Publicystyka - ngo.pl

Większość środowisk szkolnych na co dzień zderza się z ograniczeniami komercyjnych dzienników elektronicznych (takich jak Librus czy Vulcan). Dostęp do pełnych funkcji w aplikacjach mobilnych – w tym powiadomień PUSH, modułu wiadomości czy e-usprawiedliwień – często wymaga płatnej subskrypcji. Rodzice, którzy nie chcą płacić, musieli dotąd korzystać z wersji przeglądarkowej na telefonach, co jest nieporęczne i spowalnia przepływ informacji.

W odpowiedzi na te problemy Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiedziało wdrożenie bezpłatnego, państwowego eDziennika.

Projekt rozporządzenia MEN przewiduje przeprowadzenie fazy próbnej, aby sprawdzić system w praktyce przed uruchomieniem go w całej Polsce:

– zakres i uczestnicy: pilotaż obejmie wytypowane szkoły podstawowe (minimum po 1 z każdego z 18 województwa – zarówno publiczne, jak i niepubliczne) oraz wybrane szkoły artystyczne;

– czas trwania: pilotaż wystartuje w roku szkolnym 2026/2027;

– zasady działania: w trakcie pilotażu szkoły nadal prowadzą dokumentację na dotychczasowych zasadach. Dane wprowadzane do państwowego eDziennika mają charakter wyłącznie próbny i szkoleniowy;

– ewaluacja: po zakończeniu etapu testowego Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) przeprowadzi szczegółową analizę funkcjonowania systemu, co pozwoli wyeliminować ewentualne błędy przed wdrożeniem ogólnokrajowym.

Przeanalizowaliśmy projekt rozporządzenia, skonsultowaliśmy go ze środowiskiem rodziców oraz nauczycieli i przygotowaliśmy oficjalną opinię. Wnieśliśmy o uwzględnienie następujących kluczowych postulatów:

1. łatwa migracja danych (API): Wprowadzenie otwartego standardu importu/eksportu, aby sprawnie i automatycznie przenosić plany lekcji, oceny czy dane uczniów między systemem państwowym a komercyjnymi;

2. wsparcie techniczne helpdesk: zapewnienie stałej, dedykowanej infolinii i pomocy technicznej dla wszystkich użytkowników dziennika;

3. dostępność cyfrowa WCAG 2.1: pełne dostosowanie aplikacji i strony WWW do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (m.in. słabowidzących).

4. tradycyjne logowanie: zapewnienie alternatywnej metody logowania (login i hasło wydawane przez szkołę), a nie uzależnianie dostępu wyłącznie od aplikacji mObywatel;

5. cyberbezpieczeństwo: wdrożenie najwyższych norm ochrony danych osobowych (zgodnie z unijną dyrektywą NIS2) dla ochrony bazy obejmującej miliony uczniów;

6. budżet na ekspertów: zapewnienie szkołom środków na wsparcie techniczne, aby migracja danych nie obciążała nauczycieli dodatkową pracą.

Sam pilotaż to nie wszystko – równolegle wprowadzana jest nowelizacja ustawy – Prawo oświatowe oraz ustawy o SIO, która tworzy podstawy prawne dla całego ekosystemu. 6 sierpnia 2026 r.: Senat przyjął ustawę bez poprawek – obecnie czeka ona na podpis prezydenta.

– rok szkolny 2026/2027: trwanie programu pilotażowego i prace programistyczne.

– od 1 września 2027 r. (rok szkolny 2027/2028): pełne, oficjalne uruchomienie systemu. Z państwowego eDziennika będą mogły korzystać wszystkie chętne publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe, ponadpodstawowe oraz artystyczne w Polsce.

Pojawiają się też głosy krytyczne wskazujące, że centralny system to inwigilacja, nadmierna centralizacja i bezpośredni wgląd państwa w codzienne życie placówek.

Warto jednak podkreślić, że państwowy eDziennik będzie rozwiązaniem całkowicie darmowym, ale też w 100% dobrowolnym. Ustawa w żaden sposób nie nakazuje rezygnacji z dotychczasowych rozwiązań – decyzję o ewentualnym przejściu na system państwowy zawsze podejmuje dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym.

Zobaczymy, czy ustawa wejdzie w życie w obecnym kształcie, a jeśli tak – ile szkół zdecyduje się na zmianę i czy w przyszłości placówki oświatowe stopniowo odejdą od komercyjnych dostawców, takich jak Librus.

Będziemy Was na bieżąco informować, czy nasze postulaty zostały uwzględnione w ostatecznym rozporządzeniu o pilotażu oraz czy ustawa weszła w życie. Gdy system wystartuje, będziemy stale monitorować rozwój państwowego eDziennika!

1. Projekt rozporządzenia z 13.08.2026 – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/projekt-rozporzadzenia-z-13-08.pdf

2. Nasze stanowisko w konsultacjach publicznych – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/naszestanowisko.pdf

3.  Uzasadnienie do rozporządzenia z 13.08.2026 – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/uzasadnienie-do-rozporzadzenia-z-13-08.pdf

4. OSR do rozporządzenia 13.08.2026 – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/osr-do-rozporzadzenia-13-08.pdf

5. Projekt ustawy z 17.07.2026 – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/dodatkowe/projekt-ustawy-e-dziennik-17-07.pdf

6. Uzasadnienie do projektu ustawy z 17.07.2026 – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/dodatkowe/uzasadnienie-ustawy-e-dziennik-17-07.pdf

7. OSR do projektu ustawy z 17.07.2026 – https://media.fabiandigital.org/dokumenty/2026/08/opiniowanie/edziennik/rozporzadzenie-pilotaz/dodatkowe/osr-ustawa-edziennik-17-07.pdf