Publicystyka - ngo.pl

Debata, która pojawiła się w przestrzeni publicznej po śmierci Brigitte Bardot, powinna stać się punktem wyjścia do refleksji nad tym, jak selektywnie reagujemy na różne formy dyskryminacji i przemocy. Interesuje nas nie tyle sama ocena tej postaci, ile to, co ta debata odsłania w zakresie hierarchii „-izmów” (rasizmu, szowinizmu, gatunkowizmu) funkcjonującej w dyskursie równościowym oraz miejsca, jakie w tej hierarchii wciąż zajmują zwierzęta pozaludzkie.

W wielu komentarzach i wypowiedziach publicznych dotyczących Brigitte Bardot przypominano zarówno jej wieloletnie zaangażowanie na rzecz zwierząt, jak i rasistowskie czy antyfeministyczne poglądy, które budziły i budzą uzasadniony sprzeciw. Sposób publicznego reagowania na poszczególne formy dyskryminacji, zwłaszcza przez osoby deklarująca się jako równościowe, okazał się znakomitym impulsem do zadania szerszych pytań o moralny status zwierząt i faktyczną kondycję intersekcjonalnych postaw.

Rasizm i seksizm – słusznie – traktowane są jako przekroczenia fundamentalne. Szowinizm gatunkowy niemal nigdy nie wywołuje podobnej mobilizacji, mimo że pozostaje jedną z najbardziej powszechnych, zinstytucjonalizowanych i społecznie akceptowanych form przemocy.

W swoim tekście poświęconym tej debacie Tobias Leenaert bardzo trafnie zauważa, że gdybyśmy z taką samą bezwzględnością, z jaką rozlicza się rasizm czy antyfeminizm, zaczęli rozliczać ludzi za ich udział w systemowej eksploatacji zwierząt, lista społecznych autorytetów szybko stałaby się zaskakująco krótka. Dotyczyłoby to również – a może przede wszystkim – postaci uznawanych za ikony postępu, równości i emancypacji. Tak się jednak nie dzieje – gdy umiera osoba zasłużona w walce o prawa człowieka, która zazwyczaj była gatunkową szowinistką, korzystająca z krzywdy zwierząt, „bańka równościowa” na ten temat milczy.

To prowadzi do pytania o stan intersekcjonalnego podejścia do sprawiedliwości i równości. Jak to możliwe, że osoby deklarujące się po stronie praw kobiet z taką stanowczością krytykują Brigitte Bardot za jej niefeministyczne poglądy, a jednocześnie nie dostrzegają, że wiele ich własnych autorytetek, mimo walki z patriarchatem, reprodukuje wobec zwierząt te same mechanizmy władzy, dominacji, opresji i przemocy, które tak przenikliwie analizuje feminizm?

To napięcie nie jest przypadkowe. Ujawnia ono fakt, że zwierzęta wciąż zajmują dramatycznie niski status w naszej moralnej wyobraźni i praktyce społecznej. Reakcje na rasizm i antyfeminizm są silne, bo dotyczą tych, których uznajemy za pełnoprawnych uczestników wspólnoty moralnej. Reakcje na szowinizm gatunkowy pozostają słabe, bo krzywda zwierząt została głęboko znormalizowana i wpisana w codzienność. Jest do tego stopnia marginalizowana, że marginalizowania dopuszczają się nawet osoby zajmujące się na co dzień mechanizmami wykluczeni i próbujące im przeciwdziałać.

Marsz Wyzwolenia Zwierząt stoi jednoznacznie na stanowisku, że bez włączenia zwierząt pozaludzkich do realnej, a nie tylko deklarowanej debaty o sprawiedliwości, każda opowieść w tym zakresie pozostaje niepełna. A zwykle – wybiórcza i w efekcie dyskryminacyjna. Absurd polega na tym, że za często za słusznymi postulatami o równości kryje się jednoczesna milcząca zgoda (w zasadzie – zmowa) na wykluczanie „innych”- aktualnie największą ich grupą są zwierzęta pozaludzkie. W gruncie rzeczy trudno wówczas mówić o jakiejkolwiek sprawiedliwości. Wówczas – w naszym przekonaniu – osoby zajmujące się równością tracą legitymację do krytyki dyskryminacji, skoro same podchodzą do niej wybiórczo. Problem ten świetnie zilustrowała sprawa Brigitte Bardot, choć – raz jeszcze trzeba podkreślić – stanowi ona jedynie punkt wyjścia do znacznie szerszego namysłu.

Jako Marsz Wyzwolenia Zwierząt podkreślamy konieczność budowania sojuszy pomiędzy wszystkimi ruchami działającymi na rzecz ochrony grup wykluczonych. Tylko w ten sposób można przeciwdziałać reprodukowaniu dalszych wykluczeń. Prosimy również Was o budowanie i upowszechnianie takiej postawy – dla każdej istoty dotkniętej jakąkolwiek formą przemocy.

Tekst pierwotnie został opublikowany na FB oraz IG kolektywu Marsz Wyzwolenia Zwierząt.

Marsz Wyzwolenia Zwierząt to największa tego typu akcja uliczna w Polsce, będąca odważną manifestacją na rzecz uznania praw wszystkich istot czujących i głośno sprzeciwiającą się ich uciskowi. Tegoroczny Marsz Wyzwolenia Zwierząt odbędzie się 5 września, jak zwykle w Warszawie.

#IdęDlaZwierząt