Publicystyka - ngo.pl

Z pewnością każdy z wymienionych powodów ma jakiś wpływ na postawę pracodawców. Prawdopodobnie różne względy mogą przeważać w konkretnych sytuacjach, a najciekawszy byłby obraz uzyskany z zestawienia ich z rodzajem pracodawcy (komercyjne firmy, administracja publiczna, organizacje pozarządowe, sektor pracy chronionej). Zdając sobie sprawę z uproszczeń towarzyszących takiemu zaproszeniu, proponujemy Państwu wzięcie udziału w sondzie. Spróbujmy ocenić, dlaczego pracodawcy zatrudniają osoby niepełnosprawne. Wydaje się, że taka ocena może być potem przydatna przy refleksji nad tym, co zmieniać w systemie rehabilitacji zawodowej. Powody pracodawców mogą się bowiem przekładać na strategiczne decyzje i wybór priorytetów; czy najważniejsze jest społeczne nastawienie (a więc kampanie i uświadamianie), czy system edukacji – przygotowanie niepełnosprawnych pracowników, a może system dofinansowania i inne ulgi dla pracodawców? Sonda znajduje się na stronach serwisu pomocspoleczna.ngo.pl.

Wrażliwi dają pracę
Prowadzenie firmy można łączyć z wrażliwością społeczną. Pracodawcy dają na to dowody o czym dowiadujemy się, poznając np. laureatów cyklicznego konkursu „Dobroczyńca Roku”. Społeczne zaangażowanie może się m.in. przekładać na tworzenie miejsc pracy dla osób, którym nie jest łatwo znaleźć zatrudnienie. Trudno wyrokować ile jest w tym wrażliwości a ile innych powodów (np. dbałości o wizerunek). Jednak bez zaglądania w serca pracodawców można wyjaśnić takie zachowania w racjonalny sposób.

W niczyim interesie jest marginalizowanie pewnej części społeczeństwa – z ekonomicznego punktu widzenia jest to mniej efektywne, po prostu droższe. Z ludzkiego punktu widzenia – po prostu niesprawiedliwe. Rolą przede wszystkim państwa, ale i organizacji pracodawców i organizacji pozarządowych jest wspieranie pełnej partycypacji i włączania osób z niepełnosprawnością w procesy gospodarcze i społeczne – tłumaczy Henryka Bochniarz (patrz: „Trzeba być aktywnym”, Marian Maciuła, ngo:sprawni.gazeta.ngo.pl, kwiecień 2006).

Kalkuluje się - zatrudniamy
Ważna część ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dotyczy korzyści jakie odnoszą pracodawcy, mający w swoim zespole niepełnosprawnych pracowników. Ustawa zwalnia ich z obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Jednocześnie oferuje możliwość skorzystania z dofinansowania do wynagrodzenia niepełnosprawnego pracownika, dofinansowania do składek, dostosowania stanowiska pracy, zatrudnienia asystenta, zwalnia z wybranych podatków i opłat, pomaga w spłacie kredytów. W Polsce, w oparciu o te przywileje wykształcił się całkiem pokaźny sektor tzw. pracy chronionej. Ocenia się, że jesteśmy w ścisłej europejskiej czołówce jeśli chodzi o ilość zakładów pracy chronionej (zpch). Jednocześnie poziom aktywności zawodowej niepełnosprawnych stawia nas na szarym końcu wśród państw starego kontynentu. Ten paradoks próbuje się wyjaśniać sugerując, że z systemu korzystają głównie pracodawcy – nie działa on natomiast na korzyść niepełnosprawnych. Dlatego od kilku lat trwają prace nad zmianą. Zpch-om odbierane są kolejne przywileje i próbuje się przekierować pomoc (dofinansowania) do pracodawców z otwartego rynku pracy. Ci ostatni jednak nie palą się do skorzystania ze wsparcia. Teoretycznie bowiem nie można liczyć na dodatkowe gratyfikacje. Dostajemy tylko tyle, ile tracimy (tzn. ile musimy dołożyć do zatrudnienia niepełnosprawnego). Tak określony system to system wyrównywania szans, z poszanowaniem zasad gospodarki rynkowej i praw konkurencji. Pozostaje jeszcze kwestia zawiłych i nieczytelnych regulacji, które skutecznie odstraszają ceniących swój czas i energię pracodawców.

Sprawny w pracy
Czyli dobrze wykształcony, kompetentny, zaangażowany. Z pewnością znajdziemy niepełnosprawnych pracowników, którzy mają właśnie te cechy, jednak nie można ich przypisać niepełnosprawnym jako grupie. Konkurencyjność niepełnosprawnych to głównie sprawa przyszłości i odpowiedniego systemu edukacji. Aby ułatwić niepełnosprawnym dostęp do rynku pracy trzeba w pierwszej kolejności zadbać o ich dostęp do systemu kształcenia. Jest to proces, który nie przyniesie natychmiastowego efektu. Warto jednak pamiętać, że jedną z ważnych na rynku pracy cech – lojalność i przywiązanie do przyszłego pracodawcy – niepełnosprawni posiedli w stopniu dominującym już dziś.

Praca dla osoby niepełnosprawnej jest często najwyższą formą rehabilitacji. Daje możliwość nie tylko uzyskania środków do życia, ale także pozwala na codzienny kontakt z otoczeniem, daje więc nieocenione możliwości rehabilitacji społecznej, życia w naturalnym środowisku człowieka, bez segregacyjnego podejścia. Możliwość pracy i zarabiania daje ogromną satysfakcję i poczucie, iż nie jest się na czyimś utrzymaniu. Biorąc to pod uwagę należy pamiętać, iż osoba niepełnosprawna najczęściej będzie miała dużo większą motywację do pracy niż pozostali pracownicy. Będzie też bardziej szanowała pracę, bo ma zdecydowanie mniejsze szanse uzyskania zatrudnienia i więcej trudu kosztuje ją zdobycie pracy. – pisze Mariusz Świerczyński, w opracowaniu „Niepełnosprawni – rehabilitacja zawodowa i społeczna”.

Sonda: Dlaczego pracodawcy zatrudniają osoby niepełnosprawne? - na stronach serwisu pomocspoleczna.ngo.pl. Zapraszamy!

______________________
Tekst powstał w ramach projektu "Ngo:sprawni. Niepełnosprawni - pełnosprawni pracownicy organizacji pozarządowych", realizowanego w latach 2005-2007 przez Stowarzyszenie Klon/Jawor. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.