Publicystyka - ngo.pl

Projekt „OBCY? Zbliżenia” od lat jest dla Stowarzyszenia czymś więcej niż cyklem warsztatów. To przestrzeń spotkania, zaufania i budowania relacji. Jego sens najlepiej oddaje samo słowo „zbliżenia”: chodzi o to, by osoby, które często funkcjonują na marginesie lokalnej społeczności, mogły poczuć się widziane, ważne i bezpieczne. A także o to, by dzieci – niezależnie od tego, skąd przyjechały, jak długo zostaną w Polsce i jaką historię mają za sobą – mogły doświadczać radości, nauki, twórczości i wspólnoty.

Nowy etap projektu rozpoczął się warsztatami „Kolorowe kamienie – poznajmy się”. Prosta aktywność plastyczna stała się pretekstem do rozmowy, zabawy i nauki języka polskiego. Dzieci malowały kamienie, wybierały kolory, liczyły, przedstawiały się sobie, ćwiczyły podstawowe pytania i odpowiedzi: „Jak masz na imię?”, „Ile masz lat?”, „Jaki to kolor?”.

Najważniejsze było jednak to, że nikt nikogo nie oceniał. Nauka odbywała się naturalnie – przez działanie, śmiech, wybór barw, dotyk pędzla i wspólne oglądanie powstających prac. W takich sytuacjach język przestaje być szkolnym obowiązkiem, a staje się narzędziem kontaktu. Dla dzieci, które dopiero oswajają nowe miejsce, nowe osoby i nowe słowa, to szczególnie ważne.

W kolejnych miesiącach odbywały się regularne zajęcia edukacyjne i artystyczne dla dzieci z Ośrodka dla Cudzoziemców w Łukowie. Było wspólne czytanie, pisanie, rysowanie, deklamowanie wierszy, śpiewanie piosenek, wykonywanie tematycznych prac plastycznych i robótek ręcznych. Dzieci poznawały polskie słowa, elementy kultury, przyrodę, zwyczaje i codzienne sytuacje, z którymi spotykają się w szkole i poza nią.

Zajęcia plastyczne pozwalały wyrażać emocje tam, gdzie czasem brakowało jeszcze słów. Pracowaliśmy z kolorami, fakturami, papierem, kredkami, farbami i materiałami dekoracyjnymi. Powstawały prace związane z porami roku, świętami, domem, szkołą i marzeniami. Była to nie tylko twórczość, ale też ćwiczenie koncentracji, sprawczości i współpracy w grupie.

Zajęcia muzyczne i rytmiczne dawały dzieciom możliwość wspólnego bycia w ruchu i dźwięku. Śpiewanie piosenek, zabawy rytmiczne, powtarzanie fraz, słuchanie i reagowanie na muzykę wspierały pamięć, koordynację, odwagę i ekspresję. Dla dzieci z doświadczeniem migracji muzyka bywa szczególnie ważnym językiem – takim, który nie wymaga perfekcyjnej znajomości polskiego, a mimo to pozwala uczestniczyć, odpowiadać, być częścią grupy.

Zajęcia edukacyjne łączyły elementy nauki z zabawą. Ich celem było wyrównywanie szans edukacyjnych i wzmacnianie w codziennym funkcjonowaniu szkolnym. Dzieci ćwiczyły pisanie, czytanie, zapamiętywanie nowych słów, rozumienie poleceń i budowanie prostych wypowiedzi. Równie ważne były kompetencje społeczne: czekanie na swoją kolej, proszenie o pomoc, wspólne wykonywanie zadań, rozwiązywanie drobnych konfliktów i wspieranie młodszych uczestników.

Ważną częścią projektu były zajęcia z języka angielskiego, prowadzone poprzez zabawę – były oparte na autorskim programie i materiałach dostosowanych do potrzeb grupy oraz warunków pracy w ośrodku. Nauka odbywała się poprzez działanie: ruch, piosenki, quizy, karty pracy, gry językowe, ćwiczenia sensoryczne i zabawy z wykorzystaniem narzędzi komputerowych. W pracy stosowano m.in. metodę TPR, czyli reagowanie całym ciałem, elementy słuchania i powtarzania oraz podejście wielozmysłowe. Dzięki temu dzieci mogły uczyć się w sposób naturalny, aktywny i bezpieczny.

Efekty były widoczne nie tylko w zakresie słownictwa. Dzieci lepiej rozumiały polecenia, chętniej tworzyły krótkie wypowiedzi według wzoru, łatwiej współpracowały w grupie i z większą pewnością uczestniczyły w aktywnościach. To szczególnie ważne, bo szkoła bywa dla dzieci uchodźczych miejscem wymagającym: językowo, społecznie i emocjonalnie. Każde dodatkowe doświadczenie sukcesu wzmacnia ich poczucie bezpieczeństwa.

W projekcie nie zabrakło także działań, których celem była po prostu radość. Z okazji Dnia Dziecka przypominaliśmy, że każde dziecko – w każdym miejscu na Ziemi – powinno mieć prawo do szczęśliwego dzieciństwa. Dla dzieci z doświadczeniem uchodźczym szczęśliwe dzieciństwo często oznacza rzeczy bardzo podstawowe: spokojną zabawę, wycieczkę, prezent, uśmiech, chwilę beztroski, możliwość bycia z rówieśnikami.

Dzięki wsparciu osób i organizacji o wielkich sercach udawało się spełniać choć część tych małych marzeń. W takich momentach projekt nabierał bardzo konkretnego wymiaru: nie chodziło o wielkie słowa, lecz o dziecięcy uśmiech, wspólne zdjęcie, rozmowę, zabawę, poczucie, że ten dzień jest naprawdę dla nich.

21 czerwca 2025 roku grupa wzięła udział w wycieczce do Warszawy. Wyjazd miał szczególny charakter, ponieważ Dziewczyńska Grupa Bębniarska wystąpiła w Centrum Wielokulturowym w Warszawie na zaproszenie Polskiego Forum Migracyjnego, z okazji Dnia Uchodźcy. Dla dziewczynek był to ważny moment: mogły zaprezentować swoje umiejętności, poczuć dumę z pracy w grupie i zobaczyć, że ich głos – także ten wyrażony rytmem – jest słyszany poza Łukowem.

Dla pozostałych uczestników wycieczka była okazją do poznania Warszawy, wyjścia poza codzienną przestrzeń ośrodka i doświadczenia miasta jako miejsca otwartego, wielokulturowego, pełnego spotkań. Takie wyjazdy mają ogromne znaczenie integracyjne. Pozwalają zobaczyć więcej, nabrać odwagi, porozmawiać z innymi, a czasem po prostu odpocząć od codziennych trudności.

W dniach 8–10 sierpnia 2025 roku grupa osób z doświadczeniem uchodźczym mieszkających w Łukowie odwiedziła Gdańsk. Było to marzenie dzieci i ich mam.

Trzydniowa wycieczka była czymś więcej niż wakacyjną atrakcją. Morze, zapach powietrza, kolory miasta, wspólne spacery i odpoczynek miały dla uczestniczek i uczestników wymiar regenerujący. Dla rodzin, które często żyją w niepewności i czekaniu, możliwość wyjazdu, zobaczenia pięknego miejsca i pobycia razem poza ośrodkiem jest niezwykle cenna.

Gdańsk stał się przestrzenią oddechu. Dzieci mogły zachwycić się morzem, mamy mogły choć na chwilę odpocząć, a cała grupa mogła budować relacje w innych warunkach niż te codzienne. Takie doświadczenia zostają na długo – w rozmowach, zdjęciach, wspomnieniach i poczuciu, że Polska może być także miejscem piękna, bezpieczeństwa i dobrych spotkań.

Dzieci i rodziny mieszkające w ośrodkach dla cudzoziemców często żyją pomiędzy przeszłością a przyszłością. Za nimi są doświadczenia ucieczki, wojny, przemocy, straty lub długiej migracyjnej drogi. Przed nimi – niepewność procedur, decyzji administracyjnych, planów rodzinnych i edukacyjnych. W takim zawieszeniu bardzo łatwo stracić motywację, poczucie sprawczości i wiarę w przyszłość.

Dlatego tak ważne są działania regularne, bliskie i dostosowane do realnych potrzeb. Warsztaty plastyczne, zajęcia muzyczne, nauka języków, wspólne czytanie, śpiewanie, wycieczki i spotkania nie są dodatkiem. Dla wielu dzieci to jedyna dostępna forma edukacji pozaszkolnej, rozwoju zainteresowań i twórczego spędzania czasu. To także konkretne wsparcie w adaptacji do szkoły i lokalnej społeczności.

Projekt „OBCY? Zbliżenia” pokazuje, że integracja nie zaczyna się od wielkich deklaracji. Zaczyna się od imienia wypowiedzianego z uśmiechem. Od wspólnie pomalowanego kamienia. Od piosenki, którą śpiewa cała grupa. Od pierwszego zdania po polsku albo po angielsku. Od wycieczki, podczas której dzieci widzą, że świat może być większy niż ośrodek i szkoła.

Zakończony etap projektu był czasem intensywnej pracy, ale też wielu wzruszeń, spotkań i małych sukcesów. Udało się kontynuować regularne zajęcia edukacyjne i artystyczne, prowadzić naukę języka angielskiego przez zabawę, organizować działania integracyjne oraz wyjazdy do Warszawy i Gdańska, zarówno dla grup, jak i dla rodzin. Udało się być blisko dzieci i rodzin wtedy, gdy tego potrzebowały.

Dziękujemy Fundacji Drzewo i Jutro za wieloletnie zaufanie i współfinansowanie działań na rzecz dzieci i rodzin uchodźczych. To wsparcie pozwala nam robić rzeczy bardzo konkretne: uczyć, towarzyszyć, organizować wyjazdy, rozwijać talenty, budować relacje i dawać dzieciom doświadczenie, że są ważne.

Po kolejnym roku projektu wiemy jedno: warto wspierać integrację. Warto tworzyć miejsca, w których osoby z doświadczeniem uchodźczym nie są „obce”, lecz stają się bliższe – nam, lokalnej społeczności i sobie nawzajem. Bo właśnie z takich spotkań rodzi się zaufanie, a z zaufania – prawdziwa wspólnota.