Publicystyka - ngo.pl

Choć Stowarzyszenie Kamienica 56 działa w Łodzi od kilkunastu lat, dopiero teraz po raz pierwszy opowiada o swojej pracy na łamach portalu NGO.pl. Pretekstem jest projekt Osiedlarnia Kultury – dwuletnie działanie miejskie, które w minionym roku wyraźnie zaznaczyło swoją obecność w przestrzeni osiedla i w codziennym życiu jego mieszkańców.

Kamienica 56 od początku rozwija działania blisko ludzi, łącząc sztukę, edukację i animację społeczną z uważnością na potrzeby osób starszych i wymagających wsparcia. Osiedlarnia Kultury jest naturalną kontynuacją tej drogi – projektem, który nie zaprasza do instytucji, lecz wychodzi w przestrzeń wspólną, na podwórka, do ogrodu, pod okna mieszkań.

Kultura w zasięgu kilku kroków. Osiedlarnia Kultury powstała jako odpowiedź na brak stałej, dostępnej oferty artystyczno-kulturalnej w tej części miasta. Zamiast jednorazowych wydarzeń zaplanowano proces – warsztaty, spotkania, wystawy, koncerty i działania teatralne rozłożone w czasie. Choć projekt ma charakter dwuletni, już pierwszy rok przyniósł wyraźną zmianę w sposobie, w jaki mieszkańcy zaczęli postrzegać swoje najbliższe otoczenie.

– „Zależało nam na tym, żeby kultura nie była dodatkiem ani czymś od święta. Chcieliśmy, by stała się elementem codzienności – widocznym, dostępnym i współtworzonym przez mieszkańców” – mówi Iwona Pietrzak, prezeska Stowarzyszenia Kamienica 56.

W działaniach uczestniczyli zarówno seniorzy, dzieci z pobliskiego przedszkola, jak i dorośli mieszkańcy osiedla – często osoby, które wcześniej z ofertą kulturalną miały niewielki kontakt. Osiedlarnia kultury nie dzieliła odbiorców na grupy, lecz tworzyła sytuacje spotkania.

Ogród jako przestrzeń kultury. Jednym z kluczowych miejsc projektu stał się ogród Kamienicy 56 – stała przestrzeń działań artystycznych i sąsiedzkich. To tu, także dzięki miejskim mikrograntom, realizowane były nasadzenia, mural godności, instalacje artystyczne, warsztaty, koncerty i spotkania teatralne. Ogród, nazywany Ogrodem Joanny, funkcjonuje dziś jako otwarta przestrzeń kulturotwórcza – miejsce spotkań ze sztuką, rozmowy i uważnej obecności.

– „Przychodzę tu na wszystkie wystawy. Lubię to, że nie trzeba się przygotowywać ani nigdzie jechać” – mówi pani Ania, sąsiadka. – „Po prostu wychodzę z domu i już jestem w kulturze.”

Teatr za progiem i koncert przez okno. Ważnym elementem Osiedlarni Kultury były działania performatywne i muzyczne realizowane w przestrzeni osiedla. Teatr i koncerty pojawiały się tam, gdzie zwykle ich nie ma – w ogrodzie, na podwórzu, pod oknami mieszkań.

– „Byłam na koncercie, nie wychodząc z domu. Słuchałam przez otwarte okno” – opowiada pani Zofia, seniorka uczestnicząca w warsztatach. – „To było wzruszające, bo czułam się częścią wydarzenia, nawet jeśli nie mogłam zejść na dół.”

Rodzice dzieci z pobliskiego przedszkola zwracali uwagę, że teatr dosłownie wszedł w ich codzienność – bez biletów, bez sceny oddzielającej widzów od aktorów, w naturalnym rytmie osiedla.

Opowieści z ulicy – Pomorska Street i przyległości. Integralną częścią Osiedlarni Kultury był także cykl minireportaży „Pomorska Street i przyległości” – dokumentujących historie miejsc i ludzi tworzących to sąsiedztwo. Fotografie, krótkie formy reporterskie i rozmowy z mieszkańcami stały się narzędziem budowania lokalnej pamięci i tożsamości, a jednocześnie zaproszeniem do spojrzenia na znane ulice z nowej perspektywy.

Neon jako znak obecności kultury. Pod koniec roku w przestrzeni Kamienicy 56 pojawił się neon – zaprojektowany i zrealizowany w ramach Osiedlarni Kultury. Jest on nie tylko elementem wizualnym, lecz przede wszystkim znakiem obecności kultury – sygnałem, że w tym miejscu coś się dzieje, że warto się zatrzymać, zajrzeć, zostać.

Kultura, terapia i opieka. Choć Osiedlarnia Kultury była w minionym roku projektem wiodącym, działalność Kamienicy 56 obejmuje także inne obszary. W tym samym miejscu funkcjonuje świetlica Montessori Senior – przestrzeń wsparcia dla osób z deficytami neuropoznawczymi oraz ich opiekunów. Działania artystyczne i kulturalne naturalnie splatają się tu z elementami terapii, pracy nad pamięcią i relacją.

Uzupełnieniem tych działań są zajęcia muzeoterapeutyczne, w których Kamienica 56 uczestniczyła nie tylko jako odbiorca, lecz także jako aktywny współtwórca poradnika muzeoterapii, wydanego przez Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi. To kolejny przykład konsekwentnego łączenia kultury z troską o dobrostan i jakość życia.

Bliskość, która zostaje, Osiedlarnia Kultury pokazała, że kultura nie musi przyciągać – wystarczy, że jest obecna. Regularność działań, ich dostępność i zakorzenienie w codziennym krajobrazie sprawiły, że projekt stał się rozpoznawalnym i potrzebnym elementem życia osiedla.

W czasach, gdy uczestnictwo w kulturze bywa ograniczone barierami zdrowotnymi, finansowymi czy komunikacyjnymi, Osiedlarnia przypomina o prostym fakcie: najsilniej działa ta kultura, która jest blisko – ludzi, ich codziennych historii i realnych potrzeb.