Publicystyka - ngo.pl

Z ogromnym niepokojem zapoznaliśmy się z pismem Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 14 lipca 2026 r. (sygn. VII.7031.43.2026.AT). Urząd poinformował w nim o przyjęciu wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej i odstąpieniu od dalszych działań. Przyjęcie przez RPO jednostronnej narracji resortu – bez uwzględnienia realiów i opinii niezależnych ekspertów – to niebezpieczny precedens.

Ponieważ doszło do zmiany na stanowisku Rzecznika, zwróciliśmy się bezpośrednio do nowej Pani Rzecznik, mec. Sylwii Gregorczyk-Abram, z ponownym wnioskiem o osobiste spotkanie. Do pisma dołączyliśmy materiał dowodowy: ponad 600 zanonimizowanych świadectw i oświadczeń poparcia zebranych przy okazji petycji do Parlamentu Europejskiego. Przedstawiają one porażający obraz problemów, z jakimi w wyniku decyzji MEN zmagają się dziś polskie rodziny.

Wprowadzane na siłę, bez żadnego okresu przejściowego zmiany wywołały natychmiastowy paraliż. Przykład największej szkoły edukacji domowej pokazuje skalę absurdu: w samym środku wakacji placówka została zmuszona do wysłania do rodziców aż 30 000 uczniów wzorów porozumień dotyczących wyłącznie stacjonarnych egzaminów.

Zespół biura muszą w miesiąc odebrać, zweryfikować, podpisać i zarchiwizować dziesiątki tysięcy dokumentów. Zmuszanie kadry do pracy w takich warunkach pod presją arbitralnego terminu 1 września nosi znamiona mobbingu instytucjonalnego i jawnego naruszenia praw pracowniczych przez MEN.

Teza MEN, jakoby egzaminy online nigdy nie miały podstaw prawnych, została powielona przez BRPO całkowicie bezkrytycznie. Tymczasem argumentacja ministerstwa została zdruzgotana przez kluczowe instytucje:

Mimo to MEN brnie w restrykcje, a RPO dotychczas biernie się temu przyglądał.

- Ekspertyzy prawne (m.in. prof. dr. hab. Mateusza Pilicha) jednoznacznie potwierdzają, że forma zdalna była i jest w pełni legalna na gruncie konstytucyjnych zasad wolności.

- Kancelaria Prezydenta RP (Dyrektor Tomasz Kulikowski) skierowała do Minister Barbary Nowackiej formalny wniosek o ponowne rozpatrzenie skarg rodziców, wskazując na zagrożenia wynikające z nakazu stacjonarności.

- Rządowe Centrum Legislacji (RCL) wprost zarzuciło MEN brak delegacji ustawowej do wprowadzania sztywnych zakazów technologicznych.

Niezwykłe oburzenie naszej społeczności budzi argumentacja, po którą w oficjalnej odpowiedzi na interpelację poselską nr 17582 sięgnęła Minister Edukacji. Uzasadniając wprowadzenie restrykcji, Pani Minister powołała się na art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (ochrona praw dziecka) i wprost zestawiła legalną formę edukacji domowej z drastycznymi przypadkami kryminalnymi – odwołując się do tragicznej sprawy skatowanego na śmierć Kamilka z Częstochowy oraz doniesień o bezprawnym przetrzymywaniu osób w izolacji przez 27 i 30 lat.

Zestawianie setek tysięcy kochających, odpowiedzialnych rodziców ze sferą najcięższej przestępczości i patologii jest działaniem skandalicznym, stygmatyzującym i całkowicie niedopuszczalnym w państwie prawa. Dowodzi to braku merytorycznych argumentów po stronie MEN oraz próby odgórnego zdyskredytowania całej społeczności edukacji domowej.

Chcemy podkreślić jedno: nie sprzeciwiamy się samemu regulowaniu przepisów. Potrzebujemy jednak przemyślanych, uczciwych zmian na poziomie ustawy, które raz na zawsze uregulują dopuszczalność egzaminów online w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach. Sprzeciwiamy się natomiast chaotycznemu rozporządzeniu, usiłującemu z dnia na dzień zniszczyć sprawdzony system.

Nie wyrażamy zgody na ignorowanie głosu 60 000 uczniów, ich rodziców oraz nauczycieli. Oczekujemy od nowej Rzecznik Praw Obywatelskich, mec. Sylwii Gregorczyk-Abram, podjęcia natychmiastowych działań i wyznaczenia terminu spotkania.

Załączniki:

1. Wystąpienie do nowej RPO - Sylwii Gregorczyk-Abram

Załączniki z kadencji prof. Wiącka i bierność RPO:

1. Pismo od RPO do MEN
2. Pismo z wyjaśnieniami MEN (PDF) 
3. Informacja od RPO, że akceptuje wyjaśnienia MEN (PDF)