Widmo samotności, zagubienie czy wykluczenie w wielu sferach, które prowadzą do stopniowego wycofywania się z życia - to rzeczywistość osób starszych na całym świecie, także w Polsce. W swojej najnowszej kampanii Amnesty International oddaje głos seniorkom i seniorom, by w ten sposób zwiększyć ich widoczność i domaga się stworzenia przepisów chroniących ich prawa.
Co czwarta osoba w Polsce ma skończone sześćdziesiąt lat, co piąta sześćdziesiąt pięć. To nie anonimowi ludzie, to czyjaś babcia, sąsiadka, czyjś tata, wujek czy dziadek. Mimo to, wraz z wiekiem, przestają być postrzegani jako osoby, które posiadają własne prawa. Są odbierani jako osoby zależne od innych i wymagające opieki. W ślad za tym idzie podważanie ich godności oraz odbieranie podmiotowości.
Rzeczywistość niedopasowana do potrzeb i możliwości
„Uczę się nowych aplikacji i zapoznaję z nowymi urządzeniami, ale nie wiem, jak to będzie dalej w przyszłości i tego się obawiam. Ostatnio mój bank zlikwidował kilka oddziałów, w których mogłam załatwić różne sprawy” - mówi Małgo, jedna z bohaterek kampanii Amnesty International „Jestem”.
Osoby starsze każdego dnia mierzą się z wykluczeniem komunikacyjnym, cyfrowym, trudną sytuacją finansową czy ograniczonym dostępem do opieki medycznej - szacuje się, że obecnie w Polsce potrzebnych jest ok. 3 tys. geriatrów, a w 2023 r. pracowało ich zaledwie 574. Seniorki i seniorzy padają też ofiarami oszustów (w 2024 r. wyłudzono od nich łącznie 156 milionów złotych), a także przemocy, również ze strony najbliższych, którzy ich izolują, wytykają choroby i niepełnosprawności czy odbierają pieniądze.
Amnesty International walczy o prawa osób starszych
„W naszej kampanii nie chodzi o to, by mówić osobom starszym co mogą, a czego nie. Chcemy jedynie przypomnieć, jakie prawa im przysługują i wspólnie zawalczyć o należną im podmiotowość” – mówi dr Adam Ploszka, ekspert Amnesty International Polska.
Jednym ze sposobów na podkreślenie wagi praw osób starszych byłoby ujęcie ich w konwencji ONZ. Gwarantowałaby ona osobom starszym m.in. wolność od wykluczenia czy prawo do adekwatnej opieki zdrowotnej i ochronę przed przemocą. Tylko pozornie są to rzeczy oczywiste. Przez brak odpowiednich regulacji, trudniej się o nie dopominać. Domagamy się, aby polski rząd aktywnie i kompetentnie włączył się w te prace, dążąc do stworzenia międzynarodowego aktu prawnego, który wyznaczy najwyższy standard ochrony praw osób starszych i w konsekwencji pomoże także polskim seniorom i seniorkom.
„Seniorzy i seniorki są liczną i niezbędną częścią naszego społeczeństwa. Tak jak wszystkie inne grupy społeczne, mają prawo do życia, godności i równości, do swoich zainteresowań, nowych odkryć i bycia aktywnymi członkami i członkiniami społeczeństwa” – mówi Joanna Rostkowska, koordynatorka kampanii Amnesty International.
W ramach kampanii powstała analiza prawna “Jesteśmy - mamy prawa, czyli dlaczego potrzebujemy konwencji o ochronie praw osób starszych”, a także bezpłatny, dostępny online kurs przybliżające problematykę łamania praw osób starszych w Polsce.
Dostępna jest także petycja, którą można podpisać na stronie internetowej Amnesty International.
Nie pozwólmy, by osoby starsze znikały z naszego pola widzenia. Dajemy im głos, by mogły powiedzieć “jestem” i aby przywrócić godność, która im się należy.
Źródło: Amnesty International Polska
