Publicystyka - ngo.pl

SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation) to powództwa, których celem jest nie tyle dochodzenie roszczeń, ile zastraszenie i zniechęcenie do zabierania głosu w ważnych sprawach publicznych. Mogą być kierowane m.in. przeciwko dziennikarzom, aktywistom czy organizacjom społecznym.

Nowa ustawa o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej weszła w życie 8 lipca 2026 r. Więcej na ten temat można dowiedzieć się tutaj Nowy rozdział w ochronie wolności słowa i debaty publicznej - Ministerstwo Sprawiedliwości - Portal Gov.pl.

Strona Ministerstwa Sprawiedliwości ma pomóc osobom uczestniczącym w debacie publicznej w rozpoznaniu sytuacji, w których mogą mieć zastosowanie przepisy anty-SLAPP, oraz w znalezieniu informacji o dostępnych środkach ochrony i pomocy.

W jednym miejscu zebrano najważniejsze informacje o nowych przepisach, sposobach obrony, pomocy prawnej, orzecznictwie i materiałach dotyczących przeciwdziałania SLAPP. Materiał powstał w konsultacji z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, Siecią Obywatelską Watchdog Polska i Fundacją Batorego.

Na stronie resortu przedstawiono przykładowy katalog okoliczności, które mogą wskazywać, że powództwo ma charakter SLAPP. Są wśród nich m.in. nieproporcjonalność żądania, wszczynanie wielu postępowań dotyczących tej samej debaty publicznej, grożenie lub zastraszanie, a także wykorzystywanie przewagi finansowej lub wpływów do wywierania presji na pozwanego.

Opisano także rozwiązania, które mają umożliwić szybsze zakończenie postępowania i ograniczenie kosztów związanych z obroną przed SLAPP. Należą do nich m.in. możliwość odrzucenia pozwu lub oddalenia powództwa na wczesnym etapie, zobowiązanie powoda do złożenia kaucji czy nałożenie na niego grzywny.

Informacje zamieszczone na stronie MS pokazują również, jakie działania prawne może podjąć osoba, przeciwko której wniesiono powództwo typu SLAPP. Możliwe jest m.in. złożenie wniosku o uznanie powództwa za SLAPP, o jego oddalenie jako oczywiście bezzasadnego, o zobowiązanie powoda do złożenia kaucji czy o nałożenie na niego grzywny.

Wyjaśniono także zasady ubiegania się o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości.

Osoby dotknięte powództwami typu SLAPP mogą na stronie Ministerstwa znaleźć informacje dotyczące dostępnych form wsparcia. Obejmują one m.in. nieodpłatną pomoc prawną, możliwość ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Wskazano również możliwości uzyskania pomocy psychologicznej.

Strona zawiera ponadto informacje o organizacjach pozarządowych zajmujących się przeciwdziałaniem SLAPP, ich kampaniach i materiałach edukacyjnych oraz o dostępnych publikacjach poświęconych tej tematyce.

Na stronie można znaleźć także informacje o orzeczeniach sądów dotyczących powództw typu SLAPP, publikacjach poświęconych ochronie uczestników debaty publicznej oraz działalności szkoleniowej prowadzonej przez instytucje, organizacje i samorządy zawodowe.

Zachęcamy do zapoznania się z informacjami: Ochrona przed SLAPP - Ministerstwo Sprawiedliwości - Portal Gov.pl