Publicystyka - ngo.pl

1. Cel regulacji

Celem projektowanej ustawy jest wzmocnienie samorządu lokalnego poprzez stworzenie skutecznych instrumentów pobudzania aktywności obywatelskiej mieszkańców oraz wzmocnienia potencjału organizacji pozarządowych działających na poziomie lokalnym.
Projektowana regulacja ma umożliwić gminom efektywniejszą realizację zadania własnego polegającego na pobudzaniu aktywności obywatelskiej mieszkańców.

Celem szczegółowym projektowanych rozwiązań jest w szczególności:

• zwiększenie udziału mieszkańców w działaniach na rzecz wspólnot lokalnych,
• wzmocnienie potencjału instytucjonalnego organizacji pozarządowych,
• rozwój kapitału społecznego na poziomie lokalnym,
• zwiększenie odporności społecznej wspólnot lokalnych,
• poprawa współpracy między mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi i jednostkami samorządu terytorialnego.

2. Stan obecny

2.1. Współpraca jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi. Obowiązujący model współpracy opiera się przede wszystkim na zlecaniu organizacjom pozarządowym realizacji zadań publicznych trybem przewidzianym w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Model ten:

• ma charakter zadaniowy,
• opiera się na konkursowym przydziale środków,
• nie wspiera systemowo rozwoju organizacji pozarządowych,
• ogranicza inicjatywy oddolne mieszkańców,
• prowadzi do relacji zleceniodawca-zleceniobiorca zamiast partnerstwa.

Obecne regulacje nie zapewniają również narzędzi wspierających inicjatywy mieszkańców działających poza formalnymi strukturami organizacyjnymi.

2.2. Kondycja organizacji pozarządowych
Dane wskazują na istotne bariery rozwoju organizacji pozarządowych, w szczególności:

• trudności w pozyskiwaniu środków finansowych,
• niski poziom stabilności ekonomicznej,
• problemy kadrowe i brak stałych zespołów,
• problemy z planowaniem strategicznym,
• trudności sukcesyjne i wypalenie liderów organizacji.

2.3. Aktywność obywatelska mieszkańców
Badania wskazują na:

• rosnącą popularność nieformalnych form aktywności obywatelskiej,
• potrzebę tworzenia prostych i niskoprogowych instrumentów wsparcia inicjatyw lokalnych.

2.4. Inicjatywa lokalna
Obecnie funkcjonujący mechanizm inicjatywy lokalnej:

• jest wykorzystywany w ograniczonym zakresie,
• nie jest wdrożony w większości gmin,
• charakteryzuje się nadmiernym sformalizowaniem,
• nie spełnia w pełni funkcji aktywizującej mieszkańców.

3. Proponowane rozwiązania

Nowelizacja ustawy uporządkuje system wspierania przez jednostki samorządu terytorialnego działań społecznych mieszkańców i tworzonych przez nich organizacji. Nowe przepisy stworzą rozwiązanie komplementarne do dotychczasowego systemu zlecania zadań publicznych, które to rozwiązanie posłuży innemu celowi publicznemu – pobudzaniu aktywności obywatelskiej i wzmacnianiu wspólnoty lokalnej.

3.1. Fundusz aktywności obywatelskiej
Projekt wprowadza możliwość tworzenia przez gminy funduszu aktywności obywatelskiej, dzięki któremu możliwe będzie:

• finansowanie przez gminę działań mieszkańców i organizacji pozarządowych na rzecz społeczności lokalnej,
• przekazywanie dotacji podmiotowych mających na celu wsparcie potencjału instytucjonalnego organizacji,
• wprowadzenie uproszczonych procedur dla niewielkich dotacji.

Fundusz będzie miał charakter fakultatywny, a szczegółowe zasady jego funkcjonowania określać będzie rada gminy.

3.2. Reforma inicjatywy lokalnej
Projekt przewiduje:

• przeniesienie regulacji inicjatywy lokalnej do ustawy o samorządzie gminnym,
• uproszczenie procedur,
• zwiększenie po stronie gmin elastyczności stosowania inicjatywy lokalnej,
• wzmocnienie udziału mieszkańców w realizacji inwestycji lokalnych.

4. Przewidywane skutki regulacji

4.1. Skutki społeczne

• wzrost aktywności obywatelskiej i liczby oddolnych inicjatyw,
• wzmocnienie więzi społecznych,
• rozwój kapitału społecznego na poziomie lokalnym,
• zwiększenie odporności wspólnot lokalnych.

4.2. Skutki dla organizacji pozarządowych

• wzmocnienie stabilności organizacyjnej,
• zwiększenie możliwości finansowania działań poza klasycznym systemem konkursowym i projektowym,
• większa autonomia w realizacji działań odpowiadających na lokalnie rozpoznane potrzeby,
• łatwiejsze podejmowanie niewielkich, szybkich i eksperymentalnych działań społecznych.

4.3. Skutki dla jednostek samorządu terytorialnego

• rozszerzenie katalogu narzędzi realizacji zadań własnych,
• poprawa współpracy z mieszkańcami i organizacjami pozarządowymi,
• wzmocnienie kapitału społecznego wspólnoty lokalnej,
• zwiększenie odporności społecznej wspólnoty lokalnej i zdolności do reagowania na sytuacje kryzysowe.

5. Skutki finansowe

Projekt:

• nie wprowadza obowiązku tworzenia funduszu,
• pozostawia decyzję o finansowaniu radom gmin,
• umożliwia finansowanie ze środków:
  • budżetu gminy,
  • darowizn,
  • innych środków publicznych,
• nie powoduje automatycznego wzrostu wydatków publicznych.

Uwagi ogólne można przesyłać na adres [email protected].