyskusja, dotycząca sztuki w zielonych przestrzeniach. Kurator z Centrum Sztuki Współczesnej – Janusz Byszewski stał na stanowisku, że to te obszary powinny być „wyciszone wizualnie”, mają być miejscem kontemplacji natury, a nie sztuki. Jarosław Kozakiewicz, rzeźbiarz, pokazał swoje projekty nawiązujące do land-artu i sztuki i architektury biodegradowalnej, żyjącej i niszczejącej z rytmem natury.

– Dużo osób mówiło mi potem, że podobne inicjatywy im się podobają i są miastu potrzebne. Animatorka zaznacza, że ci, z którymi się spotkała, chcieliby tej natury w mieście jak najwięcej. Bardzo ciekawym pomysłem, który wyjątkowo przypadł Marcie do gustu, jest projekt utworzenia łąk w środku miasta (zobacz: Łąki w centrum miasta). Poprzycinane symetrycznie kwiaty w klombach to nie to samo co koniczyny, szczaw czy rumianek. Te naturalne zasoby przyrody występujące w samym centrum tętniącego życiem miasta są coraz bardziej popularne nie tylko w krajach zachodnich, ale także i u nas. – To świetny pomysł. Bardzo chciałabym zobaczyć taką łąkę stokrotek albo rumianku w sercu Warszawy – mówi Marta. Dodaje, że jako dziecko najczęściej spędzała wolny czas w Parku Skaryszewskim. Ten dziki park podoba jej się w obecnym kształcie i nie wyobraża sobie np. ogrodzenia go. Zielone debaty będą toczyć się niemal do końca września. Raport ze wszystkich spotkań wraz z wnioskami mieszkańców zostanie przedstawiony urzędnikom zajmującym się miejską zielenią.

 

Przemierz stolicę ekokrokami

Walka o zielona Warszawę jeszcze się nie skończyła. Tym razem na celowniku znajdzie się racjonalne zużycie energii. Kampania „Warszawa – klimat na zmiany” ma na celu zaangażowanie mieszkańców w działania zmierzające do obniżenia emisji CO² i zmniejszenia zużycia energii. Jesienią urzędnicy będą przekonywać warszawiaków, że warto wyłączać światło w pustych pomieszczeniach czy kontrolować ilość wody wlewanej do czajnika elektrycznego.

– Będziemy rozdawać naklejki przypominające nam o racjonalnym zużyciu energii, będą warsztaty z projektowania wykorzystującego stare przedmioty i wiele innych atrakcji. Ale my na pewno nie będziemy zasypywać ludzi tonami papierów i gadżetów, korzystamy wyłącznie z ekologicznych nośników. Kiedy widzę organizacje, które uważają się za ekologiczne, a na promocję swoich happeningów zużywają masę niepotrzebnych materiałów, od razu coś mi nie pasuje – mówi Marta. I bierze się do pracy, bo jak można zauważyć, to nie tylko jej obowiązek ale przede wszystkim pasja.