Publicystyka - ngo.pl

W Warszawie zarejestrowanych jest ponad 10 tysięcy organizacji, co stanowi 9% wszystkich polskich stowarzyszeń i fundacji wpisanych do rejestru REGON. Oczywiście, podobnie jak w całej Polsce, także w stolicy nie wszystkie zarejestrowane organizacje prowadzą aktywne działania. Na podstawie badań Stowarzyszenia Klon/Jawor oraz GUS można szacować, że nawet co trzecia zarejestrowana organizacja zawiesiła lub zaprzestała działań, choć formalnie nie zakończyła ani nie zawiesiła działalności. Przyjmując powyższe szacunki, można założyć, że w Warszawie aktywnie działa ok 7 tysięcy stowarzyszeń i fundacji.

Dane o liczbie organizacji aktywnych w Warszawie mogą być jednak mylące, jeśli na ich podstawie chcielibyśmy określić, ile stowarzyszeń i fundacji podejmuje działania skierowane bezpośrednio do mieszkańców i mieszkanek stolicy. Z deklaracji stołecznych organizacji wynika bowiem, że mniej niż połowa z nich (44%) jest aktywna lokalnie, a więc wskazuje jako teren swoich działań bezpośrednie sąsiedztwo (osiedle, dzielnicę) lub całą Warszawę. Część z nich (18%) nie podejmuje działań na szerszą skalę, a pozostałe (26%) są również aktywne ponadlokalnie. Pod tym względem sektor ze stolicy mocno wyróżnia się na tle ogólnopolskim, gdzie 73% organizacji prowadzi jakieś działania na rzecz lokalnej społeczności, z których około połowa (37%) jest aktywna wyłącznie lokalnie. Jednocześnie warszawskie organizacje zdecydowanie częściej działają na terenie całego kraju – taką skalę oddziaływania deklaruje 60% z nich, podczas gdy w całym sektorze niemal dwa razy mniej (34%). Także działalność prowadzona na terenie innych krajów jest bardziej typowa dla stołecznych stowarzyszeń i fundacji (prowadzi ją 17%) niż dla całego sektora (działania poza granicami Polski zadeklarowało 9%).

Bliskość urzędów i instytucji centralnych

Sposób działania warszawskiego sektora jest związany z faktem, że stołeczna lokalizacja wydaje się najbardziej naturalną siedzibą dla różnego typu organizacji parasolowych, a także organizacji działających na rzecz grup czy spraw o charakterze ponadlokalnym i ponadregionalnym, zwłaszcza tych, dla których ważnym obszarem aktywności jest rzecznictwo. Fizyczna bliskość do urzędów centralnych, ośrodków władzy, ambasad oraz przedstawicielstw innych krajów, a także mediów ogólnopolskich, ma ogromne znaczenie dla tego typu działań.

Wpływ tej bliskości widać, kiedy porównamy częstotliwość relacji z instytucjami zlokalizowanymi w stolicy organizacji z Warszawy i z całej Polski. Z mediami o zasięgu ogólnopolskim kontakty co najmniej sporadyczne ma 68% stołecznych organizacji, w całej Polsce 49%. Z rządem i instytucjami centralnymi jakiekolwiek relacje utrzymuje 61% stowarzyszeń i fundacji z Warszawy, w porównaniu do 39% w całym sektorze. Jeszcze większa dysproporcja występuje w przypadku kontaktów z zagranicznymi fundacjami i stowarzyszeniami – w stolicy kontaktuje się z nimi 59% organizacji, a w całym kraju 34%.

Większy dystans do władz lokalnych

Duży procent organizacji co prawda w Warszawie zlokalizowanych, ale nieprowadzących na rzecz miasta żadnych działań, wpływa na charakter relacji stołecznego sektora z samorządem. Warszawskie organizacje nieco rzadziej niż stowarzyszenia i fundacje z całej Polski kontaktują z samorządem – co najmniej sporadyczne relacje ma 87% sektora stołecznego i 92% ogólnopolskiego; częste kontakty utrzymuje 38% NGO z Warszawy i 46% z całego kraju. Porównanie źródeł przychodu organizacji ze stolicy i z całej Polski potwierdza mniejszy związek z lokalnym samorządem. W całym sektorze w 2014 roku zadania publiczne finansowane ze środków samorządowych realizowało 55% stowarzyszeń i fundacji, w Warszawie było ich 41%. Jednocześnie pod względem pozafinansowej współpracy z samorządem (na przykład udziału w konsultacjach organizowanych na szczeblu lokalnym) organizacje stołeczne nie wyróżniają się istotnie na tle sektora ogólnopolskiego.

Być może jednak mniej lokalny, a bardziej „ogólnopolski” profil działań i mniejsza zależność od samorządowych środków pozwala warszawskim organizacjom na większy dystans do władz lokalnych. Stołeczne NGO są wobec nich bardziej krytyczne niż stowarzyszenia i fundacje z całego kraju. Oceniają samorząd warszawski jako mniej dostępny i mniej skłonny do świadczenia pomocy organizacjom. Częściej dostrzegają również problemy dotyczące współpracy z Urzędem Miasta i urzędami dzielnic. W efekcie ogólna ocena jakości współpracy z samorządem jest w Warszawie niższa (6,27 pkt.) niż w całym kraju (6,88 pkt.).

Więcej pieniędzy, większe zatrudnienie

O specyfice warszawskich stowarzyszeń i fundacji decyduje też fakt, że szeroka – ogólnopolska lub międzynarodowa – skala działań oznacza też zazwyczaj większe budżety. Dodatkowo fizyczna bliskość i częstsza współpraca z instytucjami centralnymi skutkują korzystaniem z większej liczby źródeł finansowania. Większe budżety z kolei pozwalają częściej na zatrudnianie stałego zespołu pracowników. Dostęp do większych zasobów – finansowych i ludzkich – pozwala warszawskim organizacjom działać bardziej systematycznie i częściej korzystać z płatnych usług (wynajem lokalu, usługi księgowe itd.). Jednak fakt, że sektor warszawski jest bogatszy, nie oznacza, że wszystkie organizacje w stolicy są ponadprzeciętnie zasobne, a większe zatrudnienie przekłada się na etaty w każdym stołecznym NGO. Sektor warszawski jest bardzo zróżnicowany i rozwarstwiony – dosłownie obok siebie działają organizacje wyłącznie lokalne i organizacje o ogólnokrajowym lub międzynarodowym charakterze. Nie jest to typowe wyłącznie dla Warszawy (wiele razy pisaliśmy o zróżnicowaniu i rozwarstwieniu sektora pozarządowego), ale na pewno w stolicy może to być dla działaczy małych, lokalnych organizacji pozarządowych najbardziej odczuwalne.

Wszystkie te czynniki powodują, że organizacje mające siedzibę w stolicy faktycznie wyróżniają się nie tylko na tle całego kraju, ale także innych dużych miast. W kolejnych artykułach będziemy się przyglądać poszczególnym aspektom tej „warszawskiej specyfiki”, w miarę możliwości biorąc też pod uwagę zróżnicowanie wewnątrz sektora warszawskiego. Zapraszamy do zgłębiania jej z nami.

Co to jest NGO? Ile jest w Polsce NGO? Czym zajmują się NGO? Dowiesz się w serwisie fakty.ngo.pl