Publicystyka - ngo.pl

Sprawozdanie składa się z trzech części:

1. bilansu,
2. rachunku zysków i strat
3. informacji dodatkowej.

Dodatkowo ustawa pozwala modyfikować podane wzory – opuszczać część pozycji (lub wpisywać do nich zero), jeśli nas nie dotyczą lub też dopisywać – rozwinąć wzór, jeśli uznamy (księgowy uzna) że jest potrzeba bardziej szczegółowego opisu jakiegoś zagadnienia.

Ponadto może się zdarzyć, że osoba sporządzająca sprawozdanie wybiera określony wzór z powodu swoich przyzwyczajeń, i nie jest to wzór najlepiej pasujący do wielkości czy potrzeb organizacji.

We wzorach sprawozdań z ustawy o rachunkowości pierwszym elementem sprawozdania jest bilans - dopiero po nim występuje rachunek zysków i strat. Mimo to, zarówno sporządzając sprawozdanie, jak i dokonując jego analizy lepiej jest zacząć od rachunku.

Najogólniej ujmując, liczby z rachunku zysków i strat informują o tym, jakie były wpływy, czyli przychody organizacji w danym roku oraz jakie były wydatki, czyli koszty tej organizacji w tymże roku.

Na samym dole tabeli (rachunku) znajduje się podsumowanie, informujące o tym, czy w danym roku organizacja osiągnęła zysk, czy ma stratę. Zysk jest wtedy, kiedy przychodów było więcej niż kosztów (to nadwyżka przychodów nad kosztami), a strata w sytuacji odwrotnej – czyli kiedy kosztów było więcej niż przychodów.

Ważną rzeczą jest też to, że rachunek zysków i strat (a także bilans, o którym napiszemy w kolejnym tekście) sporządzany jest przez porównanie z rokiem poprzednim. W tabeli widać rok, za który się organizacja sprawozdaje, oraz rok poprzedni. Takie zestawienie może pomóc stwierdzić, w jakim miejscu jest organizacja – czy się rozwija, czy ogranicza działanie. Jeszcze lepszą perspektywę uzyskamy, jeśli przy analizie bieżącego sprawozdania sięgniemy też do poprzednich.

Duże różnice w analogicznych kwotach w zestawionych latach powinny zwrócić uwagę członków zarządu. Szczególnie nowe zarządy, które dopiero niedawno rozpoczęły sterowanie organizacją, muszą dokonać analizy takich różnic - pomogą im one zorientować się w kondycji NGO.

W dostępnych dla organizacji pozarządowych wzorach sprawozdań (poza wzorem najprostszym – dla jednostki mikro) ustawodawca pozwala na wybór miedzy dwoma wariantami rachunku zysków i strat: wariantem porównawczym a wariantem kalkulacyjnym. NGO wybierają zwykle wariant kalkulacyjny, który dzieli przychody i koszty wg typów prowadzonych działań, i bardziej sprawdza się przy realizacji projektów.

Dopytajmy, jeśli mamy wątpliwość co do wysokości kwoty ujętej w przychodach operacyjnych. Można poprosić księgowego lub biuro o zestawienie, które jest podstawą do wyliczenia konkretnej kwoty - co się na tę kwotę składa (ta rada jest uniwersalna – dopytujmy w przypadku innych kwot, jeśli ich wielkość nas zaskakuje, nie rozumiemy, skąd się biorą, bardzo różnią się od kwot z lat poprzednich etc.).

Rachunek może zawierać jeszcze punkt „Przychody finansowe” lub „Pozostałe przychody i zyski, w tym aktualizacja wartości aktywów”, gdzie znajdą się takie przychody, jak np. odsetki z konta bankowego czy z lokat.

Gdzie znajdzie się działalność odpłatna, a gdzie gospodarcza organizacji pozarządowej

• przychody działalności statutowej nieodpłatnej (gdzie znajdą się wymienione już wyżej najczęstsze przychody organizacji czyli dotacje, składki, 1% etc.) oraz
• przychody działalności statutowej - odpłatnej działalności pożytku publicznego.

Powyższych pozycji dotyczących działalności statutowej nie znajdziemy we wzorach z ustawy o rachunkowości. Są one przykładem rozwinięcia wzorów na potrzeby NGO, na które pozwala ustawa (art. 50 ust. 1).



Inaczej jest w przypadku przychodów z działalności gospodarczej. W rachunku zysków (poza wzorem dla jednostek mikro) „przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów” znajdują się na samym początku tabeli i są wyraźnie odróżnione od przychodów operacyjnych, grupujących większość przychodów organizacji pozarządowej.

Analogicznie jeśli w sprawozdaniu organizacji pozarządowej znajduje się rozbicie na przychody działalności statutowej nieodpłatnej i przychody działalności statutowej – odpłatnej, to tak samo rozbite będą koszty.

By dowiedzieć się, czego konkretnie dotyczyły koszty, składające się na kwoty zapisane w sprawozdaniu, odwołujemy się do informacji dodatkowej, do części z informacją o strukturze kosztów. Co warto sprawdzać? Jeśli po stronie przychodów była dotacja w wysokości x zł, to po stronie kosztów również powinna być ona wskazana, z identyczną kwotą (oczywiście przy założeniu, że projekt z dotacji został w całości zrealizowany i rozliczony).

Tabelę z rachunkiem zysków i strat zamyka podsumowanie, czyli odjęcie kosztów od przychodów. Najpierw pojawia się zysk (lub strata) BRUTTO, czyli dokładne podsumowanie wpisanych w przychody i koszty liczb.

Niżej znajduje się kwota podatku dochodowego. W przypadku dużej części organizacji kwota podatku wyniesie zero. W najprostszym dostępnym dla NGO wzorze rachunku (wzorze dla jednostek mikro) podsumowanie zaczyna się właśnie od kwoty podatku (pominięty jest wiersz z zyskiem lub stratą brutto).

o sprawozdaniach w PORADNIK.NGO.PL

• Sprawozdanie finansowe
• Sprawozdanie finansowe jednostki małej
• Sprawozdanie finansowe jednostki mikro
• Sprawozdanie finansowe jednostki mikro. Przykład z opisem

Jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – dowiesz się w serwisie poradnik.ngo.pl.