Śledztwo w Hydropolis i naukowe odkrycia w Gdyni. Wielki finał programu „Życie nad wodą”
68 uczniów z trzech olsztyńskich szkół podstawowych, dziesiątki godzin lekcji warsztatowych nad jeziorami i rzeką, kilkanaście worków pełnych odpadów zebranych podczas akcji terenowych i ekscytujące wyprawy naukowe na drugi koniec Polski – tak wyglądał program edukacyjny „Życie nad wodą”. Inicjatywa została zorganizowana przez Fundację Czysta Rzeka.
Projekt zrealizowano dzięki grantowi Meridiam Endowment Fund oraz wsparciu partnera Dobra Energia dla Olsztyna sp. z o.o., zakończyła się spektakularnymi wyjazdami do Wrocławia oraz Gdyni.
Program „Życie nad wodą” miał na celu zaszczepienie w młodych ludziach odpowiedzialności za najbliższe otoczenie przyrodnicze poprzez „adopcję” lokalnych akwenów i pełnienie nad nimi całorocznej opieki.
Uczniowie przez cały rok regularnie spotykali się z ekspertami Fundacji Czysta Rzeka: dr. inż. Konradem Staweckim, hydrobiologiem oraz Izabelą Sałamachą, edukatorką ekologiczną i przyrodniczą, a także przewodniczką kąpieli leśnych, łącząc wiedzę teoretyczną z praktyką. Cała przygoda rozpoczęła się jesienią, kiedy to odbyły się pierwsze warsztaty edukacyjne nad wodą, połączone z akcją sprzątania brzegów oraz wyciszającą kąpielą leśną. Zimą młodzież prowadziła samodzielne obserwacje przyrody, zapisując swoje wnioski w specjalnie opracowanych na cele projektu dzienniczkach. Wiosną uczestnicy dwukrotnie spotkali się z edukatorami w swoich „wodnych laboratoriach” pod gołym niebem, by przeprowadzić profesjonalne badania jakości i czystości wody oraz uruchamiać zmysły w celu pogłębiania kontaktu z naturą. Kulminacją tych działań były akcje sprzątania nad zaadoptowanymi akwenami, podczas których uczniowie własnoręcznie usuwali odpady zagrażające lokalnemu ekosystemowi.
W projekcie wzięły udział trzy szkoły z Olsztyna, z których każda otoczyła troską inny obiekt przyrodniczy:
- Szkoła Podstawowa nr 30 im. Marii Zientary-Malewskiej – opiekująca się Jeziorem Kortowskim,
- Szkoła Podstawowa nr 14 im. Marii Konopnickiej – sprawująca opiekę nad rzeką Łyną,
- Szkoła Podstawowa nr 7 im. Ziemi Warmińskiej – dbająca o czystość wokół Jeziora Długiego.
Z Olsztyna na naukowe szlaki: Wrocław i Gdynia
Zwieńczeniem całorocznego zaangażowania i pracy były dedykowane wycieczki edukacyjne dla trzech klas, w których wzięło udział łącznie 68 uczniów dwóch klas siódmych i jednej klasy piątej. Siódmoklasiści wyruszyli w daleką, bo aż do Wrocławia, wyprawę nad Odrę, gdzie mieli szansę poznać niuanse meandrowania rzeki w mieście na przestrzeni lat. Wielki edukacyjny finał odbył się natomiast w nowoczesnym centrum wiedzy o wodzie – Hydropolis, gdzie młodzi ludzie badali tajemnice głębin, zwiedzali strefy ekologiczne oraz poznawali globalne procesy klimatyczne, a następnie wzięli udział w warsztatach w laboratorium, odkrywając tajemnice śledztwa.
Z kolei młodsi koledzy z klasy piątej przeżyli wielką morską przygodę w Gdyni. Wizytę nad morzem rozpoczęli od podziwiania imponujących statków w gdyńskim porcie, w tym legendarnego okrętu „Błyskawica”. Stamtąd spacerem udali się na plażę, gdzie z wielką przyjemnością schłodzili się w wodach Bałtyku. Pełen wrażeń dzień zwieńczyła wizyta w Centrum Nauki Experyment. Uczniowie mogli samodzielnie poeksperymentować na tamtejszych wystawach stałych. Ich szczególną uwagę przykuły interaktywne ekspozycje ściśle związane z ideą projektu, takie jak: „Hydroświat”, „Tajemnice głębin” oraz „Drzewo życia”.
„Edukacja ekologiczna w murach szkolnych jest ważna, ale to wyjście w teren i możliwość doświadczania przez cały rok dają trwałe rezultaty. Kiedy młody człowiek najpierw sam bada, a potem sprząta rzekę czy jezioro w swojej okolicy, obserwuje ją przez niemal cztery pory roku, a na koniec wyrusza do nowoczesnego centrum nauki nad morze czy nad inną wielką rzekę zaczyna rozumieć, że woda to połączony, żywy krwioobieg, od którego zależy kondycja całej planety. Poprzez takie angażujące działania realnie możemy wpływać na kondycję lokalnej przyrody i chronić ją. Kończymy ten rok z poczuciem, że zasialiśmy w uczniach ziarno prawdziwej odpowiedzialności za środowisko i uruchomiliśmy poczucie sprawczości w najbliższym otoczeniu, blisko domu czy szkoły, w swoim mieście, czyli w Olsztynie” – podsumowuje Izabela Sałamacha, koordynatorka projektów edukacyjnych Fundacji Czysta Rzeka.
Współpraca dla klimatu i edukacji
Program był realizowany w Olsztynie w ramach grantu Meridiam Endowment Fund oraz przy wsparciu partnera – Dobra Energia dla Olsztyna sp. z o.o. Patronat Honorowy nad programem objęli: Prezydent Olsztyna Robert Szewczyk oraz Warmińsko-Mazurska Kurator Oświaty – Jolanta Weronika Skrzypczyńska.
„Współczesna ochrona środowiska opiera się na dwóch filarach: nowoczesnej, infrastrukturalnej transformacji oraz świadomym społeczeństwie. Jako Dobra Energia dla Olsztyna na co dzień dbamy o to pierwsze, ale wiemy, że bez ciągłej edukacji najmłodszych pokoleń nie zmienimy przyszłości naszych zasobów przyrodniczych. Jesteśmy dumni, że mogliśmy wesprzeć tak wartościowy, angażujący i pełen pasji program. Widząc zaangażowanie tych uczniów na warsztatach i podczas akcji sprzątania, wiemy, że ta inwestycja zwróci się nam wszystkim z nawiązką. Takie praktyczne lekcje i dbałość o czystość środowiska bezpośrednio przyczyniają się do ochrony bioróżnorodności w naszym regionie” – podkreśla Krzysztof Witkowski, prezes zarządu spółki Dobra Energia dla Olsztyna, partnera projektu.
Fundacja Czysta Rzeka podkreśla, że doświadczenia zebrane podczas olsztyńskiej edycji programu staną się inspiracją do kontynuowania i rozwijania projektów edukacyjnych mających na celu ochronę ekosystemów wodnych w kolejnych latach.
O Fundacji Czysta Rzeka: Organizacja pozarządowa bazująca na wieloletnim doświadczeniu przeprowadzania akcji społecznego sprzątania rzek i terenów zielonych pod nazwą „Operacja Czysta Rzeka”. Warmia i Mazury plasują się wysoko wśród zaangażowanych w tę inicjatywę regionów. Tylko w tym roku odbyły się tutaj 116 akcji, w ramach których 3754 uczestników zebrało ponad 60 ton odpadów. W 2023 r. za działania promujące ochrony przyrody na Warmii Operacja Czysta Rzeka wygrała w plebiscycie KLIMATYCZNI. Skupia wokół siebie zaangażowaną społeczność, która usuwa odpady z łona natury, promując postawę ekologicznej wrażliwości. Obecnie fundacja koncentruje swoje działania na długofalowej edukacji ekologicznej w zakresie ochrony zasobów wodnych, odpowiedzialnego i prośrodowiskowego stylu życia, w tym zarządzania odpadami oraz promocji zrównoważonego rozwoju społeczności lokalnych.
Fundatorem Fundacji Czysta Rzeka jest 5 Strona Sp. z.o.o – wydawca czasopisma „Kraina Bugu”, inicjator Operacji Czysta Rzeka.
Więcej informacji na https://czystarzeka.org/.
Źródło: Fundacja Czysta Rzeka