Publicystyka - ngo.pl

• Gwałtowny spadek funduszy ODA: W ujęciu realnym całkowita wartość ODA przekazana przez Unię Europejską spadła o 11,4% (względem roku poprzedniego).
• Jednoczesne cięcia instytucji i państw: Po raz pierwszy od lat wsparcie ze strony instytucji UE nie zrekompensowało cięć w państwach członkowskich. Obie strony zmniejszyły budżety jednocześnie: ODA instytucji UE spadła o 13,8% (najgłębszy spadek od dekady), ODA państw członkowskich spadła o 9,9%.
• Najniższy poziom od lat: Łączny udział ODA w dochodu narodowym brutto (DNB) państw UE spadł do 0,42% – najniższego poziomu od 2018 r. Jedynie trzy kraje (Luksemburg, Szwecja i Dania) osiągnęły lub przekroczyły międzynarodowy cel 0,7% DNB. Większość państw członkowskich pozostaje poniżej progu 0,3%.

Aż 14 państw członkowskich Unii Europejskiej obniżyło swoje budżety na Oficjalną Pomoc Rozwojową (ODA) w 2025 roku - niektóre z nich, jak na przykład Polska - już trzeci rok z rzędu.

• Austria: spadek ODA trzeci rok z kolei.
• Belgia: najniższy udział ODA od 2001 roku – spadek aż o 21,4% w zaledwie 12 miesięcy.
• Francja: drugi rok z rzędu spadku (-10,9% w 2025 r.), a kolejne 59%-owe cięcie zostało już zapowiedziane na 2026 r.

Polska jest jednym z krajów, w których poziom oficjalnej pomocy rozwojowej był niższy w 2025 roku niż w roku poprzednim (-19 %), głównie ze względu na niższy poziom kosztów wsparcia uchodźczyń i uchodźców, które – zgodnie z metodologią DAC OECD – można kwalifikować jako ODA. 

Polska ODA stanowiła tylko 0,16 % polskiego dochodu narodowego brutto (DNB). To nieznacznie więcej niż w 2021 roku (0,15% ODA/DNB), czyli w roku poprzedzającym inwazję rosyjską na Ukrainę.

Nieliczne państwa pokazują, jak prowadzić odpowiedzialną politykę rozwojową:

• Belgia: Konsekwentnie rozwija długofalową, niewiązaną i grantową ODA nastawioną na wsparcie wielostronne, redukcję ubóstwa i pomoc humanitarną.
• Luksemburg: Przeznacza ok. 1% DNB na ODA. Całkowicie wyklucza koszty wsparcia osób uchodźczych z budżetu ODA, finansowanie klimatyczne traktuje jako dodatkowe wobec budżetu rozwojowego, a 100% jego pomocy stanowią bezzwrotne dotacje (granty) oraz pomoc niewiązana.
• Szwecja: Wprowadziła limit wielkości kosztów wsparcia osób uchodźczych, które mogą być wliczane do statystyk ODA – maksymalnie do 8% budżetu ODA.

Karty informacyjne o krajach członkowskich (ang.) >>>

• Pomoc powinna trafiać na realną walkę z ubóstwem i być przekazywana głównie w formie dotacji lub bardzo tanich, preferencyjnych pożyczek, a nie rynkowych kredytów.
• Precyzyjne mierzenie i raportowanie pomocy ukierunkowanej na walkę z ubóstwem i nierównościami oraz przyjęcie wiążących wskaźników postępu.
• Opracowanie jasnych harmonogramów odwrócenia cięć i osiągnięcia zobowiązań na poziomie co najmniej 0,7% DNB na ODA ogółem oraz 0,15%–0,20% DNB dla krajów LDC do 2030 roku.
• Wprowadzenie limitów na koszty zawyżające budżety ODA jako pierwszego kroku do ich stopniowego całkowitego wykluczenia i zapewnienia przejrzystości sprawozdawczej.
• Oparcie działań ODA na priorytetach krajów partnerskich oraz wzmocnienie demokratycznego zarządzania współpracą rozwojową.

CONCORD to europejska konfederacja organizacji pozarządowych działających w obszarze współpracy rozwojowej zrzeszająca 58 organizacji członkowskich ze wszystkich krajów członkowskich UE. CONCORD jest głównym partnerem instytucji UE w kwestiach polityki współpracy rozwojowej.

Od 2005 r. CONCORD publikuje coroczne raporty AidWatch, których celem jest monitorowanie ilości i jakości oficjalnej pomocy rozwojowej UE. W Polsce jedynym członkiem sieci CONCORD jest Grupa Zagranica, działająca od 20 lat, federacja obecnie 62 organizacji pozarządowych zaangażowanych we współpracę rozwojową, pomoc humanitarną i edukację globalną.

Udział Grupy Zagranica w pracach nad raportem CONCORD jest jednym z działań w ramach projektu “Rozwój Grupy Zagranica – wzmocnienie organizacji społecznych zaangażowanych we współpracę rozwojową” finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach rządowego programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030.