Fundacja Klementyna opublikowała wyniki raportu dotyczącego sytuacji seniorów na południowym Mazowszu. Badanie prowadzone w powiatach białobrzeskim, grójeckim, kozienickim, radomskim oraz na terenie miasta Radomia po raz kolejny potwierdza, że samotność i pogarszający się dobrostan psychiczny osób starszych stają się jednym z najpoważniejszych wyzwań społecznych w regionie.
Samotność, która nie jest wyborem
Z zebranych danych wynika, że co czwarty senior w regionie mieszka samotnie, a w grupie osób po 80. roku życia odsetek ten jest jeszcze wyższy. Dla wielu z nich samotność nie oznacza jedynie pustego domu, ale realny brak wsparcia w codzienności.
Badanie pokazuje, że:
- 20 000 seniorów nie ma nikogo, komu mogliby powiedzieć, że są smutni,
- 9 800 osób nie ma do kogo zadzwonić, gdy dopada ich przygnębienie,
- 8 500 seniorów nie ma nikogo, kto mógłby pomóc im w sytuacji choroby,
- 28 000 osób nie ma możliwości poprosić o choćby niewielkie wsparcie finansowe.
To nie są abstrakcyjne liczby. To sytuacje dotyczące osób mieszkających w tej samej gminie, często na tej samej ulicy.
Depresja - ukryty fundament problemu
Wyniki raportu są alarmujące również w kontekście zdrowia psychicznego. 28% seniorów deklaruje objawy depresji - od obniżonego nastroju po nasilone poczucie bezradności i izolacji. Szczególnie narażone są osoby powyżej 80. roku życia: ponad połowa z nich wykazuje umiarkowane lub znaczne symptomy depresyjne.
W grupach wysokiego ryzyka znajdują się także:
- osoby owdowiałe - 34% wykazuje objawy depresji,
- osoby mieszkające samotnie - 38%.
Jak podkreślają autorzy raportu, depresja senioralna często przebiega inaczej niż u osób młodszych. Rzadziej objawia się smutkiem, częściej wycofaniem, problemami ze snem czy rezygnacją z aktywności. To sprawia, że łatwo ją przeoczyć.
Konsekwencje społeczne i zdrowotne
Naukowcy i praktycy od lat zwracają uwagę, że samotność nie jest tylko stanem emocjonalnym, a wpływa na zdrowie podobnie jak choroby przewlekłe. Zwiększa ryzyko:
- pogorszenia funkcji poznawczych,
- szybszego rozwoju chorób otępiennych,
- obniżenia odporności,
- nadciśnienia i chorób serca,
- a nawet przedwczesnej śmierci.
W regionach wiejskich, gdzie mobilność seniorów jest ograniczona, a sieć usług wspierających - rzadsza, problem eskalacji samotności widoczny jest szczególnie wyraźnie.
Dlaczego te dane są tak istotne?
Raport Fundacji Klementyna powstał po to, by możliwie precyzyjnie odpowiedzieć na pytanie: czego najbardziej brakuje seniorom na swoim terenie zamieszkania? Zebrane dane stanowią podstawę do planowania wsparcia, projektów społecznych, a także lokalnych polityk senioralnych.
Badacze zwracają uwagę, że szczególnie ważne są miejsca, które łączą aktywność, wsparcie psychologiczne, rehabilitację i relacje społeczne - elementy uznawane za najskuteczniejszą formę profilaktyki depresji i utraty samodzielności.
Wnioski dla samorządów i organizacji społecznych
W świetle raportu najpilniejsze potrzeby to:
- zapewnienie regularnego wsparcia psychologicznego,
- tworzenie lokalnych przestrzeni, które przeciwdziałają samotności,
- rozwój transportu dla osób starszych mieszkających poza miastem,
- dostęp do zajęć ruchowych i rehabilitacji,
- systemowe działania na rzecz budowania relacji społecznych.
Z perspektywy autorów raportu kluczowe jest jedno: samotność nie powinna być normą w późnej dorosłości, a dane z południowego Mazowsza jasno pokazują, że dziś jest problemem powszechnym.
Pełna wersja raportu zawiera szczegółowe wyniki badań, analizy oraz wnioski pomocne w planowaniu lokalnych działań społecznych. Zachęcamy do zapoznania się z dokumentem, który pokazuje realną skalę wyzwań stojących przed seniorami na południowym Mazowszu.
Raport dostępny jest tutaj: https://klementyna.org/raport-z-badan-2025/
Źródło: Fundacja Klementyna
