Publicystyka - ngo.pl

Współczesny teatr uliczny narodził się w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej w latach 60. XX w. Był częścią ówczesnych protestacyjnych ruchów obywatelskich i kontrkulturowych. Zerwanie z tradycyjnym, mieszczańskim modelem teatru jako wydzielonego, elitarnego miejsca i wyjście w przestrzeń publiczną – na ulicę – było nową jakością. Bo to właśnie tam można było spotkać ludzi, którzy do teatru nie chodzą.

W Polsce początki tego rodzaju teatru to lata 70. XX w. i uliczne akcje Akademii Ruchu. Pierwszy festiwal teatrów ulicznych odbył się w Jeleniej Górze w 1983 roku. W latach 90. XX w. narodziły się kolejne: Festiwal Teatralny Malta w Poznaniu, Festiwal Artystów Ulicy w Szczecinie, Festiwal Teatrów Plenerowych i Ulicznych FETA w Gdańsku czy właśnie Sztuka Ulicy w Warszawie.

Współcześnie teatr uliczny nie jest już rodzajem kontrkulturowej aktywności, ale raczej formą wykorzystującą miejską przestrzeń jako scenę, scenografię, inspirację. Transformacji uległa też sama funkcja przestrzeni miejskiej. Znaczna część życia społecznego i towarzyskiego przeniosła się na ulice, place, skwery, do parków, klubów i galerii handlowych. Teatralne realizacje także. Dostarczają przeżyć estetycznych, budzą ciekawość, intrygują tam, gdzie bije puls miasta. Często dają widzom możliwość współtworzenia spektaklu lub prowokują do reakcji.

Festiwal Sztuka Ulicy odbywa się w Warszawie od 1993 roku. W tym roku już po raz 27 (!). Impreza na stałe wpisała się w letni kalendarz kulturalny stolicy. Organizatorem jest Stowarzyszenie Scena 96.

Tradycyjnie już, festiwal miał międzynarodową obsadę. Gościły dwa teatry z Czech – Cirkus trochu jinak i V.O.S.A Theatre, Circus BUNK z Belgii, Wędrujące lalki Pana Pezo z Rosji i Theater des Lachens z Niemiec.

Z rodzimych teatrów można było obejrzeć spektakle zaprezentowane przez Teatr Pantomimy Mimo i Teatr AKT z Warszawy, wrocławski Teatr Na Walizkach, Teatr Canoa i Teatr Ewolucji Cienia z Poznania, katowicki Teatr A Part, łódzki Teatr Ognia i Papieru oraz Walny – Teatr.

Przez dwa kolejne weekendy można było obejrzeć 13 różnych przedstawień. Były to zarówno duże, plenerowe widowiska, jak i kameralne przedstawienie w przyczepie przerobionej na salkę teatralną. Rozrywkowe spektakle w stylu cyrkowym, jak i adaptacja jednej z tragedii Szekspira. Bywało zarówno do śmiechu, jak i mrocznie, romantycznie, ale i złowieszczo, ekstatycznie lub kontemplacyjnie.

Sporo przedstawień miało "familijny" charakter – bawiły zarówno dzieci, jak i dorosłych. A większość w jakiś sposób angażowała publiczność – oglądający mogli stać się także aktorami. Najlepiej ta sztuka udała się chyba rosyjskiemu teatrowi Wędrujące lalki Pana Pezo, który ułożył do snu znaczną część widowni.

Przedstawienia odbywały się w różnych lokalizacjach. Na Rynku Nowego Miasta, czyli w typowo "turystycznym" miejscu, ale także w Parku Szczęśliwickim, na skwerze przy stacji metra Słodowiec oraz w Centrum Praskim Koneser. Wyjście poza śródmiejskie, utarte szlaki to z pewnością dobry pomysł na promowanie ulicznego teatru. Widać było, że część publiczności to okoliczni mieszkańcy.

Na tegorocznym festiwalu w przestrzeń publiczną weszli także rzeźbiarze. Na Rynku Nowego Miasta pojawiły się plenerowe rzeźby Antoniego Grabowskiego, Krzysztofa Franaszka oraz studentów Pracowni Rzeźby AW ASP w Warszawie. Notabene do rzeźbiarstwa nawiązywał też jeden z tegorocznych spektakli festiwalu. Teatr Ewolucji Cienia "ożywił" Nierozpoznanych – słynne plenerowe rzeźby Magdaleny Abakanowicz.

W pasażu Centrum Praskiego Koneser można było obejrzeć wystawę fotograficzną pt. …był, jest…. To zdjęcia ze spektakli kilkunastu polskich teatrów ulicznych i plenerowych działających po 4 czerwca 1989 r.