Publicystyka - ngo.pl

Magdalena Gajda: – Czy Podopieczni Fundacji Alivia często podejmują temat uporządkowania spraw majątkowych lub sporządzenia testamentu? 

Alicja Cichocka: – Z naszych doświadczeń wynika, że niestety zdecydowanie zbyt rzadko. Dla wielu pacjentów onkologicznych temat testamentu i sukcesji majątkowej pozostaje w sferze tabu. Zarówno chorzy, jak i ich bliscy często koncentrują się na zmaganiach z chorobą do ostatniego momentu. Dominuje nadzieja na remisję, a rozmowy o śmierci są postrzegane jako coś, co mogłoby tę nadzieję odebrać.

Z naszej perspektywy jako organizacji, widzimy ogromną potrzebę zmiany tej narracji. Porządkowanie spraw formalnych nie jest przecież zaprzeczeniem starań o zdrowie, lecz wyrazem odpowiedzialności i troski o bliskich. Dlatego tak ważna jest dla nas działalność Koalicji NAPISZ TESTAMENT: edukacja zarówno osób chorych, jak i zdrowych, w tym Darczyńców fundacji onkologicznych, że testament to narzędzie bezpieczeństwa, a nie symbol końca. Co ważne, to właśnie wśród naszych wieloletnich Darczyńców temat testamentu pojawia się częściej niż wśród Podopiecznych. Są to osoby zdrowe lub będące w stabilnym stanie zdrowia, które od lat świadomie wspierają Fundację i coraz częściej zastanawiają się, jak zapewnić ciągłość tej pomocy również w przyszłości. Dla nich testament nie jest rozmową o śmierci, lecz o wartościach, odpowiedzialności i pozostawieniu po sobie dobra, które ma realny sens.

Jak pacjenci z chorobami onkologicznymi podchodzą do sporządzenia testamentu jako czynności prawnej?

– Bardzo silny jest tzw. lęk magiczny, czyli podświadome przekonanie, że spisanie testamentu może „przywołać” śmierć albo oznacza rezygnację z leczenia. W efekcie temat jest odsuwany, a wiele osób po prostu nie wie, jak o nim rozmawiać i od czego zacząć.

Jeśli już pojawia się kwestia spisania testamentu, to niemal zawsze działanie to przepełnione jest troską o innych. Nawet pacjenci w bardzo zaawansowanym stadium choroby rzadko skupiają się na sobie. Ich myśli koncentrują się wokół dzieci, partnerów, rodziców. Testament postrzegany jest nie jako dokument prawny, ale jako sposób „uporządkowania świata”, który po nich zostanie.

Pacjenci chcą oszczędzić bliskim dodatkowego cierpienia: konfliktów rodzinnych, problemów formalnych, niepewności finansowej w czasie żałoby. Dlatego najczęściej pytają o to, jak sprawić, by dziedziczenie było jak najmniej obciążające, jak mieć pewność, że ich wola zostanie uszanowana, oraz jak zabezpieczyć dzieci czy osoby zależne.

Jednocześnie trzeba uczciwie powiedzieć, że także dla nas – jako zespołu fundacji – rozmowy o testamencie bywają trudne. Często brakuje nam narzędzi, wiedzy prawnej i pewności, jak w sposób bezpieczny i etyczny wchodzić w takie rozmowy. To kolejny argument za tym, jak potrzebna jest systemowa edukacja i wsparcie ekspertów, jakie oferuje Koalicja NAPISZ TESTAMENT.

Czy w Waszej fundacji są specjaliści, którzy rozmawiają z Waszymi Podopiecznymi o zarządzeniu majątkiem na wypadek śmierci i spisaniu testamentu?

– W ramach naszych działań oferujemy Podopiecznym dostęp do porad prawnych, m.in. poprzez platformę Moja Alivia. W praktyce jednak dotyczą one głównie kwestii bieżących: praw pacjenta, ubezpieczeń, świadczeń czy formalności związanych z leczeniem. Testamenty nadal bardzo rzadko pojawiają się jako bezpośredni temat rozmów.

Znacznie częściej pacjenci pytają o los środków zgromadzonych w ramach zbiórek publicznych - co stanie się z niewykorzystanymi pieniędzmi po ich śmierci i czy mogą one wesprzeć dzieci lub innych bliskich. To pokazuje, że potrzeba rozmowy o odpowiedzialnym zarządzaniu majątkiem istnieje, ale brakuje jasnych rozwiązań i adekwatnej wiedzy. Dlatego tak ważne jest łączenie wsparcia psychologicznego z wiedzą praktyczną i prawną. Koalicja NAPISZ TESTAMENT daje szansę, by te rozmowy przestały być improwizowane i obarczone lękiem, a stały się świadomym, mądrym elementem opieki – zarówno nad osobami chorymi, jak i nad Darczyńcami, którzy chcą pozostawić po sobie trwały, dobry ślad.

W jaki sposób Wasza organizacja pozyskuje środki na swoją działalność?

– Przede wszystkim dzięki wsparciu Darczyńców (indywidualnych, korporacyjnych i instytucjonalnych) oraz realizacji różnych form fundraisingu. Kluczowe narzędzia, które wdrażamy i rozwijamy, to:

• darowizny indywidualne - zarówno jednorazowe, jak i regularne wsparcie finansowe Darczyńców, które pozwala na codzienne funkcjonowanie organizacji i realizację programów pomocowych,
• 1,5 % podatku - jedno z ważniejszych źródeł finansowania działań pomocowych i edukacyjnych,
• wsparcie poprzez narzędzia płatnicze, takie jak mikrodonacje czy BLIK,
• współpraca z firmami i partnerami - m.in. poprzez oferty współpracy w zakresie społecznej odpowiedzialności biznesu,
• aktywizacja społeczna i kampanie tematyczne - np. zachęcanie do wsparcia Fundacji w szczególnych okazjach, np. podczas ślubów.

Działania te przekładają się na realne wsparcie dla pacjentów onkologicznych. Środki przekazywane są m.in. na finansowanie nierefundowanych terapii, prywatnych konsultacji, niezbędnych badań i dojazdów do placówek medycznych, a także na prowadzenie kampanii edukacyjnych i rzeczniczych.

A od jak dawna Wasza organizacja prowadzi działania za zakresu fundraisingu testamentowego? 

– Do tej pory nie prowadziliśmy systemowych działań w tym obszarze i nie mamy jeszcze zrealizowanych zapisów testamentowych. W przeszłości podejmowaliśmy pojedyncze, informacyjne próby (np. poprzez krótkie wzmianki na stronie internetowej), jednak nie przyniosły one realnych efektów. Choć obszar fundraisingu testamentowego jest u nas w fazie rozwoju, już teraz angażujemy się w jego promocję na stronie Fundacji oraz w działaniach komunikacyjnych. Wierzymy, że działania edukacyjne i współpraca w ramach Koalicji NAPISZ TESTAMENT pozwolą nam w przyszłości lepiej wykorzystać ten potencjał.

Dlaczego zdecydowaliście się na przystąpienie do Koalicji NAPISZ TESTAMENT?

– Ta decyzja była dla nas naturalną konsekwencją wcześniejszych doświadczeń i refleksji. Z jednej strony widzimy ogromną potrzebę rozmowy o testamentach, zarówno wśród osób chorych, jak i zdrowych Darczyńców. Z drugiej strony mamy świadomość, że jako organizacja nie posiadamy jeszcze wystarczających narzędzi, aby prowadzić te rozmowy w sposób skuteczny. Mamy nadzieję, że Koalicja da nam możliwość wymiany doświadczeń, nauki od innych organizacji i korzystania z dostępnych materiałów eksperckich, a także wspólnego budowania narracji, która zmienia społeczne postrzeganie testamentu. To dla nas ogromna wartość i ważny krok w kierunku profesjonalizacji tego obszaru działań.

Jakie widzicie dla siebie korzyści wynikające z faktu, że jesteście częścią grupy, która działa na rzecz rozwoju fundraisingu testamentowego w Polsce?

– Oprócz, wspominanej już, szansy na zdobycie wiedzy i kompetencji, które pozwolą nam prowadzić rozmowy o testamentach w sposób profesjonalny i dostosowany do wrażliwości naszych Darczyńców oraz Podopiecznych; równie ważnym profitem jest dla nas możliwość współtworzenia zmiany społecznej: odejście od myślenia o testamencie jako o temacie tabu czy wyłącznie związanym z chorobą.

Dla Fundacji Alivia  kluczowym obszarem jest edukacja i zmiana sposobu myślenia o testamencie. Chcemy odczarować przekonanie, że jego spisanie oznacza pogodzenie się z chorobą czy zbliżającą się śmiercią. Testament nie jest aktem rezygnacji ani negatywnym symbolem - to narzędzie odpowiedzialności, które pozwala uporządkować sprawy, zabezpieczyć siebie i bliskich, a często także przynosi ulgę i poczucie kontroli w niepewnej rzeczywistości. 

Bardzo zależy nam również na podkreślaniu, że testamentów nie powinno się sprowadzać wyłącznie do kontekstu choroby. Najlepszym momentem na ich sporządzenie jest czas, gdy jesteśmy zdrowi – bez presji, lęku i emocjonalnego ciężaru. Wtedy decyzje są najbardziej świadome i spokojne. Właśnie taką narrację chcemy wspólnie z Koalicją Testamentową wzmacniać i upowszechniać.

A w dłuższej perspektywie liczymy, że działania Koalicji NAPISZ TESTAMENT pomogą budować stabilne, przewidywalne źródło finansowania, które zapewni ciągłość wsparcia dla pacjentów onkologicznych i ich bliskich, a Darczyńcom pozwoli pozostawić po sobie trwały, wartościowy ślad. Chcemy, aby nasza obecność w Koalicji była nie tylko okazją do rozwoju, ale także realnym wsparciem dla wspólnych działań. Jako organizacja o szerokim zasięgu zamierzamy wykorzystywać naszą widoczność i zaufanie społeczne, by wzmacniać przekaz Koalicji i jej misję.

Kampania społeczna pn. NAPISZ TESTAMENT (www.napisztestament.org.pl) jest obecnie największym w Polsce przedsięwzięciem w obszarze edukacji testamentowej. Celem kampanii jest zachęcenie Polaków do spisywania testamentów na każdym etapie dorosłego życia jako jednego z najważniejszych dokumentów regulujących rodzinne sprawy majątkowe, a także do włączania do testamentów zapisów na rzecz organizacji pozarządowych. Kampanię realizuje specjalnie w tym celu zawiązana Koalicja NAPISZ TESTAMENT, która stawia sobie za zadanie stałe rozwijanie polskiego fundraisingu testamentowego. Obecnie, Koalicję tworzy i kampanię NAPISZ TESTAMENT realizuje obecnie 13 transparentnych, legitymujących się ogromnym dorobkiem organizacji pozarządowych wypełniających zadania społeczne w takich obszarach jak:

●       pomoc dzieciom: chorym (także przewlekle), umierającym, pozbawionym opieki, znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, a także ich rodzicom, bliskim, opiekunom;

●       wsparcie osób chorych na nowotwory, a także osób z niepełnosprawnościami i osób starszych;

●       obrona praw zwierząt, a także ochrona zagrożonych gatunków zwierząt i ochrona ekosystemów;

●       medyczna międzynarodowa pomoc humanitarna ofiarom konfliktów zbrojnych, epidemii i klęsk żywiołowych oraz społecznościom wykluczonym z dostępu do opieki zdrowotnej;

●       wsparcie utalentowanych, pracujących w Polsce naukowców i naukowczyń.

Członkami Koalicji organizacji pozarządowych NAPISZ TESTAMENT są:

●       Fundacja Onkologiczna Alivia

●       Stowarzyszenie SOS Wioski Dziecięce

●       Fundacja Międzynarodowy Ruch na Rzecz Zwierząt VIVA! 

●       Fundacja na rzecz Nauki Polskiej 

●       Stowarzyszenie mali bracia Ubogich

●       Fundacja DKMS

●       Fundacja Ronalda McDonalda

●       Fundacja Pociecha

●       Fundacja im. Doktora Piotra Janaszka PODAJ DALEJ

●       Fundacja Lekarze bez Granic

●       Fundacja Compassion in World Farming Polska

●       Fundacja Gajusz

●       Fundacja WWF Polska

Włącz swoją organizację do Koalicji NAPISZ TESTAMENT, aby wspólnie rozwijać w Polsce donacje testamentowe na cele społeczne. Informacji na temat Koalicji i kampanii udziela jej menedżerka, Magdalena Gajda, e-mail: [email protected]