Publicystyka - ngo.pl

W dokumencie przesłanym do Komisji Europejskiej Green REV Institute podkreśla, że zmiana klimatu nie jest zjawiskiem naturalnym w oderwaniu od ludzkiej działalności, ale wynikiem braku systemowych zmian i niewystarczających decyzji politycznych. Organizacja wskazuje, że konsekwencje zmian klimatycznych dotykają wszystkie sektory życia, ale nie wszyscy ponoszą je w równym stopniu. Najbardziej dotknięte są społeczności już dziś znajdujące się w trudnej sytuacji, marginalizowane grupy społeczne, mieszkańcy obszarów zagrożonych suszą i powodziami oraz drobni rolnicy.

Stanowisko przywołuje najnowszy raport FAO, zgodnie z którym systemy rolno-spożywcze odpowiadają za jedną trzecią całkowitych emisji gazów cieplarnianych. Bezpośrednie emisje pochodzące z obornika oraz stosowania azotu na glebach rolnych stanowią największe pojedyncze źródło podtlenku azotu, silnego gazu cieplarnianego, który obecnie jest także główną substancją niszczącą warstwę ozonową w stratosferze. Jednocześnie zmiana klimatu wpływa na wszystkie wymiary bezpieczeństwa żywnościowego poprzez zakłócanie produkcji żywności, jej jakości, przechowywania i transportu.

Green REV Institute zwraca uwagę, że sektor rolny odpowiada za około 11% krajowych emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej, przy czym największym źródłem są emisje metanu pochodzące z hodowli zwierząt i tlenków azotu z użytkowania gleby. Organizacja podkreśla, że tempo spadku emisji w rolnictwie w ostatnich dekadach było niewystarczające, a Komisja Europejska systematycznie pomija kwestię wpływu zmian klimatu na zwierzęta tzw. hodowlane, ignorując jednocześnie fakt, że sektor hodowlany jest obok paliw kopalnych motorem katastrofy klimatycznej.

Anna Spurek, Green REV Institute: “ Wiemy, że świat chce ignorować zmiany klimatu i namawiać nas na business as usual. Dlatego przypominamy decydentom, że dzisiaj to zmiany klimatu decydują o jakości życia miliardów ludzi i zwierząt i czas zmierzyć się z rzeczywistością.” 

REV wskazuje, że Komisja Europejska ugięła się pod lobby i zrezygnowała z rozporządzenia dotyczącego środków ochrony roślin i przepisów dotyczących zrównoważonego systemu żywnościowego. Stanowisko wskazuje, że w odpowiedzi na interwencję Europejskiej Rzeczniczki Praw Obywatelskich Komisja potwierdziła, że bardzo ważne działania systemowe zostały porzucone. Green REV Institute podkreśla, że w sytuacji zmian globalnych Komisja Europejska nie projektuje strategii dla Wspólnoty, która budowałaby odporność i wyznaczała kierunek koniecznych zmian, lecz przyjmuje postawę defensywną i rezygnuje z ambitnych planów.

Stanowisko zwraca szczególną uwagę na rolę zamówień publicznych jako jednego z najważniejszych narzędzi zmiany systemu żywnościowego. Badania przeprowadzone przez Green REV Institute wykazały, że szkolne stołówki w Polsce serwują obecnie aż 80% żywności zawierającej mięso, a większość placówek oferuje głównie żywność wysokoprzetworzoną. Brak jasnej informacji o składnikach i alergenach ogranicza wybór zdrowych posiłków dla dzieci i młodzieży.

Organizacja krytykuje też Unię Europejską za prowadzenie niezrównoważonej polityki w ramach Programu dla Szkół, który kwalifikuje do dystrybucji jedynie mleko zwierzęce. To naruszenie prawa do zdrowia i bezpieczeństwa oraz dyskryminacja zarówno dzieci, jak również producentów roślinnych zamienników mleka. Ostatni raport Joint Research Center potwierdza, że kryteria Unii Europejskiej dotyczące zrównoważonych zamówień publicznych, wprowadzone w 2009 roku, są kompleksowe pod względem uwzględniania kwestii środowiskowych, jednak brak aspektów ekonomicznych i społecznych związanych z żywnością stanowi ograniczenie w przejściu do bardziej zrównoważonych systemów żywnościowych.

Badanie przeprowadzone przez More in Common dla Green REV Institute w grupie młodych Polek i Polaków w wieku 15-18 lat pokazało, że wiedza o odżywianiu wśród młodzieży jest zróżnicowana, choć dominuje podejście przypisujące małą wagę tym zagadnieniom. 

Drugim czynnikiem kształtującym wzorce żywieniowe jest oferta gotowych do spożycia produktów głównie w sklepach takich jak Żabka czy Carrefour. Dla młodzieży, która priorytetowo traktuje wygodę i smak, oferta szybkich do spożycia i smacznych produktów spożywczych staje się preferowaną opcją jedzenia poza domem. Wyniki badania potwierdzają, że działania systemowe muszą gwarantować dostęp do wiedzy i informacji oraz kształtowanie regulacji dla sieci handlowych, które odgrywają znaczącą rolę w zachowaniach konsumenckich.

Green REV Institute przedstawia w stanowisku szereg rekomendacji, które powinny być uwzględnione w ramach budowania odporności na zmianę klimatu. Obejmują one zamknięcie dużych ferm wielkotowarowych i wsparcie dla rolnictwa roślinnego, które jest mniej emisjogenne i bardziej odporne na ryzyka klimatyczne. REV postuluje wprowadzenie jasnych mechanizmów wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, które premiują produkcję roślinną i lokalną oraz pomagają rolnikom i rolniczkom w transformacji produkcji.

Stanowisko podkreśla też konieczność integracji polityki zdrowotnej z polityką żywnościową i klimatyczną tak, aby promocja zdrowej diety, w tym diety roślinnej, stała się centralnym elementem działań publicznych. Green REV Institute wzywa do wprowadzenia programów edukacyjnych dotyczących wpływu żywności na zdrowie i klimat na wszystkich poziomach edukacji oraz do skutecznego zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych i promowania przejrzystych, sprawiedliwych relacji w całym łańcuchu dostaw.

REV postuluje również wprowadzenie spójnego i łatwo zrozumiałego systemu etykietowania żywności, który informuje o jej wpływie na zdrowie i klimat, oraz ograniczenia w reklamie produktów o wysokim ryzyku zdrowotnym lub klimatycznym, szczególnie w kontekście dzieci i młodzieży.

Stanowisko kończy się wezwaniem do bezkompromisowego podjęcia reform, które chronią zdrowie i życie obywatelek i obywateli, promują systemy żywnościowe oparte na roślinach, wzmacniają lokalne rynki i rolnictwo oraz wprowadzają rzetelną edukację żywieniową i klimatyczną.