Publicystyka - ngo.pl

Bezdomni, uzależnieni, trwale bezrobotni, opuszczający zakłady karne i niepełnosprawni po skierowaniu z powiatowego urzędu pracy mogą wziąć udział w zajęciach organizowanych przez centra integracji społecznej, w ramach których przechodzą trening pracy i zdobywają wiedzę i umiejętności do wykonywania określonych zawodów. Z kolei z oferty klubów integracji społecznej korzystają osoby, które podpisały wcześniej kontrakt socjalny. W okresie, który został objęty badaniem NIK liczba działających w Polsce centrów i klubów rosła i w połowie 2013 roku wynosiła odpowiednio 124 i 197.

Kontrola wykazała, że instytucje integracji społecznej funkcjonują na ogół zgodnie z prawem, jednak są niewystarczająco skuteczne. Spośród 2 tysięcy osób biorących udział w zajęciach CIS-ów, szkolenia ukończyło 73,3%, a samodzielność ekonomiczną zdobyło 38,2%. Niższy poziom sukcesu zanotowały KIS-y. Z 2,2 tysięcy uczestników zajęcia ukończyło wprawdzie 81,1%, ale ekonomicznie usamodzielniło się jedynie 16,9%.

NIK zauważa, że nieliczne CIS-y mają porozumienia z lokalnymi przedsiębiorcami. A jest to kluczowe, by uczestnicy zajęć mogli odbywać praktyki w zakładzie pracy. Co jeszcze bardziej dziwne, tylko niektóre centra współpracowały z powiatowymi urzędami pracy tak, by mogli oni korzystać z szkoleń i ofert pracy.

Co ważne NIK zauważa, że efektywność zatrudnieniowa CIS prowadzonych przez organizacje pozarządowe była dużo niższa (64,8% absolwentów, 28,4% usamodzielnionych) od efektywności CIS-ów samorządowych (79,6% absolwentów i 44% usamodzielnionych).

Najważniejsze nieprawidłowości stwierdzone przez inspektorów NIK to m.in.:

• Brak monitorowania w sposób planowy i systematyczny dalszych losów swoich absolwentów przez większość CIS.

• W 31,2% CIS programy zatrudnienia socjalnego nie były dopasowane do uczestników zajęć pod względem intelektualnym, osobowościowym i zawodowym.

• Szkolenia uczestników w kierunku zawodów nadwyżkowych.

Izba zwróciła uwagę, że ustawa o zatrudnieniu socjalnym nie zobowiązuje centrów i klubów integracji społecznej do monitorowania dalszych losów ich absolwentów. Wprawdzie część instytucji uzyskuje takie informacje nieformalnie, jednak duża część zasłania się brakiem regulacji i w ten sposób traci bardzo ważne narzędzie mierzenia własnej skuteczności. Ponadto, jak zauważa Izba, ustawa nie daje wojewodzie narzędzi do kontroli zadań realizowanych przez CIS.

Izba sugeruje znowelizowanie ustawy o zatrudnieniu socjalnym (wystąpiła z wnioskiem do ministra pracy w tej sprawie). NIK uważa również, że należałoby zintegrować kontrakty i zatrudnienie socjalne jako dwa komplementarne narzędzia, aby zwiększyć skuteczność wsparcia państwa dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.