Publicystyka - ngo.pl

Jesteśmy największą w Polsce organizacją członkowską zrzeszającą osoby z dysfunkcją wzroku. Placówki PZN znajdują się w całym kraju. Obecnie działa 16 jednostek wojewódzkich, 278 kół terenowych oraz 23 wyspecjalizowane jednostki rehabilitacyjno-szkoleniowo-opiekuńcze, m.in. dwie placówki medyczno-rehabilitacyjne, pięć ośrodków rehabilitacyjnych oraz Instytut Tyflologiczny. PZN jest członkiem Światowej Unii Niewidomych i Europejskiej Unii Niewidomych.

Pierwszy zjazd zjednoczeniowy Polskiego Związku Niewidomych odbył się w 1951 r. Trzy lata później przy ul. Konwiktorskiej 9 w Warszawie rozpoczęto budowę Centralnego Ośrodka Niewidomych. PZN przeniósł się do niego w 1956 r.

W tym roku PZN świętuje 75-lecie swojej działalności. Gala jubileuszowa odbędzie się 15 października br. na Zamku Królewskim w Warszawie. Będzie to okazja do przedstawienia dorobku organizacji oraz podziękowania wszystkim, którzy przez lata działali na rzecz eliminowania barier i tworzenia bardziej dostępnego świata dla osób niewidomych i słabowidzących.

–  Polski Związek Niewidomych to przede wszystkim ludzie, którzy swój czas i energię poświęcają pracy zawodowej i społecznej na rzecz osób z niepełnosprawnością wzroku. Praca w organizacji pozarządowej wymaga zaangażowania. Tak było i jest. Dzięki temu powstają pomysły na pomoc w postaci szkoleń, kursów czy warsztatów. Reagujemy na bieżąco na potrzeby związane z nowymi technologiami oraz rozwojem rehabilitacji i edukacji. Nasza baza statystyczna, wiedza i zasoby kadrowe z unikalnym doświadczeniem sprawiają, że Polski Związek Niewidomych jest kompetentnym pracodawcą, partnerem w projektach i ekspertem w dziedzinie rehabilitacji, wdrażania dedykowanych rozwiązań czy dostępności – tłumaczy Magdalena Orzeszko, wiceprezes Zarządu Głównego PZN i dyrektor Okręgu Wielkopolskiego.

–  W każdym województwie, w okręgach Polskiego Związku Niewidomych, realizowane są różnorodne projekty. Ważną rolę odgrywają także koła terenowe. To podstawowe jednostki Związku i miejsce, od którego zaczyna się działalność na jego rzecz. Tam ludzie tworzą wspólnotę osób niewidomych i słabowidzących, spotykają się ze sobą i wzajemnie się wspierają. Organizowane są wycieczki do ciekawych miejsc, wspólne wyjścia do muzeum czy na wydarzenia kulturalne, a także wspólne celebrowanie różnych świąt. Dzięki temu nikt nie czuje się sam, nie zamyka się w czterech ścianach, lecz jest motywowany do działania i uczestnictwa w życiu społecznym. Warto z nami być. Wszystkie osoby z niepełnosprawnością wzroku zapraszam do aktywności w ramach naszej organizacji – mówi Andrzej Brzeziński, prezes Zarządu Głównego PZN.

W 1966 r. rozpoczęliśmy szkolenie psów przewodników. W latach 2019–2023, wspólnie z organizacjami partnerskimi, wypracowaliśmy standardy dotyczące m.in. hodowli i szkolenia psów przewodników, przekazywania ich osobom niewidomym, szkolenia kadry, funkcjonowania szkół psów przewodników, wolontariatu oraz pozyskiwania środków.

W inicjatywie wzięli udział: Fundacja Vis Maior, Fundacja Pies Przewodnik, Fundacja na rzecz Osób Niewidomych Labrador-Pies Przewodnik oraz Fundacja Psie Serce. Liderem projektu był PFRON. W ramach tego przedsięwzięcia powstały również dwa filmy promocyjne: „Mój pies, moje oczy”, zachęcający osoby z dysfunkcją wzroku do korzystania ze wsparcia psa przewodnika, oraz „Pies przewodnik – przyjaciel w codzienności”, przybliżający społeczeństwu rolę psa przewodnika.

W ramach projektu powstały również publikacje poświęcone współpracy osoby niewidomej z psem przewodnikiem oraz praktyczny poradnik dotyczący praw osób poruszających się z psem przewodnikiem.

Od 1978 roku realizujemy koncepcję pomocy małym dzieciom, także tym z dodatkowymi ograniczeniami. W całej Polsce powstają kluby rodziców, stowarzyszenia, turnusy oraz placówki rehabilitacyjne.

W 1983 r. rozpoczęliśmy prace w zakresie tyflokartografii. Przez 23 lata udało nam się opracować 43 mapy wydrukowane w technologii termoformowania oraz 3 atlasy – Polski, Europy i Świata w technologii papieru puchnącego (eksplozyjnego). Oprócz tego, szczególnie na potrzeby szkolne, powstały także rysunki tyflograficzne. Stworzyliśmy również bazę ok. 350 rysunków tyflograficznych, podzielonych według przedmiotów szkolnych. Są one drukowane dwiema technikami: w postaci wypukłych kropek lub na papierze puchnącym.

Od 1985 r. rozpoczynamy wypracowywanie standardów rehabilitacji osób głuchoniewidomych w Polsce. W 1991 z inicjatywy PZN powstaje Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym (nie przetrwało, chociaż działalność na rzecz tej grupy jest do tej pory prowadzona w wielu województwach).

Opracowaliśmy także model rehabilitacji wzroku osób słabowidzących w Polsce oraz standardy edukacji i rehabilitacji osób niewidomych chorujących na cukrzycę. W 2023 r. przygotowaliśmy również standardy szkolenia instruktorów orientacji przestrzennej i mobilności oraz szkolenia osób niewidomych w zakresie orientacji przestrzennej.

Działania PZN sprawiły, że w ramach specjalizacji okulistycznej prowadzony jest kurs dotyczący rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących. Specjaliści z Instytutu Tyflologicznego i Przychodni Rehabilitacyjno-Leczniczej PZN prowadzą również wykłady dla szkolących się lekarzy oraz występują podczas różnych spotkań i konferencji.

W Centrum Rehabilitacji PZN opracowujemy autorskie programy rehabilitacji oraz prowadzimy różnego rodzaju warsztaty. Szkolimy również kadrę: instruktorów orientacji przestrzennej i mobilności, instruktorów czynności życia codziennego, specjalistów pracujących z dziećmi, trenerów metodyki pracy z wykorzystaniem klocków LEGO Braille Bricks oraz liderów PZN.

W 2015 r. w Tyflogalerii PZN powstało „Laboratorium ciemności” – warsztaty przeznaczone dla osób widzących. Uczestnicy dowiadują się podczas nich, jak na co dzień funkcjonują osoby niewidome i słabowidzące oraz jak właściwie udzielać im pomocy. W Instytucie Tyflologicznym PZN prowadzimy również Pracownię Doboru Oświetlenia. Tam osoby z dysfunkcją wzroku mogą dobrać odpowiednie dla siebie oświetlenie, które ułatwi im wykonywanie codziennych czynności.

W 1948 r. ukazała się „Pochodnia” w brajlu. Obecnie wydajemy „Pochodnię”, „Pod Lupą” – czasopismo dla młodzieży, „Promyczek” – czasopismo dla dzieci, oraz „Nasze Dzieci” – czasopismo dla rodziców dzieci z dysfunkcją wzroku i tyflopedagogów. Trzy pierwsze tytuły są dostępne w brajlu, druku powiększonym i wersji elektronicznej. Regularnie ukazuje się również elektroniczny „Biuletyn Informacyjny PZN”.

Działa u nas także Redakcja Wydawnictw Tyflologicznych, która przygotowuje specjalistyczne publikacje oraz programy rehabilitacyjne. W jej dorobku znajduje się ok. 150 publikacji, sześć programów rehabilitacyjnych dla specjalistów, rodziców i opiekunów oraz cztery podręczniki do nauki brajla.

Przygotowujemy oceny i ekspertyzy, głównie w zakresie dostępności architektonicznej, transportowej, informacyjno-komunikacyjnej i cyfrowej. Nasi przedstawiciele są członkami Rady Organizacji Pacjentów przy Ministrze Zdrowia, Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, Rady Działalności Pożytku Publicznego, Rady Dostępności przy Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Forum Dialogu przy PFRON.

Więcej informacji o 75-letnim dorobku Polskiego Związku Niewidomych można znaleźć na stronie: https://pzn.org.pl/nasza-organizacja-ma-juz-75-lat/.