Słownik wolontariusza. Podstawowe pojęcia ze świata NGO
Zaczynasz przygodę z wolontariatem i czujesz się trochę zagubiony wśród słów takich jak „grant”, „porozumienie wolontariackie” czy „rezultat projektu”? To normalne – środowisko organizacji pozarządowych ma swój specyficzny język. Poniżej znajdziesz krótkie wyjaśnienia najważniejszych pojęć, które pomogą Ci lepiej odnaleźć się w tym świecie.
Rodzaje wolontariatu
- Wolontariat akcyjny – zaangażowanie jednorazowe lub krótkoterminowe, np. pomoc podczas zbiórki żywności, biegu charytatywnego czy festynu.
- Wolontariat stały – regularne, długofalowe zaangażowanie w działania organizacji, np. cotygodniowa pomoc w świetlicy środowiskowej.
- Wolontariat kompetencyjny – polega na wykorzystaniu konkretnych, zawodowych umiejętności (np. prawnik pomaga w sprawach formalnych, grafik projektuje materiały organizacji).
- Wolontariat pracowniczy – forma wspierana przez firmę, w ramach której pracownicy angażują się w działania społeczne, często w czasie pracy i z inicjatywy pracodawcy.
- Wolontariat szkolny – prowadzony przez uczniów, zwykle we współpracy ze szkołą, np. w ramach szkolnych klubów wolontariatu.
- Wolontariat senioralny – angażuje osoby starsze, które dzielą się swoim czasem, doświadczeniem i umiejętnościami.
- Wolontariat zagraniczny – działania podejmowane poza granicami kraju, np. w ramach międzynarodowych programów wymiany (jak Europejski Korpus Solidarności).
Formy działania organizacji
- Fundacja – organizacja pozarządowa powoływana przez fundatora (osobę lub instytucję) do realizacji określonego celu społecznego, opierająca się na majątku przekazanym przez fundatora.
- Stowarzyszenie – organizacja zrzeszająca osoby wokół wspólnego celu, oparta na członkostwie – to członkowie decydują o kierunkach działania.
- Grupa nieformalna – zespół osób działających wspólnie na rzecz jakiejś sprawy, ale bez rejestracji jako odrębny podmiot prawny.
- Inicjatywa – konkretne działanie lub pomysł podjęty przez organizację, grupę nieformalną albo pojedyncze osoby, często o mniejszej skali niż projekt.
- Akcja – krótkotrwałe, zwykle jednorazowe działanie o określonym, wąskim celu (np. akcja sprzątania parku).
- Projekt – zaplanowane, ograniczone w czasie działanie z określonymi celami, harmonogramem i budżetem, zwykle finansowane z zewnętrznych źródeł.
Finansowanie działań
- Grant – środki finansowe przyznawane organizacji na realizację konkretnego projektu, zwykle w ramach konkursu.
- Dofinansowanie – wsparcie finansowe pokrywające część lub całość kosztów działania (może pochodzić z grantu, dotacji, sponsoringu itp.).
- Przesunięcie środków – zmiana w budżecie projektu polegająca na przeniesieniu części zaplanowanych wydatków między różnymi pozycjami kosztorysu, zwykle wymagająca zgody grantodawcy.
- Zwrot kosztów – rekompensata wydatków poniesionych przez wolontariusza w związku z jego działaniami (np. za dojazd czy materiały), wypłacana na podstawie przedstawionych dokumentów.
Formalności i dokumenty
- Wolontariusz – osoba, która dobrowolnie i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na rzecz organizacji lub instytucji, zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
- Porozumienie wolontariackie – dokument określający zasady współpracy między wolontariuszem a organizacją: zakres zadań, czas trwania, prawa i obowiązki obu stron.
- Ubezpieczenie NNW – ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, które organizacja może (a w niektórych przypadkach musi) zapewnić wolontariuszowi na czas wykonywania świadczeń.
- Zaświadczenie o wolontariacie – dokument potwierdzający okres i rodzaj wykonywanej pracy wolontariackiej, przydatny np. przy rekrutacji do pracy czy szkoły.
- Sprawozdanie – dokument podsumowujący przebieg i efekty projektu lub działań organizacji, często wymagany przez grantodawcę lub instytucje nadzorujące.
- Rezultat – konkretny, mierzalny efekt działań podjętych w ramach projektu (np. liczba przeszkolonych osób, liczba zorganizowanych wydarzeń).
- Koordynator – osoba odpowiedzialna za organizację i nadzór nad przebiegiem projektu lub pracą wolontariuszy – to zwykle pierwsza osoba kontaktowa dla nowego wolontariusza.
Znajomość tych pojęć nie jest oczywiście warunkiem koniecznym, by zacząć działać, ale z pewnością ułatwi Ci komunikację z organizacją i pozwoli poczuć się pewniej już od pierwszych dni współpracy.
Sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków „Korpusu Solidarności – Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018–2030”.
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
-
Galeria Apteka Sztuki ZAZ
-
Dorota Setniewska, ngo.pl