Publicystyka - ngo.pl

W związku z trwającymi pracami Ministerstwa Edukacji Narodowej nad projektem rozporządzenia nr 117, Fundacja Fabian Digital podjęła formalne kroki prawne w interesie publicznym. W lipcu 2026 r. skierowaliśmy cztery oficjalne petycje do kluczowych organów krajowych i międzynarodowych: 

• Parlamentu Europejskiego,
• Prezydenta RP,
• Prezesa Rady Ministrów Sejmowej Komisji do Spraw Petycji.

Każda z petycji zawiera postulaty precyzyjnie dopasowane do kompetencji adresata – od wniosku o uruchomienie uprawnień nadzorczych Premiera, przez inicjatywę zwołania Rady Gabinetowej przez Prezydenta, aż po apel do Sejmu o uchwalenie dezyderatu. 

Pełna treść dokumentów oraz potwierdzenia ich przedłożenia są publicznie dostępne na stronie: stop117.fabiandigital.org.

Głównym przedmiotem naszych wystąpień jest stanowczy sprzeciw wobec propozycji wprowadzenia obligatoryjnej formy stacjonarnej dla wszystkich egzaminów klasyfikacyjnych i poprawkowych.

W ocenie środowiska oświatowego zmiana ta może istotnie ograniczyć powszechny i równy dostęp do edukacji domowej w Polsce. Ta forma kształcenia powinna pozostać alternatywą dostępną dla każdego ucznia, bez względu na jego sytuację osobistą czy uwarunkowania zdrowotne.

Projektowane regulacje niosą za sobą ryzyko wykluczenia wielu grup. Dotyczy to w szczególności uczniów z niepełnosprawnościami, schorzeniami neurologicznymi czy posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zaproponowane rozwiązanie w postaci egzaminu stacjonarnego w miejscu pobytu ucznia stwarza ponadto istotne bariery organizacyjne, logistyczne oraz psychologiczne. Nakłada ono na kadrę pedagogiczną trudny do realizacji obowiązek masowych podróży służbowych na terenie całego kraju.

Stanowisko naszej Fundacji jest w pełni zbieżne z opiniami kluczowych instytucji państwowych oraz niezależnych ekspertów. Krytyczne uwagi do projektu w toku uzgodnień zgłosili m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich, Rządowe Centrum Legislacji (RCL) oraz Koordynator Oceny Skutków Regulacji w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Eksperci, w tym dr hab. Mateusz Pilich, prof. UW, zgodnie wskazują na poważne ryzyko przekroczenia upoważnienia ustawowego przy regulowaniu tej materii drogą rozporządzenia. Pomimo tak fundamentalnych zastrzeżeń prawnych, resort edukacji konsekwentnie podtrzymuje dotychczasowy kierunek zmian.

Tymczasem do naszej Fundacji w krótkim czasie wpłynęło kilkaset listów od zaniepokojonych rodziców. Dokumentują oni, jak negatywny wpływ na dobrostan psychiczny oraz stan somatyczny ich dzieci mogą mieć projektowane przepisy.

Wskazany w Ocenie Skutków Regulacji (OSR) zerowy koszt wprowadzenia zmian budzi poważne wątpliwości w świetle realiów rynkowych. Przy rezygnacji z formy online, placówki alternatywne będą zmuszone do przeprowadzenia setek tysięcy stacjonarnych procedur egzaminacyjnych w bardzo krótkim czasie.

Koszty wynajmu przestrzeni egzaminacyjnych oraz delegacji nauczycieli – przy obecnym poziomie subwencji – stanowią realne zagrożenie dla stabilności finansowej wielu szkół. Ich potencjalna likwidacja wywołałaby lawinowe skutki dla budżetu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego.

Powrót tysięcy uczniów do tradycyjnego systemu edukacji przełoży się na wzrost miesięcznej subwencji bazowej na jednego ucznia z około 250 zł do około 812 zł. Dla finansów publicznych oznacza to dodatkowy koszt szacowany na ponad 200 milionów złotych rocznie.

Sytuacja ta może doprowadzić również do paraliżu infrastruktury oświatowej w samorządach. Lokalne placówki, mimo tendencji demograficznych, często nie dysponują wolnymi miejscami ani zasobami lokalowymi na nagłe przyjęcie tak dużej liczby nowych uczniów.

Pragniemy podkreślić, że Fundacja Fabian Digital działa w pełni niezależnie, w imieniu własnym oraz w interesie publicznym. Nie reprezentujemy interesów żadnego podmiotu komercyjnego ani konkretnej placówki szkolnej.

Naszym jedynym celem jest ochrona konstytucyjnych praw wszystkich uczniów realizujących edukację domową w Polsce. Pozostajemy podmiotem w pełni apolitycznym, skupionym wyłącznie na merytorycznym i społecznym wymiarze systemów oświatowych.

Dążymy do wypracowania sprawiedliwego dialogu społecznego oraz rozwiązań, które w sposób odpowiedzialny doprecyzują zasady weryfikacji wiedzy.

Zależy nam, aby bezpieczne egzaminy w formule online mogły funkcjonować w oparciu o stabilne, jednoznaczne przepisy ustawowe. Kwestia ta powinna być rozpatrywana wyłącznie przez pryzmat dobra dzieci i rzetelnej legislacji.