Publicystyka - ngo.pl

RAZEM ‘89 to koalicja organizacji pozarządowych. Powstała pięć lat temu, przy okazji 20. rocznicy obrad Okrągłego Stołu. Zainicjowały ją największe organizacje pozarządowe działające w Polsce. Inicjatywa szybko zyskała wsparcie innych, skupiając w szybkim tempie ponad 180 organizacji i instytucji z całego kraju. Połączyła je chęć wspólnego świętowania okrągłej rocznicy odzyskania wolności.

W tym obchodzimy kolejny jubileusz – 6 lutego minęło 25 lat od rozpoczęcia obrad Okrągłego Stołu. – Pomyśleliśmy, że to dobry moment, żeby na nowo obudzić tę inicjatywę, rozszerzyć jej działania i realizować je przez cały 2014 rok – mówiła Justyna Duriasz-Bułhak z Fundacji Wspomagania Wsi podczas inauguracyjnego spotkania.

„Tak jak wtedy, chcemy budzić radość i dumę z osiągnięć i sukcesów, ale też namysł nad tym, co się nie udało, co zrobiliśmy źle i czego zaniechaliśmy. Chcemy inspirować aktywność obywatelską, przypominać o odpowiedzialności za wolność, budować poczucie solidarności i wspólnej troski o przyszłość” – czytamy na internetowej stronie inicjatywy – razem89.pl.

Ten adres będzie w tym roku wyjątkowo pomocny. Znajdziemy tam informacje, co wydarzy się z okazji 25. rocznicy Okrągłego Stołu. Strona została przygotowana w ten sposób, aby jej użytkownicy mogli nie tylko dowiedzieć się o zaplanowanych wydarzeniach, ale również, aby mogli samodzielnie zgłaszać własne inicjatywy. – Mogą to być wydarzenia sportowe, kulturalne, dyskusje czy konferencje. Nie będziemy ich wartościować – mówi Michał Jurczyga z sekretariatu RAZEM ‘89.

Choć tegoroczne działania rocznicowe zostały dopiero zainaugurowane, zostało już zgłoszonych kilkanaście inicjatyw. W Drezdenku od lutego do końca maja odbędą się spotkania z uczestnikami rozmów Okrągłego Stołu. W Ciechanowie z kolei uczniowie szkół przygotowują film animowany, plakaty oraz prace literackie. W Rydzewie odbędzie się „Bieg po demokrację”. Uczestnicy otrzymają tekst na temat przemian z 1989 roku. W trakcie biegu, na 100 metrów przed metą, będą musieli odpowiedzieć na 10 pytań. Ten, kto udzieli poprawnych odpowiedzi, pobiegnie dalej. Za każdą błędną odpowiedź trzeba będzie „zapłacić” pięcioma przysiadami. W Lublinie na Placu Litewskim stanie z kolei instalacja artystyczna zbudowana z pudeł – 170 urn wyborczych. (Tyle było wtedy w Lublinie komisji wyborczych).

Wszystkie wydarzenia są uporządkowane geograficznie i chronologicznie. Z łatwością będzie można sprawdzić, jakie inicjatywy odbędą się w naszej najbliższej okolicy.

Spotkanie inaugurujące tegoroczne wydarzenia rocznicowe odbyło się 6 lutego w sali im. Stanisława Nowaka w budynku Instytutu Socjologii UW przy ul. Karowej 18. Czas i miejsce nie było przypadkowe. Tego dnia rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu. Sala im. Stanisława Nowaka to z kolei miejsce, w którym 25 lat temu spotkali się opozycjoniści tuż przed rozpoczęciem obrad.

– Klimat tamtego spotkania był taki, jak tego dzisiaj – mówił Henryk Wujec, obecnie doradca Prezydenta RP. – Wtedy tu, w tym miejscu (Henryk Wujec wskazuje na miejsca przy biurku) siedział Wałęsa, ale siedzieli też: Geremek, Mazowiecki, Kuroń. Moim zdaniem warto ich wspomnieć, bo byli najważniejsi przy tym Okrągłym Stole. Teraz są z nami już tylko duchem. Niech nas wspomagają, będą nam bardzo potrzebni – powiedział Wujec. Sala odpowiedziała brawami.

Organizatorzy spotkania odtworzyli fragment filmu „Stół bez kantów” w reżyserii Piotra Bikonta, który przypomniał tamto spotkanie. Henryk Wujec, stojąc w tym samym miejscu, choć 25 lat młodszy, wyczytuje listę obecności. Chwilę później głos zabiera Lech Wałęsa: „Chciałem się bardzo serdecznie pokłonić państwu i jednocześnie chciałem w tym momencie prosić państwa o to, żebyśmy zwrócili uwagę na to, że jesteśmy drużyną. Drużyną i zwycięstwo musi być drużynowe.” Przerywa mu Adam Michnik: „Ja pytanie mam. Dlaczego pan zmienił strategię? Miało być odwrotnie, że zwycięstwo miało być indywidualne, a porażka drużynowa”. Sala wybucha śmiechem – wtedy (co widać na filmie) i dziś.

– Jestem bardzo wdzięczny, że skojarzyli państwo tę salę z rozmowami Okrągłego Stołu – mówił do organizatorów prof. Krzysztof Koseła, Dziekan Wydziału Socjologii UW, gospodarz spotkania. – To bardzo ociepla ten budynek. Od tej pory będę patrzył na niego jak na miejsce historyczne – dużo cieplejszym okiem.

Do sali w budynku przy ulicy Karowej odniosła się również Karolina Wigura z Instytutu Socjologii UW. – Jako przedstawicielka młodego pokolenia chciałam powiedzieć, że w Instytucje Socjologii spędziłam ponad dekadę i nie miałam pojęcia o tym, że Okrągły Stół zaczął się na tej sali. Rozmawiałam z kolegami w moim wieku i oni też nie wiedzieli. Krótko mówiąc – nie powiedzieliście nam tego! – mówiła do byłych opozycjonistów. – Z pewnością jest jeszcze dużo do opowiedzenia.

Prof. Ireneusz Krzemiński podczas spotkania zaprezentował najnowsze badania CBOS-u, dotyczące oceny obrad Okrągłego Stołu. Wynika z nich, że 42 proc. Polaków ma pozytywny stosunek do wydarzeń sprzed 25 lat. – 10 proc. ma negatywny stosunek, a 37 proc. mówi: „a co mnie to obchodzi?”. I to jest właśnie święto demokracji – mówił socjolog. Do wyników odniosła się również Karolina Wigura. – Wcale mnie nie dziwią – mówiła. – Wy tę rzeczywistość zbudowaliście czy zdobyliście, a my ją zastaliśmy. Skoro jest to rzeczywistość zastana, to wiele osób będzie wobec niej obojętnych.

– Demokracja jest takim systemem, który daje człowiekowi swobodę, prawdo do obojętności – mówił prof. Krzemiński. – Warto, aby ta swoboda, ta obojętność przypominała jednak o tych wartościach wspólnego losu, który wszyscy, nawet ci, którzy mówią, że jest im to obojętne, powinni sobie od czasu do czasu przypominać.